Van hattı Kars tan İran a kadar deprem açısından en gergin yer

BEUN Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, İngiltere'deki Leeds Üniversitesi ile birlikte radar uydu görüntüleri ile oluşturulan yer kabuğu haritasından faydalanarak Türkiye’nin depreme yönelik yer kabuğu gerilim haritasını oluşturdu. Haritaya göre doğu bölgesinde, Van hattında bulunan Kars Kağızman’dan İran’ın Salmas kentine kadar uzanan ve aynı gerginlik düzeyine sahip bir sismik hareket belirlendi. Bu gerginlik hattının Türkiye’nin en gergin yeri olduğunu belirten Kutoğlu, “Nüfusumuzun büyük bir çoğunluğu batı bölgelerimizde yaşadığı için genelde araştırmacılar ve çalışmalar batı bölgelerinde yoğunlaştığından hep batı bölgeleri gündeme geliyor ama bizim Leeds Üniversitesi ile birlikte gerçekleştirmiş olduğumuz radar uyduları tabanlı çalışmalarda tüm Türkiye’de tamamını izleme şansına sahibiz. Burada yaptığımız yer kabuğu hareketleri haritalarından ürettiğimiz gerginlik haritalarında gördüğümüz kadarıyla Türkiye’de her yıl en yüksek gerginlik üreten bölgelerimiz başında Van’ın hemen doğusunda kalan ve Çaldıran fayını da içine alan yaklaşık 250 kilometre genişliğinde bir alan Türkiye’de en fazla gerginliğe maruz kalan alan” dedi.

‘UZUNLUĞU 250 KİLOMETRE’

Gerginliğin olduğu doğuda 1647, 1881, 1976 ve 2011 yıllarında büyük depremlerin meydana geldiğini belirten Prof. Dr. Kutoğlu, “En büyük deprem 7.3 büyüklüğünde meydana gelmiş. Bu demektir ki bu bölge yine buna benzer büyüklükte bir deprem meydana gelebilir. Gerginlik saptadığımız bölgelere baktığımız takdirde çok daha geniş alanı kapsadığını görüyoruz. Bu bölgenin kuzeyden güneye uzunluğu 250 kilometre kadar. Haritaya baktığınızda homojen bir renk değişimi var, bu şu anlama geliyor. Bölgedeki mekanizma ortak çalışıyor. Dolayısıyla hiç istemeyiz ancak, günün birinde ne zaman olabilir bunu bilmiyoruz ama bu 250 kilometrenin aynı anda çalışması söz konusu olabilir. O zaman da ortaya çok büyük bir enerji çıkışı, deprem gelebilir. Bu bağlamda bu bölgemize de dikkat edilmesinde ve gerekli önlemlerin, tedbirlerin burada da alınmasında fayda var” diye konuştu.

‘7 ÜZERİNDE DEPREM ÜRETECEK POTANSİYELİ VAR’

Van’da 2011’de meydana gelen depremde bölgedeki enerjinin tamamen boşalmadığını söyleyen Prof. Dr. Kutoğlu, “O deprem bölgesi çok küçük bir alanı kapsıyor. Oysa bizim yeni saptamış olduğumuz bölge gerginlik bölgesi çok daha geniş bir alana hitap ediyor. O yüzden bu bölgemizde zarar azaltma çalışmalarına ağırlık verilmesinde fayda var. 250 kilometrelik bölgenin tamamen kırılması durumunda mevcut haritalara baktığımızda bölgede 7 üzerinde deprem üretebilecek potansiyel var. İstemeyiz ama birlikte çalıştırdığı takdirde oldukça büyük depremler ortaya çıkabilir. 250 kilometrelik gerginlik bölgesinin kuzey ucu Kars’ın Kağızman ilçesinden başlayıp güneyde İran’ın Salmas kentine kadar uzanıyor” ifadelerini kullandı.