Yargıtay dan ezber bozan SGK kararı: Primlerde Matematiksel ispat dönemi başladı Sözcü Gazetesi

SGK uzmanı İsa Karakaş, kapıcılık hizmetleriyle ilgili Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’ndan çıkan emsal niteliğindeki kararı köşesine taşıdı. Bu kararla birlikte, özellikle az daireli binalarda yıllardır süregelen bir yanlış uygulama sona eriyor. Karakaş'ın aktardığına göre; "Artık az daireli binalarda kapıcının '7/24 esasıyla' çalıştığı varsayımı tarihe karışıyor, sigorta primleri fiili çalışma süresine göre hesaplanacak."

YEREL MAHKEMENİN 'TAM ZAMANLI' ISRARI YARGITAY'DAN DÖNDÜ

Ankara’da görülen bir davada, yerel mahkeme ile Yargıtay arasında "çalışma süresi" konusunda hukuki bir görüş ayrılığı yaşandı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, "kapıcı binada yaşıyorsa tam zamanlıdır" yaklaşımını bozarak sosyal güvenlik hukukunda "matematiksel ispat" dönemini başlattı.

Karakaş, sürecin hukuk süzgecinden nasıl geçtiğini şu sözlerle ifade etti:

"İlk Derece Mahkemesi, davacı kapıcının tanıklarını dinleyerek; sabah servis yapılması, akşam çöp toplanması ve bahçe bakımı gibi unsurları 'tam gün mesai' için yeterli gördü. Mahkemeye göre, kapıcının özel hayatıyla iş hayatının iç içe geçmesi, onun tüm vaktini o binaya özgülediği anlamına geliyordu. İstinaf dairesi, başlangıçta eksik inceleme tespit ederek dosyayı geri gönderse de, yerel mahkemenin 'tam zamanlı' ısrarını en nihayetinde yerinde buldu. Ancak bu yaklaşım, Yargıtay’ın süzgecinden geçemedi."

MATEMATİKSEL İSPAT DÖNEMİ 

Yargıtay, bu bozma kararıyla birlikte mahkemelerin uyması gereken somut kriterleri bir "kontrol listesi" olarak sundu. Uzman isme göre yüksek mahkeme şu soruların cevabını aradı:

-Bina Kaç Daireli? (3 katlı, 8 daireli bir binada iş yükü 7,5 saat sürer mi?)

-Kalorifer Tipi Ne? (Kömürlü mü, doğalgazlı mı? Ateşçilik belgesi var mı?)

-Hizmet Planı Ne Diyor? (Günde 3 servis, 8 daire için toplam kaç dakika tutar?)

Hukuk Genel Kurulu (HGK), hizmet tespiti davalarında kamu düzeni gereği "kendiliğinden araştırma" ilkesinin hayati olduğunu belirterek çarpıcı bir tespitte bulundu: "Fiilî çalışma olgusu sadece 'Görüldü' demek değildir!"

'ÖZEL HAYAT - İŞ HAYATI' KARMAŞASI SONA ERDİ 

Kararda, sadece tanık beyanlarıyla "tam gün" kararı verilmesinin hatalı olduğu vurgulandı. "Genel Kurul, tanıkların 'Onu çalışırken gördüm' beyanının, çalışmanın süresini kanıtlamaya yetmeyeceğini vurguladı. Sosyal güvenlik hukukunda sigortalılığın oluşması için sadece kâğıt üzerinde değil, fiilen ve tam süreli bir çalışmanın varlığı şarttır."

Yargıtay'ın bu kararı ile binalardaki çalışma mantığı şu netliğe kavuştu:

"Mahkemelerin en çok düştüğü hata olan 'kapıcı hep oradadır, o hâlde tam gün çalışır' mantığı HGK tarafından reddedildi. Kararda; konutun büyüklüğü, bağımsız bölüm sayısı (daire sayısı) ve ortak alanların genişliği dikkate alınmadan verilen 'tam gün' kararlarının hatalı olduğu belirtildi. 8 daireli bir yerde kapıcının boş vaktinin, iş vaktinden çok daha fazla olabileceği gerçeği hukuki bir zemin kazandı."

Yargıtay'ın belirlediği yeni kritere göre, haftalık 45 saatlik mesainin en az 30 saati ve altındaki çalışmalar artık "kısmi süreli" kabul edilecek. İsa Karakaş'ın vurguladığı üzere: "Eğer bir kapıcı sabah ve akşam toplam 2 saat çalışıyorsa, bu çalışma ayda 10-15 güne tekabül eder, 30 güne değil!"

Bu tarihi karar, apartman yönetimlerini astronomik tazminatlardan korurken, sosyal güvenlik hakkının suistimal edilmesini de engelliyor. Soyut tanık beyanları yerine; komşu apartman kayıtları, bordro tanıkları ve emniyet araştırmasıyla desteklenen somut veriler esas alınacak. Karar sayesinde "hem mülkiyet sahiplerinin hakkı korunacak hem de kapıcıların gerçek emek ve mesai süreleri şeffaf bir şekilde kayıt altına alınmış olacak."