Yapay zekâ uyarısı: “En büyük risk yeteneğin körleşmesi” Son Haberler

Kapadokya Üniversitesi'nin öncülüğünde gerçekleştirilen 3. Ulusal Yapay Zekâ Buluşması'nda, yapay zekâ teknolojilerinin iş dünyasına, istihdama ve çalışanların yetkinliklerine etkileri ele alındı. Etkinlik kapsamında düzenlenen “Belirsizlik Çağında Türkiye İçin Fırsatlar: Yapay Zekâ İşleri ve Şirketleri Nasıl Dönüştürecek?” başlıklı panelde konuşan Kariyer.net CEO'su Fatih Uysal, teknolojik dönüşümün yalnızca iş yapış biçimlerini değil, şirketlerin çalışanlardan beklentilerini ve işe alım süreçlerini de değiştirdiğini anlattı.

Yapay zekânın iş süreçlerine giderek daha fazla dahil olduğunu belirten Uysal, mesleklerin tamamen ortadan kalkmasından ziyade meslekleri oluşturan görevlerin değiştiğine dikkat çekti. Teknolojinin bazı görevleri doğrudan üstlendiğini, bazı görevlerin ise daha kısa sürede tamamlanmasını sağladığını ifade eden Uysal, çalışanların yapay zekâ tarafından üretilen içerikleri sorgulamadan kullanmasının mesleki beceriler üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabildiğini söyledi.

YAPAY ZEKÂ MESLEKLERİ DEĞİL, GÖREVLERİ DÖNÜŞTÜRÜYOR

Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkilerini değerlendiren Fatih Uysal, işlerin tamamen ortadan kalkacağı yönündeki tartışmalardan çok, mevcut işlerin içeriğinde yaşanan değişime odaklanılması gerektiğini belirtti. Bir mesleği oluşturan görevlerin bir bölümünün yapay zekâ tarafından yerine getirilebildiğini, diğer görevlerin ise teknoloji sayesinde hızlandığını ifade eden Uysal, dönüşümün meslek tanımlarını da etkilediğini söyledi.

Uysal, “Yapay zekâ bazı görevleri tamamen ikame ediyor, bazılarını da daha hızlı yapmamızı sağlıyor. Görevlerin hepsi değiştiğinde ortaya çıkan işin hâlâ aynı iş olup olmadığını sorgulamak gerekiyor” ifadelerini kullandı. Görevlerin değişmesinin işin niteliğini de değiştirdiğini anlatan Uysal, yapay zekânın meslekler üzerindeki etkisinin görevler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

DİŞ HEKİMLİĞİ ÖRNEĞİYLE YAPAY ZEKÂNIN ETKİSİNİ ANLATTI

Yapay zekânın mesleklerde üstlendiği görevleri diş hekimliği üzerinden örneklendiren Uysal, teknolojinin tanı süreçlerinde kullanılmasına rağmen tedavi aşamasında insan emeğinin devam ettiğini belirtti. Diş hekiminin görüntüleri inceleyerek gerçekleştirdiği bazı işlemlerin yapay zekâ yardımıyla daha hızlı yapılabildiğini, ancak tedavinin yine hekim tarafından gerçekleştirildiğini ifade etti.

Uysal, “Yapay zekâ, hekimin filme bakarak zaman harcadığı tanı kısmını çok daha hızlı ve doğru yapabiliyor. Ama tedaviyi yine diş hekimi yapıyor. Yani meslekler değil, görevler yapay zekâya devrediliyor” dedi. Diş hekimliği örneğiyle bir mesleğin bütününün değil, belirli aşamalarının teknoloji tarafından üstlenilebildiğini anlatan Uysal, yapay zekânın iş süreçlerindeki rolüne dikkat çekti.

İŞE ALIMLARDA ÖĞRENME BECERİSİ ÖNE ÇIKIYOR

Şirketlerin işe alım süreçlerinde adayların sahip olduğu mevcut yetkinliklerin yanında yeni bilgi ve becerileri öğrenme kapasitelerine de odaklandığını belirten Uysal, teknolojik değişimin çalışanların kendilerini sürekli geliştirmelerini gerektirdiğini söyledi. İşverenlerin aday değerlendirmelerinde öğrenme becerisine daha fazla önem verdiğini ifade eden Uysal, mevcut bilgi ve yetkinliklerin geçerlilik süresinin kısaldığını dile getirdi.

Kariyer.net CEO'su Uysal, “Değerlendirmelerde mevcut yeteneklerden çok, adayın öğrenme becerisinin ne kadar güçlü olduğuna bakılıyor. ‘Ben öğreneceğimi öğrendim’ diyenler için zor bir dünya. Yetkinliğin raf ömrü çok kısaldı” açıklamasında bulundu. Şirketlerin işe alım kararları üzerinde her zamankinden daha fazla düşündüğünü belirten Uysal, adayların değişen koşullara uyum sağlama ve yeni beceriler edinme kapasitelerinin değerlendirmelerde öne çıktığını aktardı.

YAPAY ZEKÂ KULLANIMINDA 'YETENEK KÖRLEŞMESİ' UYARISI

Üretken yapay zekânın yoğun kullanımının çalışanların bazı becerilerini daha az kullanmasına neden olduğunu belirten Fatih Uysal, yaşanan durumu “yetenek körleşmesi” olarak tanımladı. Çalışanların daha önce kendi bilgi ve becerileriyle gerçekleştirdikleri görevleri yapay zekâ araçlarına devretmesinin, söz konusu yetkinliklerin kullanımını azalttığını ifade etti.

Yetenek körleşmesinin yalnızca şirketlerde görülmediğini anlatan Uysal, benzer durumların üniversitelerde ve liselerde de ortaya çıktığını söyledi. Öğrencilerin bilgi ve becerilerini ölçme süreçlerinde yapay zekâ kullanımının etkili olduğunu belirten Uysal, bazı eğitim kurumlarının değerlendirme yöntemlerini değiştirdiğini, öğrencileri ölçmek amacıyla yeniden sözlü sınavlara veya defter üzerinden yapılan çalışmalara yöneldiğini aktardı.

ÖZGEÇMİŞ VE MÜLAKATLARDA DOĞRU YETENEĞİ BELİRLEMEK ZORLAŞIYOR

Yapay zekâ kullanımının işe alım süreçlerinde de yeni bir durum oluşturduğunu belirten Uysal, adayların özgeçmiş hazırlarken ve mülakatlara katılırken üretken yapay zekâ araçlarından yararlandığını söyledi. Teknoloji yardımıyla hazırlanan başvuru içeriklerinin ve mülakat süreçlerinde kullanılan yapay zekâ destekli yanıtların, işverenlerin adayların gerçek yetkinliklerini değerlendirmesini zorlaştırdığını ifade etti.

Şirketlerin doğru yeteneği belirleme konusunda daha fazla çaba harcadığını aktaran Uysal, işe alımlarda adayların mevcut bilgi birikiminin yanı sıra öğrenme kapasitelerinin de dikkate alındığını vurguladı. Yapay zekânın hem başvuru hazırlama hem de değerlendirme süreçlerinde kullanılmasının, işe alım uygulamalarında yaşanan dönüşümün bir parçası olduğunu anlattı.

“YAPAY ZEKÂYLA HAZIRLANAN SUNUMLAR KİMYASAL DOMATES GİBİ”

Şirketlerde yapay zekâ kullanılarak hazırlanan sunumları domates benzetmesiyle anlatan Fatih Uysal, dışarıdan kusursuz görünen içeriklerin her zaman aynı ölçüde nitelikli olmadığını söyledi. Çalışanların yapay zekâ tarafından oluşturulan metinleri ve sunumları yeterince incelemeden kullanmasına dikkat çeken Uysal, teknolojiyle üretilen içeriklerin görünümü ile içeriği arasında farklılıklar bulunabildiğini ifade etti.

Uysal, “Yapay zekâyla hazırlanan sunumlar, kimyasalla yetiştirilmiş kıpkırmızı domates gibi: Dışarıdan kusursuz ama içi kötü. Organik olan biraz şekilsizdir ama lezzetlidir” sözleriyle görüşünü aktardı. Şirket içi iletişimde kullanılan yapay zekâ çıktılarının çalışanlar tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Uysal, hazırlanan içeriklere kişisel bilgi, deneyim ve katkının eklenmesinin önemine işaret etti.

ÇALIŞANLAR YAPAY ZEKÂ ÇIKTILARINI İLETEN 'POSTACIYA' DÖNÜŞEBİLİYOR

Yapay zekâ tarafından oluşturulan içeriklerin sorgulanmadan kullanılmasının şirket içi işleyişe etkilerini de anlatan Uysal, çalışanların üretilen metinleri doğrudan başka kişilere iletmesi halinde birer “postacıya” dönüşebildiğini söyledi. Yapay zekâ kullanımının sunum ve e-postaların uzamasına neden olabildiğini, daha uzun içeriklerin değerlendirilmesinin ise toplantılarda harcanan zamanı artırdığını belirtti.

Teknolojinin verimlilik amacıyla kullanılmasına rağmen iş süreçlerinin doğru tasarlanmaması halinde farklı sonuçlar ortaya çıkabildiğini ifade eden Uysal, “Verimlilik için ortaya çıkan bir teknoloji, doğru kurgulanmazsa şirketleri hızlandırmak yerine yavaşlatabiliyor. Herkes yapay zekâdan yararlanmalı ama çıktıyı mutlaka sorgulamalı, gerekiyorsa düzeltmeli ve kendinden bir şeyler katmalı” dedi.

Uysal, çalışanların yapay zekâ araçlarını kullanırken ortaya çıkan sonuçları kontrol etmesi, gerekli düzenlemeleri yapması ve kendi bilgi birikimlerini sürece dahil etmesi gerektiğini vurguladı. Yapay zekâ kullanımının tek başına verimlilik sağlamadığını belirten Uysal, şirketlerde teknolojinin kullanım biçiminin de önem taşıdığını ifade etti.

YAPAY ZEKÂ ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ PERFORMANS BASKISINI ARTIRIYOR

Kariyer.net tarafından gerçekleştirilen araştırmanın sonuçlarını da paylaşan Fatih Uysal, çalışanların yapay zekâ nedeniyle kendilerinden beklenen performansın arttığını düşündüğünü açıkladı. Araştırmaya göre çalışanlar, yapay zekâ araçlarının iş süreçlerine dahil edilmesiyle birlikte daha hızlı üretim yapmaları yönünde yeni beklentilerle karşı karşıya kaldıklarını belirtiyor.

Yöneticilerin yapay zekâ kullanımını çalışanların üretim hızını artırabilecek bir araç olarak gördüğünü anlatan Uysal, “Yöneticiler artık ‘Yapay zekâyı kullanıp neden daha hızlı üretmiyorsun?’ diye soruyor. Bu da çalışan üzerinde yeni bir stres unsuru oluşturuyor” ifadelerini kullandı.

Uysal'ın paylaştığı araştırma bulguları, yapay zekânın iş süreçlerine dahil edilmesinin çalışanların günlük iş yüküne ilişkin algılarını ve yöneticilerin performans beklentilerini de etkilediğini ortaya koydu. Panelde, yapay zekânın görevleri dönüştürmesi, öğrenme becerisinin işe alımlardaki önemi, yetenek körleşmesi ve çalışanların karşılaştığı yeni performans baskısı ele alındı.