Yapay zekâ arkadaşınız değil

Bilişim araç ve yaklaşımlarına ulaşmakta güçlük çeken gençlere destek sağlayarak Türkiye’de eğitim seviyesinin yükselmesine ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunmayı amaçlayan Bilişime ve Eğitime Erişimi Vakfı (BEEV), ‘Bilişim Hakkı ve Erişim: Gençlerin Erişim, Algı ve Yeterlilik Görünümü’ araştırmasının bulgularını paylaştı. 18-30 yaş aralığındaki 819 kişiyle yapılan araştırmanın ilginç bulgularından biri gençlerin yapay zekâyı hangi amaçlarla kullandığı oldu. Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 70’i yapay zekâyı merak ettiği konularda araştırma yapmak, yüzde 44’ü günlük tavsiyeler almak için kullanıyor. Gençlerin yalnızca yüzde 10’u bu araçları kodlama ya da teknik sorun çözmek için tercih ediyor.

Araştırma verilerini paylaşan Veri Enstitüsü Direktörü Erman Bakırcı, “Yapay zekâ gençler için bir gündelik asistan konumunda, onlar için bir öğretici değil. Yani yapay zekâyı kendi dertlerine cevap almak için kullanıyorlar” dedi.

‘YALNIZLIKLARINI GİDERMEK İÇİN KULLANIYORLAR’

Hacettepe Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şahin Gökçearslan ise araştırma bulgularını şöyle değerlendirdi:
“TÜİK’in yaptığı araştırmaya göre ülkemizde yalnızlık oldukça arttı. Bu nedenle gençler yalnızlıklarını gidermek için yapay zekaya yönelmeye başladı. Sorunlarını ya da günlük hayatta yaşadıklarını etrafındaki kişilerle paylaştığında eleştirilmekten endişe ediyorlar ve karar alma süreçlerinde dahi bu aracı kullanıyorlar. Biz de 18-22 yaş aralığındaki üniversite öğrencileriyle bir araştırma yaptık. Orada da gençler yapay zekâyı ödev yapmak ve günlük hayat tavsiyesi almak için kullandığını dile getirdi. Yüzde 17.5’i dertleşmek, yüzde 23’ü sohbet, yüzde 11’i de arkadaşlık için kullanıyor. Yapay zekâyı bir arkadaş gibi görenlerin oranı hiç azımsanacak düzeyde değil.

‘BİLİŞSEL YETENEKLER ZAYIFLAYABİLİR’

Ancak yapay zekâyı arkadaş olarak kullanmak doğru değil. Bu araçlar kullanıcılarını manipülatif bir şekilde yönlendirebiliyor. Ticari bir metaya arkadaş gibi yaklaşmak ve karar alma süreçlerinde yer almasını sağlamamak gerekiyor. Bunun önüne geçmek için yapay zekâ okuryazarlığı şart. Çünkü yapay zekâ bizim arkadaşımız değil. Yapay zekâ kullanımında ‘Cognitive Outsourcing’ yani ‘Düşünmeyi Dış Kaynağa Yaptırma’ süreci yaşanıyor. Burada kişi, düşünme eyleminin kendisini yapay zekâya devrediyor. Bu çok tehlikeli. Düşünmeyi arkadaş gibi gördüğümüz yapay zekâya devretmemeliyiz. Bu durum bilişsel yeteneklerin zayıflamasına yol açabilir.”