WSJ: Trump’a baskı artıyor... İran’dan çıkış yolu bulalım

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı kapsamlı hava harekâtını sürdürüyor. Ancak İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve birçok üst düzey ismin öldürülmesine, ayrıca Tahran’ın askeri kapasitesine büyük darbe vurulmasına rağmen ABD adına yoğunlaşan stratejik belirsizlik Washington çevrelerinde kaygıya neden oldu. Beyaz Saray danışmanları kasım ayındaki ara seçimlere gidilirken, İran savaşının büyük bir ekonomik ve siyasi maliyet getirebileceğinden endişeli. İsrail’de Başbakan Binyamin Netanyahu’nun “Henüz savaş bitmedi” açıklamasına rağmen Tel Aviv’deki güvenlik kaynaklarının da olası çıkış senaryolarını tartışmaya başladığı belirtiliyor.

BELİRSİZLİK AZALMADI

Başta ABD Başkanı Donald Trump olmak üzere yönetim kanadından gelen birbirini tutmayan mesajlar belirsizliği artırdı. Trump, “Birçok açıdan zaten kazandık ama henüz yeterince kazanmadık” diyerek askeri başarıyı vurgularken, diğer yandan savaşın “çok yakında bitebileceğini” söylüyor. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ise sosyal medya hesaplarından, “Savaşa henüz yeni başladık” gibi mesajlarla çatışmaların süreceğini ima ediyor. Bu farklı açıklamalar, askeri ve siyasi kanat arasında savaşın süresi ve hedefleri konusunda görüş ayrılığı bulunduğu yorumlarına yol açtı. Foreign Affairs’te yayımlanan bir analizde de siyasi hedeflerin net biçimde tanımlanmamasının çatışmayı uzatabileceği ve “savaşın nasıl biteceği” sorusunun yanıtsız kalmasının operasyonun giderek genişlemesine yol açabileceği belirtiliyor.

Binyamin Netanyahu savaşın sürmesi taraftarı.

DANIŞMANLAR ‘ÇIKALIM’ DİYOR

Wall Street Journal gazetesine konuşan Beyaz Saray çevrelerine göre danışmanların kaygısı üç temel noktada yoğunlaşıyor. İlk olarak savaşın uzaması halinde enerji fiyatlarının yükselmesi ve bunun ABD ekonomisini etkilemesi bekleniyor. İkinci olarak artan maliyetlerin yaklaşan ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti’yi zor durumda bırakabileceği değerlendiriliyor. Üçüncü olarak ise çatışmanın askeri açıdan kontrolsüz biçimde genişleme ihtimali Washington’da stratejik bir risk olarak görülüyor. Bu nedenle bazı danışmanlar Başkan’ın askeri hedeflere ulaşıldığını ilan ederek bir çıkış planı oluşturmasını savunuyor. Kamuoyu desteği de Başkan için risk sinyalleri veriyor. NBC’nin yaptığı ankete göre seçmenlerin yüzde 54’ü Trump’ın İran politikasını onaylamıyor. Bu tablo Cumhuriyetçi Parti içinde de kaygı yaratıyor. Ara seçimlere hazırlanan bazı Cumhuriyetçi siyasetçilerin Beyaz Saray’ı arayarak savaşın siyasi etkileri konusunda endişelerini dile getirdiği belirtiliyor. Bu bağlamda ABD’nin Ortadoğu dışındaki birçok bölgede planları olduğuna dikkati çeken uzmanlar Trump’ın “hedeflerimize ulaştık” diyerek ani bir kararla müzakere sürecine dönme ve saldırıları sonlandırma ihtimali bulunduğu görüşünde.

TERS Mİ DÜŞTÜLER

Washington’daki tartışmanın önemli bir boyutu da ABD ve İsrail’in hedeflerinin farklılığı. Washington’da bazı yetkililer operasyonun sınırlı tutulmasını savunurken, Tel Aviv’in hedefinin İran’ın bölgesel askeri kapasitesini kalıcı biçimde zayıflatmak olduğu değerlendiriliyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, önceki gece yaptığı açıklamada, “savaş henüz bitmedi” dedi. “Amacımız İran halkını tiranlığın boyunduruğundan kurtarmak” diyen Netanyahu, rejim değişikliği hedefini yinelerken, “Şu ana kadar attığımız adımlarla onların kemiklerini kırdığımızdan şüphe yok ama henüz işimiz bitmedi” diye konuştu. Ancak İsrail’in savunma çevrelerinde de operasyonun nasıl sonlandırılacağına ilişkin tartışmalar başladığı belirtiliyor. Foreign Policy dergisine göre bazı İsrail güvenlik yetkilileri büyük askeri hedefler vurulduktan sonra “ABD şartlarını içerecek bir ateşkes” gibi çıkış yollarını değerlendiriyor.

Tahran’da öldürülen dini lider Ali Hamaney’in bayrağı oğlu Mücteba Hamaney’e teslim ederken tasvir edilmiş poster asıldı.

TAHRAN’DAN TRUMP’A TEHDİT ‘KENDİSİNE DİKKAT ETSİN’

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani sosyal medya hesabından Trump’ın İran’ı Hürmüz’ü kapatmaları yönünde daha sert vuracakları yönündeki tehditlerine sert karşılık verdi. “İran sizin boş tehditlerinizden korkmuyor. Sizden daha güçlü olanlar bile İran milletini ortadan kaldıramadı” diyen Laricani, “Kendine dikkat et, ortadan kaldırılabilirsin” diyerek Trump’ı tehdit etti. 

Trump önceki gece Fox News’e verdiği röportajda İran’la “koşullara bağlı” görüşebileceğini söylemişti. Fakat Tahran’dan gelen mesajlar müzakere zemininin kapalı olduğuna işaret ediyor. Trump’ın Hamaney’in yerine Mücteba’nın seçilmesinden dolayı da “memnuniyetsiz” olduğu, bu durumun Tahran’la müzakere kanalına yönelmeyi zorlaştırabileceği belirtiliyor. Trump, Mücteba’nın da babası gibi hedef alınıp alınmayacağı sorusuna “bundan bahsetmenin uygun olmayacağını” belirterek yanıt vermekten kaçındı.