Ülkeyi karıştıran iddia: Hiç inşa edilmeyen bir yolun yapımı için milyonlar ödenmiş Sözcü Gazetesi

Bulgaristan'da yıllardır tamamlanamayan altyapı projelerine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendiren yeni bir iddia ortaya atıldı. Devletin, henüz tek bir metre dahi inşa edilmeyen yol için milyonlarca leva avans ödediği, bu paranın ise inşaat yerine farklı yapılara aktarıldığı ve bir bölümünün nakit olarak çekildiği öne sürüldü.

İddiaların odağında, Montana ile Vidin'i birbirine bağlayan E-79 uluslararası kara yolunun Ruzhintsi-Belotintsi arasındaki yaklaşık 15 kilometrelik bölümü bulunuyor. Yaşananların, daha önce büyük yolsuzluk iddialarıyla gündeme gelen Hemus Otoyolu dosyasındaki yönteme benzerlik göstermesi dikkat çekiyor.

Milyonlar ödendi, yol yapılmadı

Soruşturma dosyasına göre devlet şirketi Avtomagistrali, Eylül 2020'de yolun rehabilitasyonu için inşaat şirketi Nivel Stroy'a yaklaşık 76 milyon leva avans ödedi. Ödeme, dönemin hükümeti tarafından sıkça kullanılan "kurum içi sözleşme" modeli kapsamında gerçekleştirildi.

Bu sistemde devlet şirketi resmi yüklenici olarak görünürken, fiili çalışmalar özel şirketlere taşeron olarak devrediliyordu. Aynı modelin daha önce Hemus Otoyolu projesinde de kullanıldığı biliniyor. Aradan yaklaşık 6 yıl geçmesine rağmen Ruzhintsi-Belotintsi kesiminde herhangi bir inşaat faaliyeti başlamadı.

Paranın izi kayboldu

İddialara göre Nivel Stroy, aldığı avansın bir bölümünü finans şirketi Harsev Co KDA ile yaptığı emanet yönetimi sözleşmesi kapsamında değerlendirmeye aldı.

Bulgaristan merkezli Mediapool'un haberine göre ise sözleşmeden yaklaşık bir ay sonra yaklaşık 26 milyon leva şirket kasasından nakit olarak çekildi.

Bu paranın kimlere aktarıldığı veya nasıl kullanıldığı ise halen bilinmiyor. Savcılık da konuya ilişkin herhangi bir açıklama yapmıyor.

Soruşturma 4 yıldır sonuçlanmadı

Dosya, 2022 yılında Bulgaristan Ulusal Güvenlik Ajansı'nın (DANS) ihbarı üzerine başlatılan soruşturmayla Sofya Şehir Savcılığı'nın gündemine taşındı.

4 yılı aşkın süredir devam eden soruşturmada henüz bir iddianame hazırlanmadı ya da kamuoyuna açıklanan somut bir ilerleme kaydedilmedi.

Bu durum, Bulgaristan'da kamu kaynaklarının kullanımıyla ilgili büyük dosyaların savcılıkta uzun süre bekletildiği yönündeki eleştirileri yeniden gündeme taşıdı.

Savcı değişikliği tartışmaları büyüttü

Dosyanın ilk savcısı Ivaylo Zanev'in soruşturmayı hızlı şekilde yürüttüğü ve polis operasyonları için hazırlık yaptığı öne sürüldü.

Ancak 2025 yılında Sofya Şehir Savcılığı'nın geçici başına getirilen Emilia Rusinova'nın ardından dosyanın seyri değişti.

Rusinova'nın göreve geldikten kısa süre sonra savcıların görev yerlerini değiştirdiği, Zanev'i ekonomik suçlar biriminden idari birime aldığı ve E-79 dosyasını başka bir savcıya devrettiği belirtildi.

Bulgar basınında yer alan iddialara göre dosya devredildikten sonra soruşturmadaki çalışmalar büyük ölçüde durdu.

Rusinova daha önce de Hemus Otoyolu dosyasındaki görev değişiklikleri ve siyasi açıdan hassas soruşturmalar nedeniyle kamuoyunda tartışmaların odağı olmuştu.

Şirketler birbirini yalanladı

Mediapool'un ulaştığı Nivel Stroy yetkilileri, devletten avans aldıklarını doğruladı ancak tutarın 76 milyon levadan daha düşük olduğunu savundu. Şirket, devlet tarafından kendilerine hiçbir zaman fiili çalışma talimatı verilmediğini öne sürdü.

Nivel Stroy ayrıca, COVID-19 dönemindeki ekonomik belirsizlik nedeniyle paranın bir kısmını emanet yönetimine devrettiklerini, bugüne kadar da personel maaşları, ekipman bakımı, kira, sigorta ve çeşitli hazırlık giderlerini karşılamaya devam ettiklerini açıkladı.

Ancak finans şirketi Harsev Co KDA ise Mediapool'a yaptığı açıklamada, Nivel Stroy'dan emanet yönetimi kapsamında herhangi bir para almadığını ve nakit para akışıyla çalışmadığını belirtti.

İki şirketin açıklamaları arasındaki çelişki, milyonlarca levanın akıbetine ilişkin soru işaretlerini daha da büyüttü.

Yeraltı dünyası bağlantısı iddiası

Dosyada dikkat çeken bir diğer unsur ise Nivel Stroy'un kamuoyunda organize suç örgütleriyle ilişkilendirilen isimlerle bağlantılı olduğu yönündeki iddialar oldu.

Şirketin sahibi Velko Ruykov'un, Martin Manolov ile ortak olduğu şirketler üzerinden, geçmişte uyuşturucu kaçakçılığı ve organize suç suçlamalarıyla gündeme gelen Christoforos Amanatidis (Taki) ile dolaylı ticari bağlarının bulunduğu öne sürülüyor.

Ticaret Sicili kayıtlarına göre Manolov'un yöneticileri arasında bulunduğu Novita Holding'in geçmişte Harsev Co KDA ile de ortaklık ilişkisi bulunduğu belirtiliyor.

Söz konusu bağlantılar resmi makamlar tarafından suç teşkil eden bir ilişki olarak doğrulanmış değil. Ancak kamuoyu ve medya araştırmalarında bu şirketler arasındaki ticari ağ uzun süredir tartışılıyor.

Cevapsız kalan soru

Aradan geçen 6 yıla rağmen E-79'un söz konusu bölümünde inşaat başlamadı. Devlet tarafından ödenen milyonlarca levanın önemli bir kısmının nasıl kullanıldığı ise hâlâ netlik kazanmış değil.

Dosya savcılıkta beklemeye devam ederken, kamuoyu hem kaybolduğu iddia edilen paranın akıbetine hem de soruşturmanın neden yıllardır sonuçlandırılamadığına ilişkin yanıt bekliyor.