Uzmanından, tatilden okul düzenine geçişte uyku uyarısı

2026-2027 eğitim öğretim yılında ilk ders zili 14 Eylül Pazartesi günü çalacak. Okulların açılmasına sayılı günler kala çocukların okul ihtiyaçlarının karşılanmasının yanı sıra, biyolojik saatlerinin de okula hazırlanması gerektiğini belirten Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı ve Psikoterapist Uzm. Dr. Canan İnce Börekçi, yaz tatilinde ileriye kayan yatış ve kalkış saatlerinin okul döneminde yeniden düzenlenmesinin zaman aldığını ifade etti. Börekçi, ihtiyaç duyulan uyku saatine ve uyku düzeninin oluşturulmasında ekran kullanımının önemine ilişkin ailelere önerilerde bulundu.

‘YATIŞ VE KALKIŞ SAATLERİ 15-30 DAKİKA ERKENE ÇEKİLMELİ’

Uzm. Dr. Canan İnce Börekçi, yatış ve kalkış saatinin okul başlamadan bir hafta önce kademeli olarak erkene çekilmesi gerektiğini belirterek, “Okulların açılışı yaklaşırken yalnızca çocukların okul ihtiyaçlarını değil, biyolojik saatlerini de okula hazırlamamız gerekiyor. Yaz döneminde çocukların büyük bir kısmında yatış ve uyanış saatleri ileriye kayıyor. Okulların açılmasıyla bizlerde akşam erken uyumalarını sabah erken uyanmalarını sabah da erken kalkmalarını bekliyoruz ancak beynin uyku uyanıklık ritmi bir günde değişmiyor ve düzelmiyor. Ailelere önerim; uykuyla ilişkili okul düzenine okulun başladığı gün değil okuldan 1-2 hafta önce geçmeye başlamalarıdır. Bunu yaparken de her gün yatış ve kalkış saatlerini 15-30 dakika erkene çekmeye çalışmak biyolojik saatin yeniden düzene geçmesini başlatabilir. Burada özellikle sabah kalkış saatlerini düzenlemek önemlidir. Akşamları, ‘hadi uyku vakti’ dediğimizde çocuklarda hemen uykuyu başlatamıyoruz. Sabah aynı saatte uyanmak, uyandıktan sonra gün ışığı almak beynin gece uykusunu yeniden düzenlemesine katkı sağlıyor. 6-12 yaş arasındaki çocuklarda genel olarak 9-12 saat, ergenlerde ise 8-10 saat uyku ihtiyacının olduğunu biliyoruz. ‘Saat kaçta yatmalı?’ sorusundan çok, sabah saat kaçta uyanmış olmalı ve ihtiyacı olan uykuyu almak için akşam kaçta uykuya dalmış olmasıdır” dedi.

‘EKRAN SÜRESİ KADEMELİ OLARAK AZALTILMALI’

Ekran kullanımının azaltılmasının önemine değinen Börekçi, çocukları uyumaya zorlamak yerine erken uyandırmanın daha etkili olabileceğini ifade ederek, “Uykunun düzenlenmesinde çocuğun ekran süresinin kontrollü olması da çok önemlidir. Okula doğru ekran süresinin kademeli olarak azaltılması ve çocuğun gün içerisinde gerçek yaşam aktiviteleriyle vakit geçirmesi de önemlidir. Çocuğun hareket etmesi, arkadaşlarıyla yüz yüze vakit geçirmesi, kitap okuması, ailesi vakit geçirmesi gibi etkinlikler yapılmalı. Son olarak şunu vurgulamak gerekir ki; iyi bir uyku düzeni aslında çocuklarda yalnızca sabah nasıl uyandıklarını değil, gün içerisinde nasıl öğrendikleri, dikkatlerini nasıl sürdürdüklerini ve gün boyunca nasıl hissettikleri önemli etkenlerdir. Tatilden uyku düzenine geçişte uyku açısından akşam çocukları uykuya zorlamak değil de sabah kalkış saatlerini düzenlemeye çalışmak çok daha uygulanabilir” diye konuştu.