Washington ve Tahran kıskacında... Bağdat yönetimi İran sınavı veriyor

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Irak, son dönemde kritik bir eşikten geçiyor. Kasım 2025’teki parlamento seçimlerinden yaklaşık 6 ay sonra Nisan 2026’da Ali Zeydi’nin başbakan seçilmesiyle başlayan yeni dönem, Bağdat’ın hem Washington hem de Tahran’la ilişkilerini yeniden tanımlama arayışına sahne oluyor. Tahran’a yakınlığından dolayı Washington’ın veto ettiği eski Başbakan Nuri Maliki’nin yerine başbakan seçilen teknokrat profilli Zeydi, giriştiği yolsuzluk operasyonları ve devlet dışı aktörlerin silahsızlandırılması planlarıyla Tahran’ın Bağdat üzerinde gücünü kırmaya çalışırken, bir yandan da İran’ı karşısına almadan hükümette istikrar yakalamayı amaçlıyor. Fakat ABD öncülüğündeki koalisyonun ülkeden çekilmesi ve İran yanlısı Şii milislerin silahsızlandırılması için verilen son tarih olan 30 Eylül’ün yaklaşması Zeydi’nin üzerindeki baskıyı artırıyor. Kabinede henüz İçişleri ve Savunma gibi dokuz bakanlık koltuğu için anlaşma sağlanamamışken hükümetin “düşürülme” riski de sürüyor.

SÜREÇ TIKANABİLİR

Irak hükümeti, ABD öncülüğündeki koalisyonun ülkeden tamamen çekilmesi için 30 Eylül’ü kesin tarih olarak belirledi. Washington da çekilmenin bu tarihe kadar tamamlanmasının beklendiğini doğrulasa da Washington’ın Zeydi’den beklentisi silahları devlet tekeline alması ancak bu süreç planlandığı gibi ilerlemeyebilir. Zira ABD güçlerinin çekildiği ancak Şii milislerinin silahsızlanmadığı bir senaryoda Tahran’ın Bağdat üzerindeki etkisinin de artabileceği değerlendiriliyor.

Geçen hafta ülkedeki İran yanlısı gruplardan Bedir Örgütü’nün siyasi büro başkanı Muhammed Naci, hükümetin İran’a yakın silahlı grupları zor kullanarak silahsızlandırması halinde “iç savaş” çıkabileceği uyarısında bulunmuş, Naci, Zeydi’nin silahsızlandırma konusunda güç kullanmasına izin vermeyeceklerini söyleyerek bunun Irak’ta iç bölünmeyi tetikleyeceğini dile getirmişti. Bir diğer Şii grup Ketaib Hizbullah da silahlarını bırakmayacaklarını duyurmuş ve hükümeti bu konuda ABD’nin yönlendirmesiyle hareket etmekle itham etmişti. Irak Başbakanı Zeydi de, Şii gruplarla askeri bir çatışmaya girmeye niyetlerinin olmadığını açıklamıştı.

HÜKÜMETİ DÜŞÜRMEYİ DENEDİLER

Öte yandan hükümeti siyasi hamlelerle düşürmeye yönelik bir girişimin başarısızlıkla sonuçlandığı bildirildi. Zeydi’yi destekleyen Şii gruplardan Asayib Ehl el Hak’ın siyasi kanadı Sadıkun Hareketi’nden Hasan Şeyhani, Zeydi kabinesinden güvenoyunu geri çekmek için bir “komplo” kurulduğunu ancak bu girişimin boşa çıkarıldığını açıkladı. Zira Irak yasalarına göre Bakanlar Kurulu’nun karar alabilmesi için 23 bakanın yarısından bir fazlasının, yani en az 13 bakanın toplantıda hazır bulunması gerekiyor. Mevcut durumda 14 bakan meclisten güvenoyu almışken, 9 bakanlık koltuğu hâlâ boş bulunuyor. İki bakanın istifa etmesi ve sayının 12’ye düşmesi halinde hükümet karar alma yeterliliğini kaybedebilir.

KALİBAF ARA FORMÜL SUNDU

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın hafta içinde yaptığı Bağdat ziyaretinde “Irak’ın iç işlerine karışmıyoruz” sözleri samimi bulunmazken İranlı yetkilinin Iraklı siyasi ve milis liderleriyle temasları, Tahran’ın Bağdat’taki nüfuzunu korumak için siyasi kanalları da devreye soktuğu şeklinde yorumlandı. Görüşmelerde milislerin silahlarını tamamen teslim etmek yerine silahların devlet denetiminde tutulmasına dayanan bir uzlaşma formülünün gündeme geldiği iddia edildi. İran’ın bir yandan Zeydi hükümetiyle ilişkilerini sürdürüp diğer yandan kendisine yakın silahlı grupların askeri kapasitesini korumaya çalışması, 30 Eylül’de ne olacağına dair merakı da arttırıyor.

ZEYDİ’NİN ALANI SINIRLI

Irak’ta yaşanan gelişmeleri Hürriyet’e değerlendiren dış politika analisti Mehmet Alaca’ya göre, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin Şii milislerinin silahsızlandırılması konusunda ABD’ye verdiği sözü tutması zor. Özellikle Ketaib Hizbullah, Ketaib Şuheda ve Bedir gibi büyük grupların silah bırakmayacaklarını açıkladıklarını hatırlatan Alaca, Zeydi’yi seçen koalisyon, silahlı Şii gruplarının siyasi ayaklarının bulunduğu koalisyon olduğu için Zeydi’nin yapabileceklerinin sınırlı olduğunu vurguluyor.

ABD’nin milis gruplara yönelik müdahalesinin, grupların Zeydi’ye yönelik reaksiyon göstermelerine sebep olabileceğini dile getiren Alaca, Irak güvenlik birimlerinin Şii milislere yönelik bir operasyonunun ise mümkün görünmediğini söyledi.

Haşdi Şabi’nin kapasitesinin Irak ordusunun yeteneklerinin çok üzerinde bulunduğunun altını çizen Alaca, “Şu an için Ali Zeydi’nin İran yanlısı büyük grupları silah bırakmaya ikna edebileceğini, hele İran-ABD savaşı sonuçlanmamışken ihtimal vermiyorum” ifadesini kullandı. Tahran yönetiminin, Suriye’deki devrimin ardından Irak’ı son kale olarak gördüğünü kaydeden Alaca, milis grupların şu aşamada silahlarını bırakması istemeyeceği yorumunu yaptı.

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en güncel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.

Ad

Soyadı

E-Posta Adresi

Gün Başlıyor

Gün Sonu

ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.

Abone Ol