Türkiye’nin saklı bitki güzelliğine sanatsal dokunuş

Türkiye’nin benzersiz bitki zenginliğini kayıt altına alan Resimli Türkiye Florası Projesi’nin 17. Cildi, Karanfilgiller’e ayrılan özel bir seçkiyle sanat ve bilimin buluştuğu sergide tanıtıldı. T.C Cumhurbaşkanlığı himayelerinde yürütülen Resimli Türkiye Florası Projesi, 17. Cildi olan Karanfilgiller seçkisinin yer aldığı özel bir sergiyle Ankaralı sanatseverlerle buluştu.

DÜNYA Gazetesi Yönetim Kurulu üyesi Neslihan Mumcu’nun desteği ile Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nin bilimsel koordinasyonuyla hazırlanan ve Türkiye’nin doğal bitki varlığını kayıt altına alan proje, hem bilimsel niteliği hem de sanatsal bakışıyla Türkiye’nin en kapsamlı flora çalışması olmayı sürdürüyor. Serginin açılışında konuşan Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı, “Doğa yalnızca korunacak bir varlık değildir; anlaşılacak, hissedilecek ve birlikte yaşanacak bir yaşam dilidir” sözleriyle çalışmanın kültürel ve ekolojik önemini vurguladı.

DÜNYA Gazetesi Yönetim Kurulu Üyesi Neslihan Mumcu, projenin bilimsel çerçeve ile estetik yaklaşımı bir araya getirdiğini belirterek “Bu seçki, bitkilerin yalnızca biçimlerine değil, taşıdıkları hafızaya ve doğayla kurdukları bağa odaklanan bir anlatı sunuyor. Farklı disiplinlerin bir arada yürüttüğü katkılar, serginin hem içerik hem de sunum bakımından bütüncül bir yapı kazanmasını sağlıyor” dedi.

YÜZLERCE BİLİM İNSANI VE SANATÇI KATKI VERDİ

2009 yılında Flora Araştırmaları Derneği çatısı altında başla­tılan ve 30 cilt olarak planlanan proje, Türkiye’nin doğal bitkilerini güncel verilerle kayıt altına almayı hedefliyor. Çeşitli üniversitelerden yüzlerce bilim insanı ve sanatçının katkı verdiği çalışma, hem bilimsel hem de estetik yönüyle Türkiye’de botanik alanında hazırlanan en kapsamlı flora yayını olma özelliğini taşıyor. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı, konuşmasında doğanın kendi döngüsünü sessizce sürdüren hikâyesine dikkat çeke­rek, toprağa düşen bir tohumdan rüzgârla savrulan polene kadar her canlının ekosistemdeki görünmez sözleşmeye bağlı olduğunu ifade etti. Bu nedenle bitkilerin biçim, renk ve kokularının yalnızca estetik değil, aynı zamanda “biyolojik hafızanın taşıyıcısı” olduğunu söyledi.

Gökhan Yazgı, “Bir bitkinin biçimi, rengi, kokusu yalnızca estetik bir ayrıntı değildir; ekolojik bir işlevin, biyolojik hafızanın ve yaşamı sürdüren görünmez bir sözleşmenin parçasıdır. İşte Resimli Türkiye Florası Projesi, tam da bu farkındalığın odak noktası olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye’nin bitkilerini yalnızca adlarıyla değil; çizgileriyle, renkleriyle, hafızalarıyla anlatan uzun soluklu bir çalışma olarak imzasını atıyor” dedi.

Söz konusu projenin, Türkiye’de doğal olarak yetişen bitkilerin tamamını kayıt altına alan en kapsamlı flora yayını olma özelliğini taşıdığına da değinen Yazgı, “Bu çalışma; yalnızca bir botanik rehberi değil, aynı zamanda Türkiye’nin biyolojik mirasını geleceğe taşıyan bir bellek projesidir. Bilim süreci kaydeder; sanat bu hikâyeye tanıklık eder. Doğa kendi yaşamına devam ederken, çizimde, kelimede ve araştırmada kendine ikinci bir hayat bulur” açıklamasını yaptı.

BOTANİK DÜNYASINA ADANAN BİR ÖMÜR

Resimli Türkiye Florası’nın Başeditörü, botanik dünyasının duayen ismi Prof. Dr. Adil Güner de katılımcılara projenin önemini anlattı. Tam 52 yıldır botanik çalıştığını belirten Güner, “1973’ten beri işim gücüm botanik. Doğal bitkiler bu ülkenin en temel yaşam kaynaklarından biri. Yaptığımız çalışmayı sergilemek vatandaşla bilgiyi paylaşmak, farkındalık yaratmak için önemli” dedi. Güner, Türkiye’de bilinen yaklaşık 10 bin bitki türü bulunduğunu, yeni keşiflerle bu sayının 11 bine yaklaşacağını ancak doğanın dinamik yapısı nedeniyle kesin bir rakam vermenin mümkün olmadığını söyledi.

BOZKIRA SAHİP ÇIKMALIYIZ

Konuşmasında iklim krizine de geniş yer ayıran Prof. Güner, değişen iklim koşullarının bitki yaşamını doğrudan tehdit ettiğini dile getirdi. Güner, “Bitki alıştığı iklimi kaybediyor. Kimi daha yüksek yerlere çıkmaya çalışıyor, kimisinin çıkacak yeri yok. Sıkışıp kalıyorlar” dedi.

Doğal ortamda korumanın artık zorlaştığını belirten Güner, “gurbette koruma” yöntemlerinin tohum bankaları ve botanik bahçeleri ile önem kazandığını vurguladı. Ancak esas korunmanın bitkinin doğal yaşam alanında mümkün olacağını ifade etti. Güner’e göre Türkiye’nin en büyük sorunlarından biri bozkırların sahipsizliği... Güner, “Bozkır Türkiye’nin bitki çeşitliliğinin en büyük kaynağıdır. Ne yazık ki en çok tahrip edilen yer. Bozkıra sahip çıkmamız gerekiyor” dedi.

HEDEF, BİTKİ BİLGİSİNİ TOPLUMLA PAYLAŞMAK

Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Müdürü Salih Sercan Kanoğlu da Türkiye’nin dört bir yanındaki botanikçilerin uzmanlık alanlarına göre farklı bitki cinslerini yazdığını anlattı. Akademisyenlerin arazi çalışmalarından ressamların çizim süreçlerine kadar tüm giderlerin ANG Vakfı tarafından karşılandığını belirten Kanoğlu, “Başlangıçta yalnızca ilk 5 cildin desteklenmesi planlandı. Sürdürülebilir destekler sağlanamayınca biz vakıf olarak projenin tamamını üstlendik” dedi. Kanoğlu, bahçenin en büyük hedefinin ‘Üretilen bitki bilgisini toplumla buluşturmak’ olduğunu vurguladı.

BİYOLOJİK MİRASI GELECEĞE TAŞIYOR

Resimli Türkiye Florası Projesi, yalnızca bir botanik rehberi değil; Türkiye’nin biyolojik mirasını geleceğe taşıyan bir bellek çalışması olarak tanımlanıyor. Bitki adlarının doğru biçimde halka aktarılması için proje kapsamında “Türkçe Bitki Adları Yönergesi” oluşturulurken, bu alandaki bilimsel denetim mekanizması Flora Araştırmaları Derneği çatısı altında yürütülüyor.

Projenin ilk cildi 2014 yılında ANG Vakfı ve Flora Araştırmaları Derneği tarafından Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları etiketiyle yayımlandı. İkinci cilt 17 Mart 2018’de çıktı. Üçüncü cilt ile yeni tanıtılan 17. cilt arasındaki tüm çalışmalar ise ANG Vakfı ve Flora Araştırmaları Derneği iş birliğiyle Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde hazırlanıyor.

MUMCU: KÜLTÜR VE SANATIN GELİŞİMİNE KATKI SUNAN PROJELERİ DESTEKLEMEK HEPİMİZİN SORUMLULUĞU

DÜNYA Gazetesi Yönetim Kurulu Üyesi Neslihan Mumcu, Edinburgh’da tamamladığı ve İngiltere’de devam eden bitki ressamlığı eğitiminin yanı sıra yıllardır resim sanatı üzerine çalıştığını belirterek, “Üretmeye ve öğrenmeye devam ediyorum” dedi. Sanat alanındaki birikimlerinin kendisini her zaman kültür ve sanat projelerinin içinde yer almaya teşvik ettiğini vurgulayan Mumcu, sanatın toplumla kurduğu güçlü bağa ve dönüştürücü etkisine inandığını ifade etti.

Mumcu, kültür ve sanatın gelişimine katkı sunan projeleri desteklemeyi bir sorumluluk olarak gördüğünü söyleyerek, şunları kaydetti: “Resimli Türkiye Florası Projesi’nin 17. cildinin sanatseverlerle buluşmasına vesile olmaktan gurur duyuyorum. Ülkemizin zengin bitki mirasını bilimsel ve sanatsal bir dille geleceğe taşıyan bu kıymetli çalışmaya katkı sunabilmek benim için ayrı bir mutluluk. Bu projeyi emekle büyüten tüm bilim insanlarına, sanatçılarımıza ve kurumlarımıza içtenlikle teşekkür ediyorum.”