Ulusal Yapay Zeka Kurulu oluşturuluyor

İlgili kurum ve kuruluşlar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesinde 2026-2030 dönemi "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı"ndaki yönetişim hedeflerine odaklandı. Yapay zeka uygulamalarının güvenli, adil ve insan odaklı biçimde geliştirilmesi için yürütülen çalışmalar da hızlandı.

Eylem Planı'nın yönetişim yapısı, stratejik yönlendirme ve koordinasyon, uygulama takibi, etik rehberlik ve teknik güvenlik değerlendirmesi olmak üzere 4 temel işlev üzerine kuruluyor.

Bu kapsamda, strateji, önceliklendirme, kaynak tahsisi ile risk ve etik ilkeler bakımından en üst karar ve eş güdüm organı "Ulusal Yapay Zeka Kurulu" oluşturuluyor.

Konuya verilen önemin de göstergesi olarak kurul, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında faaliyette bulunacak.

İlgili bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların katılımıyla çalışacak kurul, ulusal öncelikleri ve yıllık uygulama planlarını onaylayacak.

Kurumlar arasındaki engelleri ve yetki uyuşmazlıklarını çözecek kurul, büyük ölçekli kamu ve ekosistem yatırımlarını yönlendirecek.

Yıllık "Politika Mektubu" rotayı çizecek

Kurul ayrıca her yıl "Ulusal Yapay Zeka Politika Mektubu" yayımlayarak kamuoyuna ve yatırımcılara izlenecek politikalar konusunda yön gösterecek.

Kurulun sekretarya görevlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü yürütecek. Sekretarya, kurul kararlarının uygulanmasına ilişkin eylem bazlı ilerleme raporlaması ve performans takibinden sorumlu olacak.

Eylemlerin takibi için Program Ofisi

"Ulusal Yapay Zeka İlerleme ve Şeffaflık Portalı"nın işletilmesi, yıllık uygulama planlarının hazırlanması, eylemlerin projelendirilmesi ve etkin biçimde takip edilmesi için Program Ofisi oluşturulacak.

Program Ofisinde, kamu yapay zeka uygulamalarının planlanması ve koordinasyonunu sağlamak üzere Siber Güvenlik Başkanlığı Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü de yer alacak.

Kurumsal belirsizliklerin azaltılması amacıyla her eylem için sorumlu, hesap verebilir, danışılacak ve bilgilendirilecek kurumları gösteren görev dağılımı matrisi hazırlanacak.

Bu matriste karar alma, uygulama, teknik değerlendirme, etik rehberlik, mevzuat uyumu, bütçe tahsisi ve izleme rolleri ayrı ayrı tanımlanacak. Böylece kurumlar arasındaki yetki çakışmaları, mükerrer uygulamalar ve sorumluluğu belirsiz kalan faaliyetler en aza indirilecek.

İlerleme ve Şeffaflık Portalı'nda her eylem için sorumlu kurum, alt görevler, takvim, bütçe gerçekleşmesi, hedef ve gösterge seti ile durum bilgisi yeşil, sarı veya kırmızı olarak kamuoyuyla paylaşılacak. Eylemler arasındaki bağımlılıklar ve kritik yol da görünür hale getirilecek.

Kişisel veriler ve ticari sırlar kapsam dışında tutulacak, kurum içi ayrıntılı yönetim ekranları ise rol tabanlı yetkilendirmeyle işletilecek.

Böylece hem vatandaşlar hem de yatırımcılar, Eylem Planı'nın ilerleyişini ölçülebilir ve karşılaştırılabilir göstergeler üzerinden takip edebilecek.

"Etik Kurulu" rehberler oluşturacak

Yapay zeka uygulamalarına ilişkin etik rehberlik ve toplumsal güvence işlevini Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu üstlenecek.

Kamu kurumları, özel sektör, akademi ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinden oluşacak kurul, adalet ve yanlılık, açıklanabilirlik, veri menşesi, güvenlik ve sağlamlık ile insan gözetimi konularında pratik rehberler yayımlayacak.

Çocuklar ve hassas gruplara yönelik yapay zeka uygulamaları da kurulun öncelikli çalışma alanları arasında yer alacak.

Vatandaşlar ve kullanıcılar tarafından yapılan başvurular belirlenen süreler içinde değerlendirilecek ve ilgili kurumlara yönlendirilecek.

Kurulun görevi rehberlik, etik değerlendirme ve başvuru yönlendirmesi olacak. Bağlayıcı denetim ve yaptırım yetkileri ise ilgili sektörel düzenleyici kurumlar tarafından kullanılacak.

Yargısal fonksiyona temas eden yapay zeka uygulamaları da yargı kurumlarının görüşleri ve kendi görev alanları çerçevesinde ele alınacak. Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulunun bir yıl içinde oluşturulması hedefleniyor.