Yerin 433 metre altına dünyanın en büyük mezarlığını açacaklar Sözcü Gazetesi

Finlandiya, nükleer enerji tarihinde bir ilke imza atarak dünyanın ilk kalıcı nükleer atık deposu "Onkalo"yu hizmete açmaya hazırlanıyor. Ülkenin güneybatısındaki Eurajoki bölgesinde, yerin 433 metre altında inşa edilen devasa tesis için bu ay sonuna kadar işletme lisansının alınması bekleniyor. 

Yaklaşık 1 milyar Euro maliyetle hayata geçirilen ve Fince "mağara" anlamına gelen bu mega proje, geçici alanlarda bekletilen radyoaktif atıklara kesin bir çözüm sunmayı hedefliyor. 

Tesis, Finlandiya'daki beş nükleer reaktörden çıkacak olan toplam 6 bin 500 ton uranyum kapasiteli kullanılmış yakıtı tamamen izole etmek üzere tasarlandı.

Nükleer atıkların yer altında güvenli bir şekilde saklanması için bilim ve mühendisliğin sınırlarını zorlayan çok katmanlı bir izolasyon yöntemi uygulanacak. Su tanklarında soğutulan kullanılmış yakıtlar, korozyona son derece dayanıklı bakır kapsüllere yerleştirilerek 1,9 milyar yaşındaki antik kaya oluşumlarının içine oyulan tünellere indirilecek. 

Bakır kapların yerleştirildiği delikler özel bentonit kiliyle doldurulacak ve her bir bertaraf tüneli dolduğunda beton kapaklarla mühürlenecek. Bu sayede radyoaktif maddelerin, insanlık tarihini geride bırakacak bir süre boyunca, yani en az 100 bin yıl boyunca çevreye sızıntı yapmadan yüzeyden uzak tutulması garanti edilecek.

Fransa gibi ülkelerde nükleer atık tesislerine karşı güçlü toplumsal muhalefet yürütülürken, Finlandiya halkının yerel denetim mekanizmalarına duyduğu yüksek güven sayesinde projeye tam destek vermesi dikkat çekiyor. 

Buna karşılık, bazı çevre örgütleri gelecekte yaşanabilecek deprem veya buzul çağı gibi öngörülemez jeolojik riskler nedeniyle binlerce yıllık güvenliğin kesin olarak garanti edilemeyeceğini savunuyor. 

Finlandiya yasaları gereği ülkede üretilen nükleer atıkların kendi topraklarında imha edilmesi zorunluluğu bulunurken, hükümetin gelecekte kurmayı planladığı yeni nesil küçük modüler reaktörlerin atık yönetimi konusundaki değerlendirmelerini ise önümüzdeki yıl tamamlaması bekleniyor.