Yine canla bedel ödetilecekti Sözcü Gazetesi

Çalışma Bakanlığı İş Müfettişleri geçen yılın mayıs ayında Türkiye Taşkömürü Kurumuna (TTK) bağlı üç işletmede işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında önemli eksiklikler belirledi. Bu, bilinmesine rağmen düne kadar o işletmelerde eksiklikler giderilmeden çalışmalar devam etti. Yani, müfettiş raporları “yok” sayıldı. İyi ki SÖZCÜ var. Gazetemiz Ankara Muhabirlerinden Erdoğan Süzer, bu gerçeği belgelerle ortaya koydu. Günlerce yazdı. Sonunda Kozlu, Üzülmez, Karadon ocaklarında dün sabah itibariyle çalışmalar durduruldu. Böylece son anda canla bedel ödetilmesinin önüne geçildi.   

Zonguldak kömür ocaklarında toplam 7 bin 740 işçi bulunuyor. Bunun bin 300’ü yer üstünde, diğerleri yer altında çalışıyor. Kozlu, Üzülmez ve Karadon’da yaklaşık 4 bin işçinin ocaklara inmesine izin verilmedi. Ocaklara sadece denetim amaçlı olarak tulumbacı, elektrikçi ve nezaretçiler indi. Yer altı işçilerinden yıllık izni olanların bir kısmı izne ayrıldı. İzne çıkmayanlar da yer üstünde kendilerine verilecek işleri yapacak.

YARIM AYLIK

Ocaklardaki eksiklikler giderilene kadar yer altı işçilerine şu anda aldıkları aylık değil, yer üstü işçisinin aylığı kadar ödeme yapılacak. Bu da aylıklarının neredeyse yarısı demek. Eksikliklerin ne zamana kadar giderileceği ise belirsiz. Genel Maden İş Sendikası Genel Başkanı Hakan Yeşil, işçi sağlığı ve iş güvenliğinin kendileri için önemli olduğunu, o yüzden belirlenen eksikliklerin bir an önce giderilmesini, üretim istediklerini söyledi söyledi.

Kozlu, Üzülmez, Karadon kömür ocaklarında üretimin durdurulması gerekçesi “Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetmeliği”nin 10 ve 13. Maddelerinin uygulanmaması ve diğer eksikliklere dayandırıldı. Yer altında bir havalandırma sistemi durduğunda diğeri otomatik olarak derhal çalışacak durumda iki havalandırma grubu bulunur. Bunun yerine getirilmediği ortaya çıktı.

TTK, ülkemiz madenciliğinin temel kurumudur. Çok facia yaşadı, canlar kaybettik. Madencilikte her kural acılar yaşanması sonucu, deneyimlerle, faciaların tekrarlanması sonucu yazıldı. Müfettişlerin belirlediği eksiklikler giderilmeden işçiler yaklaşık 7,5 aydır çalıştırıldı. Müfettiş raporları sümenaltı edildi veya idari mahkeme kararları ile uygulanmadı. Kış ortasında, yer altı işçilerinin aylığı, yer üstü işçisi kadar olacak. Dahası, önemli bir bölümü çalışmadan, üretmeden aylık alacak. İşçi bunu istemiyor, bir an önce işyerlerinin, ekmek teknelerinin açılmasını bekliyor. Ocakların kapanmasının sorumlusu işçiler değil, sorumluluğunu yerine getirmeyen yöneticilerdir.

ÇOK RİSKLİ DURUMDA

Ülkemiz, yılda 5 milyon ton koklaşabilir taşkömürü ithal ediyor. TTK her yıl düşen üretimi ile 1 milyon tonun altında taş kömürü üretiyor. Taşkömürü ithal imkanına rağmen kritik bir maden. Yatırımlarda, teknolojik gelişimde gereğinin yapılmaması, dışa bağımlılığımızı artırıyor.

Yılda yaklaşık 30 milyon tonun üzerinde yüksek kaliteli kömür ithal ediyoruz. 14 Ekim 2022 tarihinde 43 can kaybettiğimiz Amasra müessesesinde çıkan yangın nedeniyle ocak genel anlamda kapalı. Armutçuk ocağı ise çok riskli durumda. Havalandırması nedeniyle acil önlem alınması gerekiyor. Bu giderilmeden çalışmaya anlaşılmaz bir biçimde devam ediliyor.

 TTK eski Genel Müdür Yardımcısı, Maden Mühendisi Dursun Akyürek, madencilerin durumunu sıkça gündeme getiren Zonguldak CHP Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz ile birlikte Zonguldak’a gitti. Gelişmeleri yerinde izleyen Akyürek, şunları anlattı:

GÜNLÜK KAYIP 4 BİN 500 TON

“187 yıllık Zonguldak kömür madenciliği riskli çalışma ortamından çıkarılmalı. Bu kapatma ülkemiz madenciliğinin en kritik anıdır. Maalesef ihmaller, takipsizlik ve kadercilik sonucu yaşadığımız kazalar için bu kapatma iyi değerlendirilmeli. Bu ocaklar nasıl açılır? Noksanlıklar giderilmeli. İş güvenliği mevzuatı gelişen teknolojileri içine alacak önlemleri zorunlu kılacak duruma getirilmeli. Madencilikte noksanlık canla bedel ödetir.”

ozlu, Üzülmez ve Karadon müessesesinin günlük üretimi yaklaşık 4 bin 500 ton. Üç işletmede 4 bin civarında işçi çalışıyor. TTK da bir işçinin giydirilmiş aylık ücreti 170- 180 bin TL.

Üretim durdurulduğu için işçiler ancak yer üstünde çalışan işçi kadar aylık alabilecek. Bu süreçte üretim kaybı da ciddi zarar olarak yazılacak.

ALIM UZUN SÜRÜYOR

Ocaklarda noksanlıklardan birisi Üzülmez ana havalandırma aspiratörünün yenilenmemesi. Sadece Üzülmez ocağında eski ve ters yöne çalıştırılamayan aspiratör kaldı. Bunun tedariki aylar alabilir. Diğer noksanlıklardan birisi, enerjinin iki farklı kaynaktan kesintisiz sağlanması ve yedeklenmesi de yine aylar alabilecek bir konu. Teknik olarak jeneratörlerin olması, tali havalandırma sistemlerinin bu açıdan yedeklendirilmesi hemen olacak iş değil.”

Dursun Akyürek, “Benim görüşüm; çok acil bir kriz çalışma grubu oluşturup, gelişen teknolojik olanaklarla çözümler üretip bunu mevzuata aktarmalı. Ancak ortada ilgilenen yok. Bu konuda Zonguldak’ta Maden Mühendisleri Odasının katıldığı bir çalışma grubu kuruldu. Ancak TTK ve diğer katılımcılar önemsemedi ve sonuç alınamadı.”

Geçmiş iş teftiş raporlarında mevcuttur. Noksanlıklara kesilen maddi cezaların yüzde 85’i hemen idarece mahkemeye götürülüp kaldırılıyordu. Kimsede bu müfettişlerin kestiği cezaların arkasında durmaz. Bu durumda facialar önlenir mi?