Yapay zekâ savaşları... Bir yanda füzeler bir yanda algoritmalar

İSRAİL’in Gazze’de kullandığı Lavender, Gospel ve ‘Where is Daddy’ diye anılan yapay zekâ tabanlı sistemler binlerce kişinin ölümüne neden olurken ABD ise İran’da Antrophic’in Claude ve Palantir’in Maven sistemiyle keşif, analiz ve hedef belirleyerek nokta atışı saldırılar yapabiliyor. 

SAVAŞIN ANA UNSURLARINDAN

Uzmanlar ‘YZ artık bir araç değil. Kendisi savaş alanının bir aktörü haline geldi. Savaş insan hızından makine hızına geçti” yorumunu yapıyor. Yapay zekâ, sahadaki ajanlardan gelen istihbarat ile dijital ayak izleri, İHA ve uydu görüntüleri gibi verileri aynı anda değerlendirerek senaryolara hazırlayıp kullanıcıya öncelikli hedef belirleme için anlık seçenekler sunuyor.

ADI MASUM KENDİSİ DEĞİL

İsrail istihbaratına göre Gazze savaşında ordu, Lavender ve Gospel isimli yapay zekâ sistemleriyle hedef belirleyip takip edip saldırı düzenledi. Lavanta ve İlahi gibi adı masum çağrışım yapan bu sistemlerin kullanılması ise o kadar masum olmadı. YZ yapılarına hedef belirlerken bir Hamaslı için gerektiğinde 100 kadar sivilin ya da daha fazlasının savaş zayiatı olabileceğine dair yetki verildi. Böyle olunca bir Hamaslı komutan için 10 katlı bir bina yerle bir edildiğinde aynı binada çoluk çocuk kim varsa neredeyse hepsi birden öldürüldü.

MAVEN VE CLAUDE SİSTEMLERİ

Amerikan Washington Post gazetesine göre İran saldırısında ise Anthropic’in Claude yapay sistemi ile Palantir’in geliştirdiği Maven’i kullanıyor. İki sistemin algılama ve simülasyon yeteneklerini güçlendirmek için entegre edildiği aktarılıyor. Claude, Maven’ın derlediği, istihbarat raporları, keşif, gözlem verileri, muhtemel hedefler gibi tonlarca veriyi analiz edip öneriler sunuyor. YZ algoritmaları insan gücüyle günler sürecek veri analizini saatlere, dakikalara hatta saniyelere indirebiliyor.

ÖNERİ DE SUNUYOR

Akıllı sistemler sadece hedef belirlemekle kalmıyor, aynı zamanda hedefin en etkili nasıl imha edilebileceğine dair de senaryolar sunuyor. En uygun saldırı aracının ne olacağı en uygun mühimmatın ne olacağına dair hesaplamalar yapıyor. İşte tam da burada insanın yapay aklın hızına erişemeyeceği, dolayısıyla komutanların analizleri fazla değerlendirmeden onay vermesinin savaş sahasında sivil can kayıpların artabileceği uyarısı yapılıyor.

İRAN’DA LİDERLERE NOKTA ATIŞI

28 Şubat’ta İsrail ve ABD İran’a karşı savaş başlattığında 12 saat içinde 900 saldırı düzenledi. İlk hedeflerden biri de Tahran’daki karargâhında toplantı düzenleyen İran dini lideri Ali Hamaney oldu. Anlatılara göre İsrail, yıllar önceden İran’ın başkenti Tahran’da güvenlik amaçlı trafik kameralarını hackleyip sisteme sızmış bu teknolojiyi ‘hedef belirleme makinasının bir unsuru’ haline getirmişti. Yine 28 Şubat’ta Minab’ta bir kız okulunun vurulması sonucu 100’ü ilkokul öğrencisi, çoğu sivil 165 kişi hayatını kaybetti. Minab’taki saldırının yapay zekâ hatası mı, yoksa insan hatasından mı kaynaklandığı henüz açıklık kazanmadı.

DAHA BU BAŞLANGIÇ

Uzmanlar, savaş alanında YZ kullanımının daha başlangıç olduğunu, ancak YZ analizlerinin ve otonom savaş sistemlerinin devreye girmesiyle savaşların da artık sadece süngü, silah ve stratejilerle sınırlı olmayacağı dijital casusluk ve siber saldırılarla birlikte cephenin daha da genişleyeceği uyarısı yapılıyor. Yeni dönemde YZ’nin sağlayacağı üstünlükle birlikte bu konuda eli güçlü olanın moral açısından da daha yüksek olacağı değerlendiriliyor. Dolayısıyla yeni savaş stratejilerinde YZ modellemelerinin yanı sıra konvansiyonel savunma, füze savunma sistemleri ve siber saldırılara karşı milli verilerin korunması için dijital kalkanların kurulması da bir o kadar önem kazanıyor.

İRAN’DA KULLANIYOR

ABD gibi İran da saldırı ve savunma sistemlerinde yapay zekâ yazılımlarından destek alıyor. Tekli dronlar yerine birbiri ile haberleşerek savunma sistemlerini şaşırtan sürü dronlar kullanıyor. Ayrıca füze sistemlerinde YZ algoritmaları sayesinde GPS sinyalinin devre dışı kaldığı durumlarda görsel yön bulma kullanarak hedefini bulabiliyor. Yine saldırılarda savunma sistemlerini körleştirici dijital saldırılarla füze savunma kalkanlarını işlevsiz hale getirmeyi deniyor. İran da dron, uydu görüntülerinden hedef belirleme, güdüm mekanizmalarında sistem odaklı YZ algoritmalarından yararlanıyor.

BİLGİ NOTU

ABD’nin İran’da kullandığı Claude’un üreticisi Anthropic, İran savaşı öncesinde yapay zekâ modellerinin ABD içinde kitlesel gözetim amaçlı kullanımı ve otonom silahlara karşı tavrı nedeniyle Pentagon ile çalışmaktan vazgeçmişti. Bunun yerine ChatGPT’yi geliştiren OpenAI Pentagon ile çalışmaya başladı. Claude kademeli olarak Pentagon ile işbirliğinden çekileceği için İran savaşında Claude kritik rol oynamaya devam ediyor.