Üç yıl sonra aynı yerde

Hatay’a 3 yıl önce depremin hemen ardından gelmiştim. İskenderun’dan Belen’e doğru çıkarken yolda yoğunluk vardı ama Hatay’daki durumun vahametine dair henüz bir iz yoktu. Zira deprem haberleri ‘Malatya/Adıyaman merkezli’ diye yayılmıştı. Hatay’a vardığımızda akşam olmuştu. Ortalık toz duman. Feryat figan her yerde. Sirenler susmuyor. Yazişlerini arayıp “Hatay sanki yok olmuş” dediğimi hatırlıyorum.

FELAKETİN MERKEZİ

Hatay’ın merkezine doğru gittikçe felaketin büyüklüğü kendini daha da gösterdi. Şükrü Kanatlı Mahallesi’nden Asi Nehri’ne paralel uzanan Atatürk Bulvarı’nın iki tarafındaki apartmanların hepsi çökmüştü. Kimi domino taşları gibi sırt sırta devrilmiş, kimi olduğu yere çöküp katlar içine geçmişti. Kaldırımların üstünde battaniyelere sarılı yan yana cenazeler vardı. Bir depremzedeyi enkazdan kurtardığı papağanıyla burada görmüştüm. Dün yine bu bulvarda yürüdüm. Binalar tamamen yenilenmiş, bulvar genişletilmiş. Üç yıl öncesinin enkazlarından maddi hiçbir iz kalmamış...

MECLİS HATIRALARI

Bulvardan aşağıya devam edince Hatay’ın eski meclis binasına varıyor yol. Orası da depremde olduğu gibi çökmüştü. Önüne yardım malzemeleri yığılmış, herkesin bildiği bir yer olduğu için dışarıdan gelenlerin de buluşma noktası olmuştu. Caddeleri, sokakları birbirine geçmiş şehrin içinde yön tayin etmek veya ortak noktada buluşmak da zordu. Orası da yenilenmiş. Eskisinden daha canlı, daha görkemli bir hali var. Ama enkazın hangi hatıraları da beraberinde götürdüğünü, belki sadece hatıraların sahipleri hatırlayacak.

KURTULUŞ KURTULUYOR

Depremin en acımasızca vurduğu yerlerden biri de tarihi Kurtuluş Caddesi’nin de bulunduğu bölgeydi. Habib’i Neccar Camii’nin kubbesi de minaresi de çökmüştü. Hatay’ın canlı tarihi olan eski dükkânlar, yılların yorgunluğuyla depreme teslim olmuşlardı. Dün orayı gezerken birbirinin içine geçmiş dükkânların enkazları gözümün önüne geldi. Hatay’a gelenler buraya  uğramadan gitmezmiş. Az ötesinde de Uzun Çarşı var. Etraftan yükselen matkap, testere sesleri içinde orası da kendine gelmeye devam ediyor. Hatay’a 6 Şubat gecesi gelip günlerce ayrılmamıştım. Her gün sanki birbirinin aynısıydı. Hatay, elbette 3 yıl önce bıraktığım gibi değildi. Yaralarını sarmaya devam ediyor. Şehir adeta dev bir şantiye halinde. Caddelerden iş makineleri eksik olmuyor. Biri gidiyor, diğeri geliyor.  Gündelik hayat da her şeye rağmen devam ediyor. Yeni evlerine taşınanların huzuru, taşınmayı bekleyenlerin umudu ve konteynerlerde hem günün ağır şartlarını hem de üç yılın birikmiş ıstırabını taşıyanların sabrı… Hatay bu hassas denge içerisinde eski günlerine dönmeye çalışıyor…

KÜLLERİNDEN DOĞAN HATAY’DA YENİ HAYAT

Türkiye’yi sarsan depremlerde adeta haritadan silinen Hatay, hayata dönüyor. Hürriyet, çifte felaketin 3. yıl dönümünde yeni yapılan evlerine taşınanlar, konteyner kentte yaşayanlarla konuştu. Hataylılar, “Eksikliklerimiz var ama umudumuz da var. Enkazdan bir kent doğuyor” diyor... 

KAHRAMANMARAŞ merkezli 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki çifte deprem felaketinin üzerinden 3 yıl geçti. Büyük acıların yaşandığı, 53 bin 537 kişinin hayatını kaybettiği deprem, birçok kentte yıkıma neden oldu. Depremlerin en çok etkilediği illerin başında gelen Hatay’da, 24 bin 147 kişi can verdi, 90 binden fazla bina yıkıldı. Afetin üçüncü yılında, yeniden ayağa kalkma sürecinde kent önemli bir aşamaya ulaştı. Şehirde şu ana kadar 133 bin 685 konut, 12 bin 868 köy evi, 7 bin 202 iş yeri olmak üzere toplam 153 bin 755 bağımsız bölüm yapılarak hak sahiplerine teslim edildi.

ASİ’NİN İKİ YAKASI

En büyük enkazın oluştuğu Asi Nehri’nin iki yakasındaki yapılar da yürütülen kapsamlı projelerle tekrar ayağa kaldırılıyor. Antakya merkezde büyük yıkımın yaşandığı Atatürk Caddesi, yeniden inşa edildi. 4 bin 121’i konut, 1812 iş yeri ve ofis olmak üzere toplam 5 bin 933 yapı tamamlandı. Emek-Aksaray Mahallesi’nde de yeni binalar yapıldı. Cumhuriyet Meydanı ve Rüstem Tümer Paşa Caddeleri ile Asi Nehri kıyısındaki yerleşim yerlerinin bulunduğu bölgede yeni binalar yükseliyor.

DEV ŞANTİYE ALANI

Hatay, büyük bir şantiye alanını andırıyor. Kenttin her noktasında inşaat çalışmaları, iş makineleri, vinçler dikkat çekiyor. Her noktada yürütülen inşaat çalışmaları hayatı da zorlaştırıyor. Her bir köşesi yapılan çalışmalarla şantiyeye dönen kentte en büyük sorun ise toz, toprak ve çamur. Sürekli devam eden inşaatlar, trafikteki ağır tonajlı iş araçlarının geçişi nedeniyle de bu sorun bir türlü çözülemiyor. Depremzedelerin en çok istediği şey ise en azından merkezdeki inşaatların bir an önce bitirilmesi.

EKSİKLER VAR AMA UMUDUMUZ DA VAR

Antakya’nın Dikmece Mahallesi’nde 4 milyon 952 bin metrekarelik alanda deprem bölgesinin en büyük üçüncü şantiyesi kuruldu. 3+1 şeklinde 14 bin 489 bağımsız bölüm inşa edildi. Depremzedelerin evlerine taşınmasıyla burada yeni bir yaşam başladı. Depremzedeler, evlerine kavuşmanın mutluluğunu yaşarken inşaatlar, altyapı yetersizliği nedeniyle de bazı sorunlarla karşı karşıya. Dikmece’de işyeri açan Mihrican Koşar, “Burada eksiklerimiz var, elektrikler sık sık kesiliyor. Altyapı sorunu var, bir yandan inşaatlar devam ediyor. Ama umudumuz da var. Umarız inşaatlar bir an önce biter” dedi.

KONTEYNERLERDE ZORLU YAŞAM

Hatay’da bir yandan da konteyner kentlerde binlerce kişi zorlu bir yaşam mücadelesi veriyor. 3 yıldır konteynerlerde yaşayan depremzedeler, bir an önce yeni evlerine kavuşmanın hayalini kuruyor. Hatay il genelinde şu an 151 konteyner kentte 108 bin 883 depremzede yaşıyor. Bunlardan biri de Cansuyu Konteyner kenti. Yaklaşık 3 yıldır konteynerde ailesi ve çocuklarıyla yaşam mücadelesi veren Mustafa Özdemir, evine kavuşmak istiyor: “Konteynerde yaşam zor, yağmur, çamur... Konteyner küçük ve eve göre kullanışlı değil. Ama şimdi Hatayımız yeniden kuruluyor, düne göre daha çok umutluyuz. Yakında yeni evime taşınacağım.”

TARİH DE AYAĞA KALKIYOR

- Hatay’da, depremde ağır hasar alan veya yıkılan tarihi yerlerin de yeniden inşası için yoğun çalışma yürütülüyor. Tarihi Uzun Çarşı’da yapım ve restorasyon çalışmaları devam ederken, Kemalpaşa Caddesi ile Ayakkabıcılar Çarşısı’ndaki dükkân ve işyerlerinin yapımı tamamlandı.

Kentin sembollerinden olan tarihi Uzun Çarşı’daki işyerleri de depremde yıkılmıştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde tarihi çarşının yeniden inşası için de çalışma başladı. Bu yıl içinde yapımın tamamlanması planlanıyor. Kemalpaşa Caddesi ile Ayakkabıcılar Çarşısı’ndaki dükkân ve işyerlerinin yapımı aslına uygun olarak tamamlandı, sahiplerine teslim edilmeye başlandı. “Dünyanın aydınlatılan ilk caddesi” olarak bilinen Kurtuluş Caddesi’ndeki çalışmaların da bitmesiyle bölge, adeta yeni Antakya’nın tarihi merkezi oluyor.

BİR DİRİLİŞ HİKÂYESİ

Kemalpaşa’daki tarihi alanda işyerini açan antikacı Mehmet Serkan Sincan, “Yeni doğan bir kent var, umut var. Hatay yeniden ayağa kalktı. Bu bir diriliş hikâyesi... Hatay’ı terk etmedik, gidenlerin de yüzde 80’i geri döndü. Zorlu bir süreçti, doğum çok sancılıydı, emeklemek zordu. Geçen sene yürümeye, bu sene koşmaya başladık. Uçmaya az kaldı” dedi. Uluslararası Hatay Film Festivali’ni düzenleyen fotoğraf sanatçısı Mehmet Oflazoğlu da “Deprem oldu, her şeyimizi kaybettik. Bu ortamda film festivali yapılır mı diye düşündük. ‘Sanat iyileştirir’ dedik, festivalimizi ara vermeden yaptık. 2 yıl yurtdışından gelen misafirlerimizi çadırkentlerde, konteyner kentlerde ağırladık. Şimdi bu şehir yeniden doğdu. Bu seneki film festivalimizi ve ödül törenimizi yeniden yapılan tarihi Meclis binamızda yapmayı düşünüyoruz. Hep birlikte iyileşeceğiz, Hatay’ı iyileştireceğiz. Yeni bir kent doğuyor. Geleceğe dair güçlü umudumuz var. Yurtdışından gelen konuklarımızı da artık çadır yerine otellerde ağırlayacağız” ifadelerini kullandı.

CEVDET YILMAZ:  DEPREME 90 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 6 Şubat depremlerinin 3’üncü yıldönümü dolayısıyla Gaziantep’in İslahiye ilçesinde düzenlenen anma programına katıldı. Deprem şehitliğine giderek yaşamını yitirenlerin mezarlarını ziyaret edip karanfil bırakan Yılmaz, özetle şunları söyledi: “11 ilimizde 174 ayrı alanda 3 binden fazla şantiyede çalışmalar yürütüldü. 200 binden fazla insan bu inşaatlarda çalıştı. İlk temelleri depremden 15 gün sonra attık. İlk köy evlerini 45’inci günde teslim ettik. Asrın seferberliğiyle 455 bin konutu hak sahiplerine konut ve iş yeri olarak teslim etmiş durumdayız. Sadece konutlar yapmadık. Şehirlerin altyapılarını yeniden yaptık. Atık suyu, içme suyu ve arıtma gibi. Yollar yeniden yapıldı. Köprüler, okullar, organize sanayi bölgeleri yeniden kuruldu. Bölge her alanda yeniden ayağa kaldırıldı. Deprem bölgesinde toplam 11 bin kilometreyi bulan, Türkiye’nin çevresinin uzunluğuna denk bir altyapı çalışmasını eş zamanlı olarak sürdürüyoruz. Merkezi bütçeden deprem harcamalarına yaklaşık 90 milyar dolarlık bir kaynak ayırdık. Bu kaynak; konuttan altyapıya, eğitimden sağlığa, üretim alanlarından şehir güvenliğine kadar uzanan geniş bir çerçevede, deprem bölgesinin kalıcı biçimde ayağa kaldırılması için kullanıldı.”