Yetimler ve dullar ülkesi... Ukrayna savaşında 4 yıl geride kaldı

Dördüncü yılını geride bırakan Ukrayna savaşı tüm yıkıcılığıyla devam ederken, dün Avrupalı liderler savaşın yıldönümünde Ukrayna’ya destek ziyaretindeydi. Polonya’dan trenle Kiev’e giden Avrupalı liderler arasında Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in yanı sıra İsveç, Norveç, İzlanda, Danimarka, Estonya, Hırvatistan başbakanları ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb yer aldı.

‘ÜÇ GÜNDE BİTMEDİ’

Kiev’de yapılan “Gönüllüler Koalisyonu” toplantısının yanı sıra Avrupalı liderler, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ile eşi Elena Zelenskaya’nın refakatinde Kiev’deki Aya Sofya kilisesinde yapılan ayine de katıldı. Liderlerin ziyaretinde konuşan Zelenski, “Putin’in üç günde biteceğini düşündüğü savaş dördüncü yılını geride bıraktı. Halkımız bunca yıkım ve can kaybına rağmen bağımsızlık ve egemenliğini korumayı başardı. Bundan sonra da var olma hakkımızı koruyacağız” ifadelerini kullandı. Öte yandan dört yıldır dünya kamuoyunu ağırlıklı olarak askeri ve siyasi açılarıyla meşgul eden savaş, özellikle Ukrayna tarafında daha derin toplumsal sorunlara da yol açtı. Bunlardan en büyüğü ise demografik kriz.

10 MİLYON NÜFUS KAYBI

Savaş öncesinde yaklaşık 43 milyon olan ülke nüfusu, cephedeki kayıplar, kitlesel göç, Rus kontrolüne geçen bölgeler ve aşırı düşen doğum oranları nedeniyle 10 milyon insanını kaybetti. Nüfus krizinin gölgesinde Ukrayna, dul ve yetimlerin ülkesine dönüşmeye başladı. Amerikan CNN’e konuşan Ukraynalı nüfus bilimci Ella Libanova, “Hiçbir ülke insanlar olmadan var olamaz” derken yaşanan durumu “felaket” olarak nitelendiriyor. 6 milyon kadar Ukraynalı’nın savaş nedeniyle ülke dışına çıktığını belirten Libanova, çatışma uzadıkça geri dönüş ihtimalinin azaldığını ve bunun ülkenin yeniden inşası için nitelikli iş gücünde açık yaratabileceğini vurguluyor.

SAVAŞ DOĞUMLARI ETKİLEDİ

Libanova, diğer tüm Avrupa ülkelerinde olduğu gibi savaş öncesi Ukrayna’da bile doğum oranlarının düştüğünü hatırlatırken, mevcut oranlar ise yüzde 1’in altında. Bu, nüfusun kendini yenileyebilmesi için gereken yüzde 2.1’lik oranın çok altında. Savaş stresi Ukrayna halkının üreme sistemini de doğrudan etkiliyor. Kiev’deki Nadiya Üreme Tıbbı Kliniği’nden Dr. Alla Baranenko, genç kadınlarda erken menopoz vakalarının çoğaldığını, yumurta kalitesinin ve sayısının stres nedeniyle düştüğünü, cepheden dönen erkeklerde sperm kalitesinin de savaş öncesine kıyasla kötüleştiğini anlatıyor. Ukrayna yönetimi, doğurganlık krizini telafi etmek için alternatif yollar arayışında. Ukrayna meclisinden geçirilen bir yasa ile görevdeki kadın askerlere yumurtalıklarını, erkeklere ise spermlerini dondurma hizmeti veriliyor. Askerler hayatlarını kaybetse bile geride kalan eşlerine diledikleri takdirde 3 yıl içinde bu yolla bebek sahibi olma hakkı tanınıyor.

60 BİN YETİM VAR

Yetim kalan çocuklar da bu tablonun üzücü kısımlarından biri. Savaşta taraflar resmi kayıp verilerini açıklamıyor ancak Ukrayna savaşının başından bu yana raporlar paylaşan ABD merkezli CSIS araştırma merkezine göre çatışmalarda 100 ila 140 bin kadar Ukrayna askeri öldü. Ortalama asker yaşının 43 olması nedeniyle hayatını kaybedenlerin büyük bölümü evli ve çocuk sahibi. Resmi istatistiklere göre 59 bin çocuk biyolojik ebeveynleri olmadan yaşıyor.

RUSYA DA AĞIR DARBE ALDI

Rus tarafı cephede taktik avantajı elinde bulundurmasına rağmen savaş nedeniyle ağır darbe aldı. ABD merkezli CSIS’ın raporuna göre cephede ölen asker sayısı 325 bin dolaylarında. Uluslararası arenada özellikle Batı bloğu tarafından dışlanan Rusya, Çin ve Hindistan gibi ortaklarına hidrokarbon kaynakları satarak savaşın ekonomik kırımından kurtulmaya çalışsa da uzmanlar, bütçesinin yaklaşık yüzde 50’si savaş masraflarına giden ülkenin geleceğinden yediğine işaret ediyor. Savaş öncesi rezervi 113 milyar dolar olan Ulusal Refah Fonu’nun likit rezervleri 55 milyar dolara gerilerken, doğrudan yatırımlardaki keskin düşüş kalkınmaya ayrılacak bütçe kalmaması Rusya’nın rekabetçiliğini de derinden etkiliyor. Uzmanlar, ABD ve Çin’in yapay zekâ ve yüksek teknolojilere yatırım yaparken, Rusya’nın çok geride kaldığına dikkati çekiyor. Mevcut konjonktürde Moskova’nın Pekin’e bağımlılığının giderek artması da bir başka sorun olarak gösteriliyor.