Uzan Erbaş teklifi TBMM Genel Kurulu nda kabul edildi

Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilgili düzenlemeleri de içeren Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı.

Kanunla, uzman erbaşlar, sözleşmeli erbaş ve erler, subay ve astsubaylara ilişkin çeşitli düzenlemeler yapılırken, kamu istihdamı, sicil sistemi, uzman erbaşlığa geçiş, astsubaylığa nasıp, harcırah ve askeri mahal tanımı gibi başlıklarda yeni hükümler getirildi.

KAMUDA YÜZDE 10 KONTENJAN AYRILACAK

Düzenlemeyle, sözleşmeli erbaş ve er olarak en az 7 hizmet yılını tamamlayıp görevinden ayrılanlardan nitelik belgesi olumlu olanlara kamuda istihdam yolu açıldı. Bu kişiler, ilgili mevzuattaki sınav şartları hariç diğer şartları taşımaları ve başvuru tarihi itibarıyla 41 yaşını doldurmamış olmaları halinde belirli kadro ve sözleşmeli pozisyonlara atanabilecek.

Bu kapsamda infaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personeli kadroları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yüzde 10 kontenjan ayrılacak.

Başvurular her yıl alınacak. İçişleri Bakanlığı veya Milli Savunma Bakanlığı, başvuran personele ilişkin bilgileri ekim ayı sonuna kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bildirecek. Kamu kurumları da o yıl yapacakları alımlarda ayrılan kontenjanları aralık ayı sonuna kadar Bakanlığa iletecek.

ATAMA SÜRECİ KURA VE SÖZLÜ SINAVLA YÜRÜTÜLECEK

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, bildirilen kontenjanlar için her yıl 1 Mart’a kadar sözlü sınava tabi tutulacak adayları belirleyecek. Kontenjanın 4 katı kadar aday, tercihleri dikkate alınarak kura yöntemiyle belirlenecek.

Sözlü sınavda adaylar genel kültür ve genel yetenek, ifade kabiliyeti, muhakeme gücü, liyakat, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, öz güven, ikna kabiliyeti ve bilimsel-teknolojik gelişmelere açıklık gibi kriterler üzerinden değerlendirilecek.

Ataması yapılan personel, göreve başladığı tarihten itibaren atandığı kadro veya pozisyonun mali ve diğer haklarından yararlanacak. Sözleşmeli erbaş ve erlikte geçen hizmet süreleri de derece ve kademe hesabında dikkate alınacak. Bu kapsamda memur kadrolarına atananlar, en az 4 yıl başka bir unvana atanamayacak.

UZMAN ERBAŞLIĞA GEÇİŞ ŞARTLARI DÜZENLENDİ

Kanunla, sözleşmeli erbaş ve erlerin uzman erbaşlığa geçişine ilişkin usul ve esaslar da yeniden belirlendi. Uzman erbaşlığa geçişte fiziki yeterlilik ve değerlendirme testi ile yazılı ve/veya mülakat sınavlarında başarılı olma şartı aranacak.

Yazılı sınav yapılması halinde sınav, genel kültür ve meslek bilgisi konularını kapsayacak. Adayların yazılı sınavdan 100 tam puan üzerinden en az 50 puan alması gerekecek. Fiziki yeterlilik testinde ise her bir testten en az 50 puan alınması ve testlerin ortalamasının en az 60 olması şart olacak.

Mülakat yapılması halinde adaylar genel görünüş, kavrama yeteneği, öz güven, kişilik yapısı, kendini ifade edebilme, beden dili, mesleğe uygunluk ve isteklilik gibi başlıklarda değerlendirilecek. Mülakatta başarılı sayılmak için en az 70 puan alınması gerekecek.

SİCİL SİSTEMİNE YENİ ESASLAR GETİRİLDİ

Uzman Erbaş Kanunu’na “sicil” başlığı eklendi. Buna göre uzman erbaşların sicil yılı, ilgili yılın 2 Mayıs tarihinden başlayıp bir sonraki yılın 2 Mayıs tarihine kadar sürecek.

Uzman erbaşların sözleşme imzalayıp göreve başlamalarını takip eden ilk 2 Mayıs itibarıyla sicil belgesi düzenlenecek. Göreve başlama tarihi ile takip eden 2 Mayıs arasındaki süre 3 aydan kısa ise ilk sicil belgesi, üç ayın doldurulduğu tarihte hazırlanacak.

Sicil tam notu 100 olacak. Sicil üstlerinin verdiği notların ortalaması, o yılın sicil notunu oluşturacak. Sicilin olumlu sayılması için sicil notunun, sicil tam notunun yüzde 60 ve üzerinde olması gerekecek.

ASTSUBAYLIĞA GEÇİŞTE USULLER BELİRLENDİ

Kanunla, uzman erbaşların astsubaylığa geçirilmesine ilişkin usul, esas ve şartlar da düzenlendi. Uzman erbaşlardan, kuvvet komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın ihtiyaç duyacağı kadarı astsubay çavuşluğa nasbedilebilecek.

Astsubay meslek yüksekokulu giriş sınavına başvuran uzman erbaşlardan gerekli şartları taşıyanlar, eğitimlerini tamamlamalarının ardından astsubay çavuşluğa atanabilecek. Personelde aranacak nitelikler, başvuru usulleri, sözleşme işlemleri, sözleşmenin feshi, sicil, görevde başarısızlık ve astsubay sınıfına geçirilmeye ilişkin ayrıntılar yönetmelikle düzenlenecek.

ASKERLİKTEN MUAF OLANLARA BAŞVURU İMKANI

Düzenlemeyle, askerlik hizmetinden muaf tutulanların uzman erbaşlık başvurularında hak kaybı yaşamaması amaçlandı. Bu kapsamda özellikle şehit yakınları başta olmak üzere askerlikten muaf olanların uzman erbaşlığa müracaat edebilmelerine yönelik düzenleme yapıldı.

Ayrıca 26 Haziran 2019’da askerlik süresinin kısaltılması nedeniyle muvazzaflık hizmetini yapmış çavuş, onbaşı ve erlerin uzman erbaş olabilmesi için “müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla 27 yaşını bitirmemiş olmak” şartı yeterli olacak.

ASKERİ MAHAL TANIMI GENİŞLETİLDİ

Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle askeri mahal tanımı genişletildi. Orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları, vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezleri de askeri bina sayılacak.

Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nda yapılan değişiklikle de Silahlı Kuvvetlerden ayrılan subayların yeniden muvazzaf olarak TSK hizmetine alınmasına ilişkin sınırlar netleştirildi. Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yapanlar hariç olmak üzere, TSK’dan ayrılan subaylar kanundaki istisnalar dışında yeniden muvazzaf olarak göreve alınamayacak.

HARCIRAH VE EK DERS DÜZENLEMESİ

Harcırah Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, askeri birliklerde harekatta harcırah kapsamında gündelik alan personelden bazılarına ayrıca konaklama gideri ödenmeyecek. Denizaltı gemilerinde yurt içi limanlarda gemide konaklama imkanı sağlanamayan personel ise bu kapsamın dışında tutulacak.

Milli Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının eğitim ve öğretim kurumlarında ders verenlere ödenen ek ders ücretine ilişkin uygulamanın süresi de uzatıldı. Daha önce 2024-2025 eğitim öğretim dönemi sonuna kadar geçerli olan ödeme, 2029-2030 eğitim öğretim dönemi sonuna kadar devam edecek.

İDARİ DAVALARDA KESİN KARAR ŞARTI

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılan değişiklikle, güvenlik kurumları, Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet teşkilatı, Milli İstihbarat Teşkilatı ve ilgili eğitim kurumlarındaki personel ile adaylara ilişkin bazı davalarda yeni esaslar getirildi.

Terör örgütleriyle iltisak, irtibat, eylem birliği, örgüt propagandası veya kamu imkanlarını bu yapılar lehine kullanma gibi gerekçelerle kamu görevine alınmama, görevden çıkarılma ya da sözleşmenin feshi işlemlerine karşı açılan davalarda göreve iade sonucu doğuran kararlar, nihai karar kesinleştikten sonra uygulanacak.

KAMULAŞTIRMA VE HİBE YARDIM HÜKÜMLERİ

Kanunla Kamulaştırma Kanunu’na da geçici madde eklendi. Buna göre, 8 Ekim 1956’ya kadar kamulaştırma işlemlerine dayanmaksızın kamu hizmetine tahsis edilmiş taşınmazlar, ilgili kamu kurum ve kuruluşları adına tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılacak. Bu taşınmazlara ilişkin bedel ve tescil süreçleri de yeni hükümlere göre yürütülecek.

Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle ise Türkiye adına yabancı ülke ve kuruluşlara yapılacak savunma ve güvenlik amaçlı hibe ve yardım faaliyetlerinde yeni mali yönetim esasları belirlendi. Bu kapsamda Merkez Bankası’nda döviz cinsinden açılacak hesapları yönetme yetkisi, ilgisine göre Milli Savunma Bakanı veya İçişleri Bakanı’na verilecek.

Düzenlemeye göre, yabancı ülke ve kuruluşlarla yapılacak savunma ve güvenlik amaçlı hibe ve yardım anlaşmaları Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girecek. Ödemeler ise anlaşma hükümleri ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca belirlenecek esaslar doğrultusunda yapılacak.

MECLİS ÇALIŞMALARINA ARA VERİLDİ

Teklifin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, Genel Kurul birleşimini 14 Temmuz Salı günü saat 15.00’te toplanmak üzere kapattı.

Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte, uzman erbaşlar ve sözleşmeli personelin kariyer geçişleri, kamu istihdamı ve özlük süreçlerine ilişkin yeni dönemin uygulama ayrıntıları ilgili bakanlıklarca hazırlanacak yönetmeliklerle netleşecek.