Yeni bir gezegen oluşuyor: Yaşını duyan dolup kalıyor Sözcü Gazetesi

Gökbilimciler, Jüpiter'e benzer bir kütleye sahip olan ve henüz bir milyon yaşında bile olmayan Elias 2-24 b adlı ötegezegeni tespit etti. Bu keşif, şimdiye kadar bilinen en genç gezegen olma özelliği taşıyor. Araştırma, Şili'deki Universidad Diego Portales'ten doktora öğrencisi Andrea Bernardi'nin liderlik ettiği ekip tarafından yapıldı.

YILLAR ÖNCE TOPLANAN VERİLERDEN YENİ KEŞİF

Keşif, yeni bir gözlemle değil, Hawaii'deki W. M. Keck Gözlemevi'nde yıllar önce toplanan arşiv verilerin yeniden incelenmesiyle ortaya çıkarıldı. Elias 2-24 b, Dünya'dan yaklaşık 450 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor ve hâlâ doğduğu gaz ve toz diskinin içinde yer alıyor.

GEZEGENLERİN OLUŞUMU HIZLI MI?

Daha önce "en genç ötegezegen" unvanı, yaşları 5 milyon yıldan fazla olan dört gezegen arasında paylaşılmaktaydı. Elias 2-24 b'nin keşfi, bu rekoru geride bırakarak gezegen oluşumunun ne kadar hızlı gerçekleşebileceğine dair yeni sorular ortaya çıkardı.

Şili'deki Instituto de Estudios Astrofísicos'tan Lucas Cieza, Elias 2-24 b'nin keşfinin, mevcut gezegen oluşum modellerinde hâlâ eksik olan süreçlere işaret ettiğini belirtti. Cieza, daha önceki en genç ötegezegenlerin bile mevcut modellerle açıklanmasının zor olduğunu ifade etti.

GAZ VE TOZ DİSKİNDEKİ BOŞLUKTA BULUNDU

Elias 2-24 yıldızının çevresinde yer alan yoğun gaz ve toz diskinde, daha önce ALMA ve Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskobu (VLT) ile yapılan gözlemlerde belirgin bir boşluk tespit edilmişti. Gökbilimciler, bu boşluğun içinde bir gezegen olabileceğinden şüpheleniyordu.

Oluşmakta olan gezegenlerin, çevrelerindeki maddeleri çekerek disklerde boşluklar oluşturabileceği düşünülüyor. Araştırma ekibi, Keck Gözlemevi'nde bulunan koronagraf aracılığıyla elde edilen arşiv görüntüleri yeniden inceleyerek bu şüpheli bölgede Elias 2-24 b'yi tespit etti.

KORONAGRAF TEKNOLOJİSİ İLE GÖRÜNTÜLENDİ

Andrea Bernardi, gezegenlerin diskteki boşlukların içinde bulunması gerektiğini, çünkü bu boşlukları onların açtığını söyledi. Ekip, yedi farklı yıldızın çevresindeki gaz ve toz disklerini inceleyerek, disklerdeki boşluklarda oluşmakta olan gezegenleri doğrudan gözlemlemeyi hedefledi.

Koronagraf teknolojisi, yıldızın parlak ışığını engelleyerek çevresindeki daha sönük cisimleri görüntülemeyi sağlıyor. Elias 2-24 b'nin keşfi, bu yöntemin genç gezegenleri tespit etmedeki potansiyelini gösterdi.

ROMAN UZAY TELESKOPU YENİ KEŞİFLER SAĞLAYACAK

Gökbilimcilere göre galakside sürekli yeni yıldızlar ve gezegenler oluşuyor. Ancak mevcut teleskoplar, bu gezegenlerin en erken aşamalarını gözlemlemekte zorlanıyor. Elias 2-24 b, mevcut teleskopların algılama sınırında bulunuyor.

Bilim insanları, NASA'nın 30 Ağustos'ta fırlatılan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu'nun bu alanda önemli bir adım atmasını bekliyor. Roman, şimdiye kadar uzaya gönderilen en gelişmiş koronagraf sistemlerinden birine sahip. Bu teknoloji sayesinde daha sönük ve yıldızların parlaklığının arkasında kalan gezegenlerin doğrudan görüntülenmesi daha kolay hale gelecek.

Roman'ın, ötegezegenlerin kendisini ve atmosferlerini daha ayrıntılı incelemeye olanak tanıyarak yeni keşiflerin önünü açması bekleniyor.