Yargıtay dan çalışan emekliye emsal karar: Eksik çalışma günü olanlar için önemli adım Sözcü Gazetesi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu emekli olduğu halde çalışmaya devam eden kişiler için emsal niteliğinde bir karara imza attı. Alınan karar ile emekli olması nedeniyle sigortası tam yatırılmayan emekli çalışanın hak ihlaline uğradığına kanaat getirildi. Bir boyacı ustası emekli olduktan sonra 2013-2019 yılları arasında bir iş yerinde kesintisiz şekilde çalıştı. Ancak SGK kayıtları işverenin işçiyi bazı aylarda sadece 10 gün çalışmış gösterdiği ortaya çıktı.

Emekli işçi durumun farkına vardığında soluğu mahkemede aldı. İşçinin talebi SGK'ya bildirilmeyen eksik günlerinin tespiti ve gerçek maaşının belirlenmesi yönünde oldu. İşveren ise işçinin kısmi süreli çalıştığını ve 10 günlük beyanların gerçeği yansıttığını iddia etti. İlk Derece Mahkemesi sunulan deliller ile tarafların beyanlarını incelendikten sonra işçinin ayda 30 gün çalıştığına ve ödenmeyen 325 gün daha olduğuna kanaat getirdi. İşlenmeyen günlerin sisteme eklenmesine hükmetti.

Dosya işverenin ve SGK'nın itirazının üzerine Bölge Adliyesi Mahkemesine yani İstinaf dairesine taşındı. İstinaf dairesinde tartışılacak bir karar çıktı. Mahkeme davacının zaten emekli maaşı aldığına ve tespit sonucunda emekli maaşının artmayacağına kanaat getirerek davayı açmakta güncel bir yarar olmadığını belirterek davayı usulden reddetti.

Ardından dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'ne taşındı. Yargıtay İstinaf tarafından verilen yarar yok görüşüne karşı çıktı. Yargıtay'da alınana karar ile sigortalı olma hakkının kaçınılmaz olduğuna ve emekli olsa bile işçinin bu tespiti istemek yönünde hakkı bulunduğuna kanaat getirdi. Fakat istinaf mahkemesi kararında direndi ve bu durumda son sözü söylemek üzere Yargıtay Hukuk Genel Kurulu devreye girdi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu emekli işçiyi haklı bularak konu için emsal karara imza attı. Kararın gerekçesinde şu detaylara dikkat çekildi:

Sigortalılık Vazgeçilemez Bir Hak: Sigortalı olmak sadece maaş odaklı bir süreç değil, kamu düzenini ilgilendiren hukuki bir statüdür. Bu nedenle çalışan, kendi isteğiyle dahi olsa sigortasız çalışmayı kabul edemez ve bu haktan feragat edemez.

Hukuki Yarar ve Risk Yönetimi: Emekli çalışanın prim ödemesi yaşlılık aylığını artırmasa bile, hizmet tespiti davası açmakta "hukuki yararı" vardır. Kayıtlı günler; olası bir iş kazası veya ileride ortaya çıkabilecek meslek hastalığı durumlarında işçinin yasal güvencesini ve haklarını korumak için hayati önem taşır.

Tazminat Hesaplamalarında Temel Esas: Hizmet tespiti sadece emeklilik için değil, işçilik alacakları için de temeldir. Kıdem, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretleri, SGK’ya bildirilen süreler üzerinden değil, mahkemece tespit edilen "gerçek çalışma süresi" üzerinden hesaplandığı için işçinin alacağı toplam tutarı doğrudan belirler.

Kayıt Dışı Çalıştırmanın Önlenmesi: Emekli çalışanların dava açma hakkının engellenmesi, işverenlerin bu kişileri sigortasız çalıştırmasına yasal bir zemin hazırlar. Bu durum, sosyal güvenlik hakkının zorunlu ve vazgeçilmez niteliğine aykırı olduğu için yargı yoluyla denetlenmesi zorunludur.