Vampir sanılıp kilit ve orakla gömülmüştü: Mezarında bir iz daha bulundu Sözcü Gazetesi

Ülkenin kuzey-orta kesimindeki Pień’de 2022 yılında bulunan ve "Mezar 75" olarak adlandırılan mezarda, genç kadının ayağına demir bir kilit takılmış, boynunun üzerine ise keskin tarafı boğazına dönük büyük bir orak yerleştirilmişti. Yeni araştırma, bu iki önlemin aynı anda alınmamış olabileceğini ve kadının ölümünden sonra insanların ondan duyduğu korkunun devam ettiğini gösteriyor.

İskelet üzerinde yapılan incelemeler, genç kadının öldüğünde yaklaşık 19 yaşlarında olduğunu gösterdi. Sol ayağının başparmağına takılan üçgen biçimli demir kilidin, kadının ilk gömüldüğü sırada mezarda olduğu belirlendi. Araştırmacılara göre kilit, yaşayanlarla ölüler arasındaki bağı sembolik olarak kapatmak ve tehlikeli olduğuna inanılan kişinin geri dönmesini engellemek amacıyla kullanılmış olabilir.

17. yüzyıl Avrupa’sında bazı topluluklarda, öldükten sonra geri döneceğine inanılan kişilere karşı benzer uygulamalara başvuruluyordu. Bu nedenle Pień’deki buluntu da "vampir mezarı" olarak tanımlanıyor. Ancak araştırmacılar bunun kadının gerçekten vampir olarak adlandırıldığını kanıtlamadığını, mezardaki uygulamaların dönemin "ölünün geri dönmesi" korkusuyla bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Mezardaki en dikkat çekici ayrıntılardan biri ise orağın ilk gömülme sırasında konulmamış olabileceğinin anlaşılması oldu. Mezar çukurundaki bozulmalar ve karışmış toprak tabakaları, mezarın daha sonra yeniden açıldığına işaret ediyor.

Üstelik iskeletteki bazı hassas eklemlerin hâlâ bağlantılı kalması, mezar açıldığında cesedin tamamen çürümemiş olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, insanların genç kadını gömdükten kısa bir süre sonra mezara geri dönerek boynunun üzerine orağı yerleştirmiş olabileceğini düşünüyor. Orağın keskin kısmının doğrudan boğaza dönük olması da bunun ikinci bir önlem olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Araştırmaya göre ilk gömülme sırasında ayağa kilit takılması, daha sonra ise mezarın açılarak orağın eklenmesi, ilk önlemin yeterli görülmemiş olabileceğini düşündürüyor. Salgınlar, kıtlıklar veya açıklanamayan ölümler gibi olayların geçmişte bazı toplumlarda ölülerin suçlanmasına yol açabildiği biliniyor. Ancak Pień’de insanları bu genç kadından korkmaya iten olayın ne olduğu bilinmiyor.

Gizemi daha da artıran bulgu ise kadının ağzında ortaya çıktı. Damağından boğaz girişine, burun boşluğuna ve boynun ilk omurlarına kadar uzanan yeşil renklenmeler tespit edildi. Yapılan analizlerde damağın arka bölümündeki bakır yoğunluğunun kafatasının diğer kısımlarına göre en az 10 kat fazla olduğu belirlendi.

Araştırmacılar, bakır içeren bir nesnenin veya maddenin kadının ağzının derinliklerine bilinçli olarak yerleştirilmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Bunun burun yoluyla yerleştirilmiş olması da ihtimaller arasında. Ancak söz konusu nesne günümüze ulaşmadığı için tam olarak ne olduğu belirlenemedi.

İlk ihtimallerden biri ağza madeni para konulmasıydı. Geçmişte ölülerin ağzına para bırakıldığı örnekler biliniyor. Fakat Pień’deki bakır izlerinin kapladığı alanın çok daha büyük olması ve bulunan kimyasal oranların dönemin bilinen madeni paralarıyla uyuşmaması bu ihtimali zayıflattı. Bazı örneklerde bakırın yanında altın ve manganez izlerine de rastlandı.

Genç kadının toplumdan dışlanmış yoksul biri olduğuna dair bir bulgu da yok. Başının ve çenesinin çevresinde bulunan kumaş kalıntılarında ipek ile saf gümüş ve altın iplikler tespit edildi. Bunların pahalı bir başlığa ait olabileceği, dolayısıyla kadının varlıklı hatta soylu bir çevreden gelmiş olabileceği değerlendiriliyor.

DNA incelemelerinde anne tarafından İskandinavya ile bağlantılı bir soy hattı belirlenirken, diğer analizler genç kadının çocukluğunu büyük ihtimalle Pień çevresinde geçirdiğini gösterdi. Kemiklerinde ölüm nedenini açıklayabilecek ciddi bir yaralanma ya da hastalık izine de rastlanmadı.

Araştırmacılar bugün kadının neden bu kadar tehlikeli görüldüğünü açıklayamıyor. Ancak ayağına takılan kilit, mezarın sonradan açılarak boynuna yerleştirilmiş olabilecek orak ve ağzındaki açıklanamayan bakır izleri, ölümünün ardından cesedine birden fazla kez müdahale edilmiş olabileceğini gösteriyor.