Yeni çalışma: 200 yıllık anlayış değişiyor! Birden fazla hastalığa tek aşı mı geliyor?

ABD’deki Stanford Üniversitesi araştırmacıları, solunum yolu enfeksiyonlarına karşı devrim niteliğinde bir çalışmaya imza attı.

Hayvanlar üzerinde test edilen ve 'evrensel aşı' olarak tanımlanan yöntemin insanlar üzerinde uygulanabilmesi için ise klinik deneylerin yapılması gerekiyor.

Yaklaşık 200 yıldır uygulanan klasik aşı yaklaşımı, bağışıklık sistemini belirli bir virüse karşı eğitmeye dayanıyor. Örneğin kızamık aşısı yalnızca kızamığa, suçiçeği aşısı ise yalnızca suçiçeğine karşı koruma sağlıyor.

Bu yöntemin temelleri, 18. yüzyılda İngiliz bilim insanı Edward Jenner tarafından atılmıştı.

Ancak yeni çalışmada farklı bir yöntem izleniyor. Bilim dergisinde yayımlanan araştırmada bağışıklık sistemi tek bir virüse odaklanmak yerine, akciğerlerde bulunan 'makrofaj' adı verilen bağışıklık hücreleri üzerinden sürekli bir alarm durumuna geçiriliyor.

Burun spreyi şeklinde uygulanan aşı, akciğerlerdeki makrofajları hangi patojen gelirse gelsin hızlı yanıt verecek şekilde hazır bekletiyor.

Araştırma ekibine göre bu yöntem, virüslerin akciğerlerden vücuda geçişini 100 ila 1000 kat azaltabiliyor.

Vücudu aşmayı başaran patojenlere karşı ise bağışıklık sistemi çok daha hızlı tepki veriyor. Çalışmada aşının iki farklı bakteri türüne karşı da koruma sağladığı belirtildi.

Çalışmanın başındaki Prof. Bali Pulendran, geliştirilen aşının yalnızca grip ya da Covid gibi belirli virüslere değil, test edilen birçok virüs ve bakteriye karşı etkili olduğunu açıkladı. Bu durum, aşının potansiyel olarak geniş kapsamlı bir solunum yolu koruması sunabileceğini gösteriyor.

Araştırmada ayrıca bağışıklık sisteminin bu şekilde yönlendirilmesinin ev tozu akarı gibi alerjenlere verilen tepkiyi azaltabileceği bulgusuna da ulaşıldı. Bu gelişme, alerjik astım gibi hastalıklar için umut verici bir ihtimali gündeme taşıdı.

Çalışmaya dahil olmayan Oxford Üniversitesi aşı bilimcisi Prof. Daniela Ferreira, sonuçların doğrulanması halinde bu yaklaşımın solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korunmada 'büyük bir adım' olabileceğini ifade etti.

Bununla birlikte uzmanlar, araştırmanın henüz erken aşamada olduğunu vurguladı. İnsanlarda aynı etkinin görülüp görülmeyeceği, bağışıklık sisteminin ne kadar süre alarm durumunda kalacağı ve olası yan etkiler gibi kritik soruların yanıtı klinik çalışmalarla netleşecek.

Bilim dünyası, solunum yolu hastalıklarına karşı tek dozda geniş koruma sağlayabilecek bu yeni yaklaşımın insan deneylerindeki sonuçlarını merakla bekliyor.