Uyuşturucu operasyonları kapsamında Ela Rümeysa Cebeci hakkında çıkan haberlere TGC den tepki: Yatak odalarının haber değeri ne?

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Kadın Komisyonu Koordinatörü Göksel Göksu, son dönemde uyuşturucu operasyonları kapsamında spiker Ela Rümeysa Cebeci hakkında çıkan haberlere tepki gösterdi. Göksu, "Aynalı yatak odalarından grup sekse kadar uzanan bir pornografik anlatım… Peki bunlardan kime ne? Başkalarının yatak odalarında neden gezdiriliyor okur/izleyici? O yatak odalarının haber değeri ne? Bu mesleki çürüme değilse ne?" ifadelerini kullandı. 

BirGün'ün göre; Uyuşturucu operasyonları kapsamında yapılan soruşturmada adı geçen spiker Ela Rümeysa Cebeci hakkında çıkan haberleri Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Kadın Komisyonu Koordinatörü Göksel Göksu eleştirdi. 

Konuya dair haberlerde meselenin özünden öte pornografik ve magazinsel bir anlatı görüyoruz. Bir haber hangi noktada pornografikleşir?

Bu sorunun cevabı, günümüzde basın sektöründe çalışan herkesi yüzleşilmesi gereken bir gerçekliğe götürüyor. Soru şu: Haber nedir ve özellikle adliye haberlerinde dikkat edilmesi gereken olmazsa olmazlar nelerdir? Yasaya göre gözünüzle gördüğünüz bir cinayet olsa bile, hüküm giymediği sürece ‘katil’e katil diyemiyorsunuz düşünün… Bu kişilerin masumiyet karinesinin ihlali anlamına geliyor ve cezai müeyyidesi var. Yani kimse kimsenin özel yaşamını ulu orta gözler önüne seremez.

Oysa Mehmet Akif Ersoy soruşturmasında ne görüyoruz? Aynalı yatak odalarından grup sekse kadar uzanan bir pornografik anlatım… Peki bunlardan kime ne? Başkalarının yatak odalarında neden gezdiriliyor okur/izleyici? O yatak odalarının haber değeri ne? Bu mesleki çürüme değilse ne?

Meselenin şu yanı da var: Ersoy ve beraberindekiler bu nedenlerle mi tutuklandı? Hayır. O halde neden kimin kiminle, nerede, ne yaptığını konuşuyoruz? Gazetecilere düşen haberi belgeye ve bilgiye dayandırmak olduğuna göre yapılacak haber savcılığın mahkemeye sevk yazısı ve mahkeme tutanağı olmalı. O tutanakta  tutuklama gerekçesi “uyuşturucu madde kullanımını kolaylaştırmak” ve “suç işlemek amacıyla örgüt kurmak” olarak tarif ediliyor. Yapacağımız haber bundan ibaret. Soruşturmada haber değeri olan bu, geriye kalan her şey özel yaşamın ihlaline giriyor. Bununla da kalmıyor, yasaya göre henüz soruşturma aşamasındayken gizli ya da açık tanıklık ifadelerinin yayınlanması da yasal değil çünkü o ifadelerin tamamı bir iddia niteliği taşıyor. Çünkü soruşturma aşamasında yargılanan kişi bu aşamadayken ne suçlu ne de masum sayılabiliyor. O nedenle de o aşamada yargılanan kişiden sadece ‘şüpheli’ diye söz edebiliyoruz. Bu son örnek bu yanlarıyla okullarda ders olarak okutulacak nitelikte.

Başlayan süreç birçok spiker kadının da kıyafetini, yaşam tarzını, o konuma nasıl geldiğini de tartışmaya açtı. Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Her alanda olduğu gibi medya sektöründe de liyakat sorgulanır hale geldi ne yazık ki… Bir avuç insanın yaşadığı sıradışı hayat, uyuşturucu batağı, çarpık ilişkiler ağı, hızlı zenginleşme, kariyer basamaklarını üçer beşer atlayarak edinilen geçici tahtlarıh mesleğin emektarlarına mal edilemeyeceğini herkes bilmeli. Yapılan itham ve iddialar ise sektörde beceri, birikim ve yetenekleriyle yer edinen, ekranda görevini layıkıyla yapan kadın meslektaşlarımızı töhmet altında bırakacak türden. Bileğinin hakkıyla meslekte var olan kadın meslektaşlarımızla ilgili kullanılan dil ve üslubun kimsenin haddi olmadığı düşüncesindeyim. Bu zemin üzerinden ahlak bekçiliğine soyunanlar, sahnede ayrı bir rol kapmaya çalıştıkları izlenimini doğuruyor.

Ancak bu vesileyle cinsel taciz ve istismarın önlenmesi ile ilgili de hem bizlere hem de medya kuruluşlarına önemli sorumluluklar düşüyor. TGC Kadın Komisyonu olarak hazırladığımız ve kuruluşlar için kılavuz niteliği taşıyacağına inandığımız “Cinsiyet Politika Belgesi”nin hayata geçirilmesi bana kalırsa atılacak adımların başında geliyor.

Haberlerde iktidar ilişkileri, sermaye bağlantıları ya da yapısal suç ağları görünmez kalırken özellikle kadınların özel hayatları manşete taşınıyor. Sizce bu tercih tesadüf mü?

Kadınlar, cinsellik, uyuşturucu ne yazık ki haberlerde sos olarak kullanılıyor. Bu meslekte öteden beri varolan bir sorun. Eskiden en ciddi haberlere bile ‘seksi/güzel kadın” fotoğrafı koymak için yarışan yöneticiler vardı, günümüzde bu anlayışın seviye atladığı görülüyor. Bu eskiden habercilikteki “erkek egemen bakış açısı”nın göstergesiydi ancak günümüzde buna son yıllarda sayıları hızla artan ve kerameti kendinden menkul gazeteciler/sunucular/köşe yazarları da eklendi. Çok sancılı bir süreç ve işimiz gerçekten zor.

Son olarak Gazeteci Gözde Şeker de ırkçı hakaretleri eleştirdiği için bir sosyal medya lincine maruz bırakıldı. Medyada kadınların hedef alınması çok kolay hale geldi. Bu durumun sebepleri neler?

Gözde Şeker saha deneyimi olan bir muhabir ve başarılı bir haberci. Mesleğini hakkını vererek ve herkesin takdirini kazanarak icra eden meslektaşımıza yönelik saldırıları yapanlar, bu tutumlarıyla aslında aynı zamanda cinsiyetçi ve ırkçı söylemden yana saf tuttuklarını da tescil ediyor. Bu yanıyla Gözde Şeker’in yerinde bir erkek meslektaşımız olsa o da hedef haline gelirdi diye düşünüyorum. Çünkü bu saldırının aktörlerinin, özellikle de TBMM’de çalışmaları devam etmekte olan çözüm sürecinin karşıtları olduğu dikkatlerden kaçmamalı diye düşünüyorum.

Medyadaki güç ilişkileri, o ilişkileri reddeden kadınların mesleği bırakma noktasına gelmesi artık herkesin malumu. Bu güç ilişkileri nasıl değişir? Tacize maruz bırakılan veya istemediği şeylere zorlanan gazeteci kadınların çıkış yolu nedir?

Bu TGC Kadın Komisyonu olarak üzerinde hassasiyetle çalıştığımız bir başlık. Yukarıda da belirttiğim gibi daha yeni hazırladığımız Cinsiyet Politika Belgesi bu aşamada kritik önemde. Bu çalışmanın medya kuruluşlarında kabul görmesi ve önerdiğimiz kriterler doğrultusunda hayata geçirilmesi halinde çok önemli bir mesafe kat edebileceğiniz. Bu sayede sorunları filizlenmesine bile fırsat vermeden kaynağındayken çözmek mümkün olacak; sözleşmede detaylarıyla tarif ettiğimiz  denetim mekanizmasının hayata geçirilmesi halinde uygulanacak yaptırımlar caydırıcı etkisi nedeniyle cinsel istismar ve cinsel tacizin önüne geçilmesini mümkün hale getirecek. Bu yöneticiler de rahat nefes aldıracak ama aynı zamanda onları da denetlenir hale getirecek bir adım olacak.