Ülkenin her yeri beyaz mermerlerle kaplı Sözcü Gazetesi

Modern dünya internet hızını ve uzay madenciliğini tartışırken, Türkmenistan güçlü siyasi kısıtlamalar, anıtsal mimari ve devlet kontrolüyle kendi "şebeke dışı" gerçekliğini korumaya devam ediyor. Kuzey Kore ile sık sık kıyaslanan ancak kendine has dokusuyla ayrışan bu ülke, bilgi çağında dijital izolasyonun en uç örneği olarak dikkat çekiyor.

Kazakistan, Özbekistan, Afganistan ve İran arasında stratejik bir konumda bulunan Türkmenistan, ihtişamını başkent Aşkabat ile dünyaya yansıtıyor.

Dünyanın en yoğun beyaz mermer kaplı binasına sahip olma unvanını taşıyan şehir, devletin refah ve istikrar imajını simgeliyor. Guinness Rekorlar Kitabı’na giren devasa bayrak direkleri ve anıtsal yapılar, estetik bir kaygıdan ziyade politik bir güç gösterisi olarak kentsel dokuyu şekillendiriyor.

Türkmenistan’da internet erişimi, dünyanın en sınırlı ve en pahalı hizmetleri arasında yer alıyor.

Devlet; sosyal medyayı, yabancı haber kaynaklarını ve popüler mesajlaşma servislerini sistematik olarak engelliyor. Bilgi akışını resmi anlatıyla sınırlamak, ülkenin temel yönetim politikalarından biri. 

2015 yılında ilk iletişim uydusunu fırlatan ülke, paradoksal bir şekilde aynı yıl özel uydu antenlerini yasaklayarak görsel-işitsel içerik üzerindeki devlet tekelini perçinledi.

Yıllarca vatandaşlara ücretsiz sağlanan elektrik, su ve doğal gaz, Türkmenistan'ın en büyük "sosyal güvenlik" vaadiydi.

1993’ten beri devam eden bu sübvansiyon sistemi, ekonomik düzenleme kapsamında 2017 ile 2019 yılları arasında aşamalı olarak kaldırıldı. Bu durum, halkın günlük yaşamında yeni bir ekonomik dönemin başlangıcı oldu.

Ülkenin büyük bir kısmı Orta Asya'nın en kurak alanlarından biri olan Karakum Çölü ile kaplı. Bu sert doğa, insan eliyle yaratılan şehirlerle keskin bir tezat oluşturuyor.

1971'deki bir Sovyet sondaj kazası sonucu ortaya çıkan ve o günden beri sönmeden yanan "Cehennem Kapısı", ülkenin en ünlü turistik cazibe merkezi. Devasa doğal gaz krateri, ülkenin yer altı zenginliğinin ve kontrol edilemeyen doğanın simgesi durumunda.

Türkmenistan, İpek Yolu’nun kadim mirasını devasa enerji kaynaklarıyla birleştirirken; bireysel özgürlükleri devlet gücünün gölgesinde tutmayı sürdürüyor. Beyaz mermer şehirlerin sessizliği, dijital çağın getirdiği gürültüye karşı bir kalkan mı yoksa sürdürülebilir bir model mi? Bu sorunun cevabı, Karakum Çölü'nün derinliklerinde ve Aşkabat'ın mermer duvarlarının ardında gizli kalmaya devam ediyor.