Yeni bir kıta doğuyor: Beklenenden daha hızlı hareket ediyor Sözcü Gazetesi

Bilim dünyası, iklim ve jeoloji arasındaki ezber bozan bir ilişkiyi tartışıyor. Scientific Reports dergisinde yayımlanan ve Live Science tarafından detaylandırılan yeni bir çalışma, Doğu Afrika’daki kuraklaşma sürecinin kıtayı ikiye bölen devasa tektonik yarığı hızlandırdığını kanıtladı.

"İKLİM DE DOĞRUDAN TEKTONİK HAREKETLERİ ETKİLEYEBİLİR"

Genellikle dağ oluşumu gibi tektonik hareketlerin iklimi değiştirdiği kabul edilirken, bu araştırma madalyonun öteki yüzünü gösterdi. Columbia Üniversitesi’nden ünlü jeolog ve fizikçi Prof. Christopher Scholz liderliğindeki ekip, iklimin doğrudan tektonik süreçleri yönetebildiğini saptadı.

Scholz, "Genelde dağların oluşumunun yerel iklimi değiştirdiğini düşünürüz ancak verilerimiz, iklimin de doğrudan tektonik hareketleri etkileyebildiğini gösteriyor" açıklamasında bulundu.

TURKANA GÖLÜ'NDE BÜYÜK ÇÖKÜŞ 

Araştırma, Doğu Afrika Rifti’nin kalbinde yer alan ve dünyanın en büyük çöl göllerinden biri olan Turkana Gölü’nde yürütüldü. Bilim insanlarının bulgularına göre: Yaklaşık 5.000 yıl önce sona eren "Afrika Nemli Dönemi"nde göl seviyesi bugünkünden 150 metre daha yüksekti.

Devasa su kütlesinin çekilmesi, yer kabuğu üzerindeki ağırlığı hafifletti. Su baskısının azalmasıyla bölgedeki fay hatları yılda ortalama 0,17 mm daha hızlı hareket etmeye başladı.

DÜŞÜŞ MAGMAYI DA TETİKLİYOR 

Araştırmanın en çarpıcı noktalarından biri de su seviyesindeki düşüşün yer altındaki magmayı tetiklemesi. Göl sularının azalmasıyla oluşan dekompresyon (basınç düşüşü), yer altındaki mantonun daha hızlı erimesine ve magma odalarına daha fazla materyal dolmasına neden oldu. Bu durum, bölgedeki fay hatları üzerindeki gerilimi daha da artırdı.

Prof. Scholz, bu sürecin sonuçlarını şu sözlerle özetliyor: "Bölgede fay oluşumunun arttığını gözlemliyoruz. Bu da günümüzde, 8.000 yıl öncesine göre çok daha sık deprem yaşandığı anlamına geliyor."

SIRADA MALAVİ GÖLÜ VAR 

Bilim ekibi, iklim-tektonik ilişkisini daha geniş bir perspektifle anlamak için çalışmalarını Malavi Gölü’ne kaydırdı. Burada son 1,4 milyon yıllık su seviyesi değişimleri analiz edilerek, uzun vadeli iklim döngülerinin kıtaların ayrılma sürecini nasıl yönettiği haritalandırılacak.

Ayrıca bilim insanları daha önce de Kenya, Tanzanya, Etiyopya ve Somali’nin içinde bulunduğu Doğu Afrika bloğunun, ana kıtadan koparak yeni bir ada kıta oluşturacağı konusunda uyarılarda bulunmuştu.