Yeşilay Bilim Kurulu Başkanı Şentürk: Çocuklarımızın dijital oyun oynarken, bağımlı hale gelmelerini önleyici politika geliştirmeye çalışıyoruz

Yeşilay tarafından düzenlenen 'Çocukluk ve Çocuk Dostu Dijital Oyunlar Çalıştayı' kapsamındaki Çocuk Dostu Oyun Derecelendirme Sistemi Geliştirme Programı başladı. Programın açılışında Yeşilay Bilim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Murat Şentürk ile Medya Okuryazarlığı Araştırmaları Dergisi Baş Editörü Prof. Dr. Hediyetullah Aydeniz konuşma yaptı. Açılışta, dijital oyunların çocukluk gelişimi üzerindeki etkileri ve güvenli içerik üretimine yönelik standartların oluşturulması ele alındı. Çalıştaya çok sayıda akademisyen, öğretim görevlisi, psikolog ve eğitim sektörü temsilcileri katıldı.

Çalıştay, Türkiye'de ve küresel ölçekte dijital oyun ekosistemini bütüncül olarak değerlendirmeyi, elde edilen bulgular doğrultusunda çocukların üstün yararını esas alan, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir oyun derecelendirme sistemi tasarlamayı hedefledi. Çalıştayda, dijital oyunlara erişimin her geçen yıl artması ve pazarın önemli bir bölümünü 18 yaş altı oyuncuların oluşturması nedeniyle, şiddet, pornografi, uyuşturucu kullanımı ve ağır dil gibi riskli içeriklerin çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimine verebileceği zararların dikkatle değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Bu nedenle yaşa uygunluk sınıflandırmalarının titizlikle yapılmasının kritik önem taşıdığı ifade edildi. Ayrıca bu durumun, güvenilir ve kültürel açıdan kapsayıcı derecelendirme sistemlerine duyulan ihtiyacı daha da görünür hale getirdiğine dikkat çekildi.

Çalıştayın tartışmaları dört ana başlık altında yürütüldü. İlk oturumda, Medya Okuryazarlığı Araştırmaları Dergisi Baş Editörü Prof. Dr. Hediyetullah Aydeniz moderatörlüğünde mevcut oyun derecelendirme sistemlerinin güçlü ve zayıf yönleri, çocukları korumaya yönelik mekanizmaların gerekliliği ve Türkiye menşeli bir sistemin küresel oyun dünyasına sağlayabileceği katkılar değerlendirildi. İkinci oturumda, bir kavram olarak çocuk ve çocukluğun ne ifade ettiği ele alınarak, Türkiye'nin kendi çocukluk anlayışları ile dünyadaki hakim yaklaşımlar karşılaştırıldı ve yeni bir sistemin bu farklılıkları nasıl kapsayabileceği tartışıldı.

Öğle arasının ardından gerçekleşen üçüncü oturumda, Yeşilay Bilim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Murat Şentürk moderatörlüğünde dijitalleşmenin çocukluk deneyimini nasıl dönüştürdüğü, 'dijital çocukluk' ve 'çocuk dostu olmak' kavramlarının günümüzde gençlerle ilişkisi ele alındı. Kapanış oturumunda ise yapay zeka ve derin dijitalleşmenin çocukluk kavramına getirdiği yeni koşullar, yeni riskler ve ortaya çıkan kavramsal arayışlar değerlendirildi. Yapay zeka destekli içerik üretimi, algoritmaların çocuk davranışına etkileri, veri gizliliği ve yeni teknoloji ekosistemi içinde korunma mekanizmaları gibi başlıklar üzerinde duruldu. Çalıştay sonucunda elde edilen değerlendirmeler ve önerilerin, yalnızca Türkiye'de değil bölgesel ve küresel düzeyde de uygulanabilir bir 'Çocuk Dostu Dijital Oyun Derecelendirme Sistemi'nin geliştirilmesine katkı sunması hedefleniyor.

'ÇOCUKLARIMIZI OLUMSUZ İÇERİKLERDEN KORUYABİLMENİN ADIMLARINA ATMAK'

Programda konuşan Yeşilay Bilim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Murat Şentürk, "Çocukluk ve Çocuk Dostu Oyunlar Çalıştayının temel amacı, çocuklarımızın hemen her gün daha fazla oynadığı bir alanda onların iyilik halini daha korunaklı hale getirmek. Onların oyun seçimlerini kendilerinin uygun bir şekilde yapabilmelerini ve bunların onların hem kişiliklerinde hem sosyalleşmelerinde hem oyun pratiklerinde zarar oluşturmadan onların oyunları daha rahat oynamayabilmelerine katkıda bulunmak aslında. Biliyorsunuz oyun oynarken aslında çocuklarımız farklı içeriklere muhakkak maruz kalabiliyorlar. Biz bu içeriklere yönelik de önden önleyici bazı politikalar geliştirmek istiyoruz. Temel amacımız bu. Çocuklarımızın daha iyi, elverişli bir ortamda oyun oynayabilmelerini sağlamak aslında. Buradan hareketle de onların dijital oyunları oynarken bağımlı hale gelmesini önlemek ve bağımlılığı azaltmaya dönük ciddi bir önleyici politika geliştirmeye çalışıyoruz. Bu çalıştığın amacı araştırmacılardan bu fikirleri toplayarak aslında ilerleyen zamanlarda bir politika önerisine ve uygulamaya dönüştürmek. Yeşilay'ın dijital oyunlara bakışı tıpkı diğer oyunlar gibi aslında. Oyunlar çocukların, gençlerin, yetişkinlerin hayatının bir gerçeği. Fakat bu oyunlar, geleneksel anlamda oynadığımız oyunlar bizim sosyalleşmemizi var eden, kimliğimizi, karakterimizi oluşturmamızı var eden aslında çok önemli bir alan. Bugün de aslında oyunlar hem dijital mecralarda hem de aslında gündelik hayattaki farklı alanlarda, farklı mekanlarda oynanmaya devam ediyor. Biz bu devam ederken aslında hem gençlerimizin bu oyunları hayatın merkezine alıp zamanlarının çoğunu dijital oyunlarda geçirmesini engellemeye yönelik müdahalelerle bulunuyoruz. İkincisi de bu oyunları oynarken onların daha rahat oynayabilecekleri ve farklı olumsuz içeriklere maruz kalmayacakları bir ortam oluşması yönünde de katkı sunmaya çalışıyoruz. Bunun temel amacı da çocuklarımızın bağımlı olmadan kendi sağlıklarını, sosyalliklerini koruyabilip kişiliklerini, karakterlerini oluşturabildikleri ve kurabildikleri elverişli ortamı oluşturmak. Burada kesinlikle Yeşilay olarak hiçbir konuda olduğu gibi bir zarar azaltma anlayışımız yok. Buradaki temel amacımız bağımlılığı önlemek, bununla birlikte de çocuklarımızı olumsuz içeriklerden koruyabilmenin adımlarını atmak" ifadelerini kullandı.

'ÇOCUKLARIMIZIN İYİ OLABİLECEĞİ DİJİTAL DÜNYANIN ZEMİNİNİ OLUŞTURMAK İÇİN BURADAYIZ'

Medya Okuryazarlığı Araştırmaları Dergisi Baş Editörü Prof. Dr. Hediyetullah Aydeniz, "Çocuklarımızın iyi olabileceği bir dijital dünyanın zeminini oluşturmak üzere aslında buradayız. Çocuk dostu bir dijital dünyanın, oyunlar temeli tartışmasını yapacağımız bir zeminde buradayız. Yetişkinler olarak biz çocuklarımıza iyilik ederken, bildiğimiz, aşina olduğumuz dünyalarda daha rahatsız. Bilmediğimiz ve aşina olmadığımız çocuklarımızdan daha fazla yabancı olduğumuz bu dünyada rehberlik etmek açısından daha sistematik rehberlik hizmeti, verici kılavuzlara, kurallara ve aslında anlayışlara ihtiyacımız var. Bu anlamıyla eğlenceye temel bir ihtiyaç ve çocuklarımızın da bu ihtiyacını karşılayabilecek önemli bir hizmet alanlarından bir tanesi dijital oyun sektörü. Bu dijital oyun sektöründeki ürünlerin, oyunların çocuklarımızın yaş gelişimine uygun olup olmadığı ve hangi yaşa hangi oyun için uygun oldukları konusundaki bir rehberlik hizmetinin ana zemini oluşturmak üzere bir aradayız. Çocuk Dostu Oyun Derecelendirme Sistemini Geliştirme 'sinin tartışmasını yaptığımız ilk buluşma. Önleyici hizmetler bağlamında 'iyi olma' kavramını odak aldığımız, sorun odaklı değil, bir hizmet, imkan alanında neler yapabiliriz sorunu yerine getirmek üzere Medya Okur Yazarlığı Araştırma Dergisi'yle Yeşilay Cemiyeti'nin bir araya geldiği bir buluşmadayız. Burada çocuk gelişimcisinden psikiyatrına, eğitim bilimcisinden, iletişimcisine, sosyoloğuna, sosyal psikoloğuna çoklu disiplinlerden hocalarımızın bir araya gelip çocuklarımıza hizmet vereceğiz ama çocuklarımıza hizmet verirken hangi yaşa, ne tür bir hizmet sunacağımıza, o yaşın özelliklerinin neler olduğunu ve yeni değişen teknolojiyle beraber çocukluk anlayışlarının belirlenip onlara hizmet sunacak bir altyapıyı oluşturmak üzere bir aradayız" dedi.