Türkiye’nin İslam ülkeleriyle ticareti güçleniyor

İslam ülkeleri arasında işbirliği ve dayanışmanın güçlendirilmesi, ortak hak ve çıkarların korunması amacıyla 1969 yılında kurulan İİT, 57 üye devletiyle dünya nüfusunun yaklaşık 4'te 1'ini ve küresel gelirin 10'da 1'ini temsil ediyor.

Ticaret Bakanlığınca 2024'te yürürlüğe konulan İİT Üyeleri ile İhracatı Geliştirme Stratejisi ile ihracatçıların küresel ekonomi içerisinde önemli bir yere sahip olan İslam ülkelerine yönelik faaliyetleri etkin şekilde destekleniyor.

2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da da yer alan strateji kapsamında, İslam ülkelerinin toplam ihracat içerisindeki yüzde 27 seviyesindeki payının 2028'e kadar yüzde 30'a yükseltilmesi hedefleniyor.

Söz konusu strateji kapsamında ekonomik ve ticari verileri detaylı şekilde analiz edilen Azerbaycan, Bahreyn, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Cezayir, Endonezya, Fas, Fildişi Sahili, Katar, Kuveyt, Libya, Malezya, Mısır, Nijerya, Özbekistan, Pakistan, Senegal, Suudi Arabistan, Tunus, Ürdün ve Umman olmak üzere 21 ülke birinci faz odak ülkeler olarak belirlendi.

Bu ülkelere yönelik ticaret heyetleri ve fuar organizasyonları başta olmak üzere tanıtım faaliyetleri yoğunlaştırılırken, 2026 yılı ihracatta hedef ülkeler listesinde de yer alan söz konusu bölgelere yönelik yurt dışı marka tescili, tanıtım, TURQUALITY® ve sektörel ticaret heyeti faaliyetlerine yüzde 20 ilave devlet desteği sağlanıyor.

İhracat potansiyeli, ortaklık büyüklüğü, büyüme ivmesi ve mevcut ticari bağların derinliği esas alınarak oluşturulan strateji sayesinde ihracatçıların Körfez'den Kuzey Afrika'ya, Güneydoğu Asya'dan Orta Asya'ya uzanan geniş bir coğrafyada yeni ve alternatif işbirliklerine ulaşımı hızlanırken firmaların küresel tedarik zincirlerindeki konumu güçleniyor. Geleneksel ortaklık ilişkileri korunurken yüksek büyüme potansiyeli taşıyan yeni iş birliklerine yönelim teşvik ediliyor.

Bölgesel belirsizliklere rağmen İİT ülkeleriyle ticaret güçlenmeye devam ediyor

Türkiye'nin İİT ülkeleriyle dış ticaret hacmi 2013'te 87,6 milyar dolar seviyesindeyken 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 1,4 katına çıkarak 119,1 milyar dolara yükseldi.

Geçen yıl Türkiye'nin İİT ülkeleri arasında en fazla ticaret gerçekleştirdiği ülkeler yaklaşık 19 milyar dolarla BAE, 14,3 milyar dolarla Irak, 7,9 milyar dolarla Mısır ve 7,9 milyar dolarla Kazakistan oldu.

Bu yılın 7 ayında da İİT ülkeleriyle ticaret artışını sürdürdü. Ocak-temmuz döneminde Türkiye'nin İİT ülkeleriyle dış ticaret hacmi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,2 artarak 69,2 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Aynı dönemde Türkiye'nin bu ülkelere ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre 345,7 milyon dolar artışla (yüzde 0,8) 41,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Bu yılın ocak-temmuz döneminde ihracatın değer bazında en fazla arttığı İİT ülkeleri 522,2 milyon dolarlık artışla toplam 2,8 milyar dolara ulaşan Mısır, 438,5 milyon dolarlık artışla toplam 2,2 milyar dolara ulaşan Libya, 296,8 milyon dolarlık artışla toplam 2,1 milyar dolara ulaşan Suriye ve 227,5 milyon dolarlık artışla toplam 1,3 milyar dolara ulaşan Ürdün olduğu görüldü.

Söz konusu dönemde Türkiye'nin İİT ülkelerine en fazla ihracat gerçekleştirdiği fasıllar "kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler", "kıymetli veya yarı kıymetli taşlar ve metaller" ile "elektrikli makina ve cihazlar" olurken, İİT ülkelerinden en fazla ithalat yapılan fasıllar ise "mineral yakıtlar ve yağlar", "kıymetli veya yarı kıymetli taşlar ve metaller" ve "bakır ve bakırdan eşya" olarak kaydedildi.

Serbest ve tercihli ticaret anlaşmalarıyla karşılıklı iş birliği imkanları güçleniyor

İİT üyesi Arnavutluk, BAE, Fas, Filistin, Katar, Malezya, Mısır ve Tunus ile yürürlükte bulunan serbest ticaret anlaşmaları ile Azerbaycan, İran, Özbekistan ve Pakistan ile yürürlükte bulunan tercihli ticaret anlaşmaları ihracatçıların bu alanlardaki rekabet gücünü destekliyor.

Lübnan ve Sudan ile imzalanan serbest ticaret anlaşmalarının ise iç onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Körfez İşbirliği Konseyi ile Serbest Ticaret Anlaşması akdedilmesine ve Pakistan ile yürürlükte bulunan Tercihli Ticaret Anlaşması'nın kapsamının genişletilmesine yönelik müzakereler devam ediyor.

Ticaret Bakanlığı, Orta Koridor, Kalkınma Yolu ve Hicaz Demiryolu projeleriyle daha da güçlenecek bölgesel entegrasyonun sağlayacağı fırsatları etkin şekilde değerlendiriyor. Bakanlık, ticari ve ekonomik ilişkileri derinleştirerek İİT Üyeleri ile İhracatı Geliştirme Stratejisi doğrultusunda, ihracatçıların karşılıklı işbirliği imkanlarından azami ölçüde yararlanmalarına yönelik çalışmalarını kararlılıkla sürdürüyor.