YAVUZ DONAT Siyasete düşen kan lekesi

Yassıada... Darbe mahkemesi... Bir dönem yargılanıyor... Demokrat Parti dönemi... 592 sanık... 11 ay yargılama... 203 duruşma... Ve karar... 15 Eylül 1961.
15 idam cezası... 3'ü infaz edildi... Diğerleri ömür boyu hapis.
418 kişiye, 6 ay ile 20 yıl arasında değişen hapis cezası.
Beraat... 123.
5 dava düştü.
Müebbet hapis... 31.
Aynı gün, Milli Birlik Komitesi toplanıyor... Darbenin lider kadrosu. İdam cezaları oylanıyor.
3 kişinin idam kararı, 9 "hayır" oyuna karşı 13 "evet" oyuyla kabul ediliyor:
Başbakan Adnan Menderes... Maliye Bakanı Hasan Polatkan... Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu.
Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın idam cezası, yaş haddi nedeniyle müebbet hapse çevriliyor.
Ve ertesi gün... 16 Eylül 1961... Sabaha karşı... 04.20'de Hasan Polatkan... 05.12'de Fatin Rüştü Zorlu idam ediliyor.
Bugün... İki demokrasi şehidinin idam sehpasında can verdikleri... Siyasete kan lekesi düştüğü günün... Yıldönümü.

***

HASAN POLATKAN

Kısa bir süre Çalışma Bakanlığı yaptı.
Sonra... Aralıksız 9 yıl Maliye Bakanlığı... Bu bir rekor.

Yassıada'da dedi ki:
Türkiye'de değil, dünya tarihinde böyle bir dava ilk kez cereyan etmektedir.
Kararınız tarihe geçecek... Hukuk tarihi... Siyaset tarihi... İnsanlık tarihi.
Evet... Karar tarihe geçti... Cinayet olarak.

***

GÖNÜLLERDE YAŞIYOR

Savunma... Hasan Polatkan'ın son sözleri: "Müdafaam bitti... Önümüzdeki yol ikiye ayrılıyor... Birincisi hukuk yolu... İkincisi ölüm... Bana hangi yol gösterilecek?"
Gösterildi... Ölüm yolu. Ama adı ve anısı yaşatılıyor... Eskişehir'de Hasan Polatkan Caddesi... Hasan Polatkan Kültür Merkezi... Hasan Polatkan Ortaokulu.
İstanbul'da... Hasan Polatkan Anadolu Lisesi.
Ankara'da... Hasan Polatkan Bulvarı... Hasan Polatkan Ortaokulu.

***

SABAHA KARŞI... 04.20

Resmi belge... Hasan Polatkan'ın idam varakası. Devlet arşivlerinde.

Maliye Bakanı Hasan Polatkan, saat 04.20'de idam edildikten sonra... Varaka düzenleniyor... Belge.

Kelimesi kelimesine: "Hasan Polatkan... Abdest aldı... Dini telkinde bulunan imamın Arapça telaffuzda yaptığı hataları düzeltti... İskemleyi çekme işini cellada bırakmadı, kendisi tekmeledi... Bir saat ipte asılı kaldı."

***

FATİN RÜŞTÜ ZORLU

Darbeden bir süre sonra gazetelerde bir binanın fotoğrafı yayınlandı... Fransa'da çekilmiş.

Başlık: "İşte Fatin Rüştü Zorlu'nun Paris'teki konağı."
Oysa... Türkiye Cumhuriyeti Daimi Temsilciliği binasıydı.

***

SAVUNMA

Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, Yassıada'da... Savunmasında... Öyle bir söz söyledi ki... Bir siyaset klasiği:
"Bir ülkenin 10 yıllık dönemini, seçimle gelmiş idarecilerini kötülerseniz, daha sonra gelecek iktidarların daha iyi olduğunu kim iddia edebilir?''

***

05.12... DARAĞACINA YÜRÜRKEN

Resmi belge... Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu'nun idam varakası:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sını ihlalden sanık, idam hükümlüsü Fatin Rüştü Zorlu'ya son arzusu ve vasiyeti soruldu.
Karıma ve çocuklarıma söylensin, suçsuzum... Allah'a ve vicdanıma güveniyorum dedi.
Aynı sözler anneme ve kardeşlerime de söylensin dedi.
Son arzusu... Mektup yazmak istiyorum.

***

SON MEKTUP

Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu'nun son mektubu... İdamından hemen önce...
Kelimesi kelimesine:
"Sevgili anneciğim, Emel'ciğim, Sevin'ciğim ve Ağabey'ciğim...
Şimdi Cenab-ı Hakk'ın huzuruna çıkıyorum.
Sakinim ve huzur içindeyim.
Benim için üzülmeyin.
Sizlerin sakin ve huzur içinde yaşamanız, beni daima müsterih edecektir.
Bir ve beraber olun.
Allah'ın takdiratı böyleymiş.
Hizmet ettim ve şerefimi daima muhafaza ettim.
Anne... Siz de sevdiklerimi muhafaza edin ve Allah'ın inayeti ile onların huzurunu temin edin.
Hepinizi Allah'a emanet eder, tekrar üzülmemeniz ve hayatta berdevam olarak beni huzur içinde bırakmanızı rica ederim.
Allah memleketimizi korusun."

***

METANET

Elleri arkasından bağlı 51 yaşındaki eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu idam sehpasında.
Cellat çok heyecanlı... Elleri titriyor.
İlmeği, Zorlu'nun boğazına bir türlü geçiremiyor.
Fatin Rüştü Zorlu, "Oğlum" diyor: "Ne diye titriyorsun? İlmek senin değil, benim boğazıma geçecek."

***

DARBE VE AMERİKA

Hasan Esat Işık... Diplomat... Büyükelçi.
Siyasete girdi... Milletvekilliği... Dışişleri Bakanlığı... Milli Savunma Bakanlığı yaptı.
Fatin Rüştü Zorlu, Dışişleri Bakanı iken... Hasan Esat Işık da, Dışişleri Bakanlığı Ticaret İşleri Genel Müdürlüğü görevindeydi.
Aşağıdaki sözler Hasan Esat Işık'a ait:
Adnan Menderes ile Fatin Rüştü Zorlu'yu deviren Amerikalılardır.
Böyle bir hareketin (darbenin) yapılmasını, Menderes ve Zorlu'nun işbaşından uzaklaştırılmasını, Amerikalılar herkesten çok istiyorlardı.
(Türkiye'de Askeri Darbeler ve Amerika... Çetin Yetkin... Ümit Yayıncılık-1995... Sayfa 54.)

***

VE ADNAN MENDERES

Başbakan... Bir döneme adını veren siyaset ve devlet adamı.
Yassıada mahkemesi... Karar: "Anayasa'yı ihlal suçundan dolayı Türk Ceza Kanunu'nun 146/1 maddesi hükmünce ölüm cezasına çarptırılmasına..."
17 Eylül 1961... Başbakan Adnan Menderes'in idam edilişinin yıldönümü. Yarın... Adnan Menderes'li notlar.