Yumurta fiyatları neden düştü? Üreticiden ihracat talebi: Kaybettiğimiz pazarları kazanmalıyız

Türkiye genelinde tavuk yumurtası üretimi aylık bazda yüzde 21,6’lık önemli bir artışla 1,86 milyar adede ulaşarak rekor tazeledi. Sektördeki bu verimlilik artışı sevindirici olsa da, iç piyasa fiyatlarını dengelemek için uygulanan ihracat kotaları üreticileri planlama yapma konusunda zorluyor. Üreticiler, artan arzın ihracat kanallarıyla desteklenmesi durumunda hem iç hem dış pazar dengesinin daha sağlıklı kurulabileceğini belirtiyor.

Sektör temsilcileri, bahar ve yaz aylarında üretimin zirve yapmasıyla birlikte iç pazarda ciddi bir arz fazlası oluştuğuna dikkat çekiyor.

Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri (OAİB) üzerinden yürütülen kota sistemi, firmaların geçmiş ihracat performanslarına göre belirleniyor. Ancak üreticiler, bu sınırlamalar nedeniyle Avrupa, Irak, Körfez ülkeleri ve Afrika gibi geleneksel pazarlardaki alıcıları kaybettiklerini söylüyor. Türkiye'nin dolduramadığı bu boşluğu ise küresel pazardaki en büyük rakiplerimiz olan Ukrayna ve Hindistan hızla kapatıyor. İhracat pazarlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalan üreticiler, dış ticarete getirilen bu kısıtlamaların tamamen kaldırılmasını talep ediyor.

Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) Başkanı İbrahim Afyon, bir dönem fiyat istikrarı için yumurta ihracat kotasının önce aylık 10 bin, sonra 5 bin ve 1000 tona kadar düşürüldüğünü, şu anda ise o döneme kıyasla üretici açısından daha olumlu bir kota seviyesi sağlandığını anımsatarak, "Devletimize teşekkür ediyoruz, üretici lehine kota esnedi. Fakat (iç piyasada satılmayan ürünler için) kotanın tamamen kalkmasını talep ediyoruz” dedi.

Geçen sene Tarım Bakanlığı'na verdikleri söz neticesinde yumurta üretimini yüzde 20 artırdıklarını belirten Afyon, “Önceki üretimlerimizden çok daha fazlayız, rekor kırıyoruz ama bunun karşılığında pazarımız genişlemiyor, ihracatımız tüketici menfaati için kısıtlanıyor. Evet, son hamleyle birazcık rahatladık gözüküyoruz ama geçmişteki o kısıtlamalardan kaynaklı biz pazar kaybettik. Bunları tekrar kazanmamız gerekir. Kazanmak için de ekstra bedeller ödememiz gerekir” açıklamasında bulundu.

Şu günlerde zincir marketlerde 30’lu standart koli fiyatları 80 ila 110 TL arasına kadar çekilmiş durumda. Geçen seneye göre fiyatların yüzde 60 aşağı seyrettiğini ve yumurta üretiminde verimliliğin şu an yüzde 120'nin üzerinde olduğunu belirten Afyon, “Kimse yumurtanın fiyatı yükselecek, saklama süresi uzayacak, havalar serinleyecek diye beklemiyor. Yumurta şu an stoklanan bir şey değil. Deposunda bir kamyon, iki kamyon muhafaza etme imkânı olan kişiler dahi deposunda yarın yumurtasını tutmak istemiyor. Bu da üreticinin elinde kalmasına sebep oluyor. Fiyatlar biraz da bu yüzden ucuz” dedi.

Bundan 6-9 ay önce 150-180 TL bandında seyreden yumurta fiyatlarının üretici açısından daha doğru bir fiyatlama olduğu görüşünde olan Afyon son olarak şunları söyledi:

‘Üretici şimdiye kadar yüksek fiyata sattı’ diye bir algı oluşmasın istiyoruz. Çünkü doğru fiyat bundan 6 ay 9 ay önceki fiyattı. Yani 150-180 TL bandı doğru fiyatlardı. Ama şu anda marketlerin sabit kâr tabloları yüzünden bizden devamlı düşük almaya çalışıyorlar. Üretici de mecbur kaldığı için vermek zorunda."