Türkiye zirvede: Avrupa sınıfta kaldı... IISS ten dikkat çeken İHA raporu

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) yayımladığı kapsamlı rapor, Avrupa’nın insansız hava aracı (İHA) projelerinde yaşadığı kriz ile Türkiye’nin yükselişini çarpıcı biçimde ortaya koydu. Raporda Avrupa için “hayal kırıklığı” ifadesi kullanılırken, Türkiye’nin bağımsız savunma stratejisi öne çıkarıldı.

AVRUPA 20 YILDIR BAŞARAMADI

Avrupa'nın İHA projeleri konusunda "yalnız" kaldığı belirtilen IISS’nin analizine göre; Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere gibi ülkeler, 2000’li yılların başından bu yana MALE sınıfı İHA geliştirme hedefinde başarısız oldu.

Çok uluslu projelerde yaşanan maliyet artışları, ülkeler arasındaki anlaşmazlıklar ve bürokratik süreçler projeleri sürekli geciktirdi. Raporda, siyasi uzlaşı arayışının teknik kabiliyetlerin önüne geçtiği ve bunun “operasyonel felce” yol açtığı vurgulandı.

Bu tablo sonucunda Avrupa ülkeleri, ABD üretimi MQ-9 Reaper ve İsrail üretimi Heron sistemlerine yönelmek zorunda kaldı. Ortak proje Eurodrone’un hizmete giriş tarihinin 2031’e ertelenmesi ise “stratejik otonomi hedefiyle çelişen yapısal gecikme” olarak değerlendirildi.

“SADECE TÜRKİYE BAŞARDI”

Raporda dikkat çeken en net ifadelerden biri şu oldu:

“Avrupa'nın 20 yıldır başaramadığı uzun havada kalışlı İHA sistemi geliştirme hedefine sadece Türkiye ulaştı.”

Ayrıca, “Avrupa, İHA konusunda ABD’ye bağımlı” tespiti de raporda öne çıkan başlıklardan biri olarak yer aldı.

TÜRKİYE İÇİN KIRILMA NOKTASI: 2004 KARARI

IISS analizine göre Türkiye’nin yükselişinin temelinde 14 Mayıs 2004’te alınan kritik karar bulunuyor. Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin, lisanslı üretim programlarını iptal ederek tamamen yerli ve milli tasarımlara yönelmesi, “stratejik özerklik için kırılma anı” olarak tanımlandı.

Bu kararın ardından Türkiye, dışa bağımlılığı azaltan ve sahada test edilerek sürekli geliştirilen bir model benimsedi.

SAHADA KENDİNİ KANITLAYAN SİSTEMLER

Raporda Türkiye’nin İHA gücünü oluşturan platformlar detaylı şekilde sıralandı:

Bayraktar TB2: Maliyet-etkinliği yüksek oyun değiştirici platformAnka: Türk Silahlı Kuvvetleri’nin operasyonel belkemiğiAkıncı ve Aksungur: Yüksek kapasite ve stratejik derinlik sağlayan sistemler

YENİ NESİL PROJELER DİKKAT ÇEKİYOR

IISS, Türkiye’nin bir üst seviyeye geçtiğini vurgulayarak şu projelere dikkat çekti:

Kızılelma: İnsansız savaş uçağı konseptiAnka III: Düşük görünürlüklü “uçan kanat” tasarımı

Bu projeler, Türkiye’nin sadece taktik değil, stratejik hava gücünde de iddia sahibi olduğunu ortaya koyuyor.

AVRUPA TÜRKİYE İLE İŞ BİRLİĞİ ARAYIŞINDA

Rapora göre Avrupa savunma şirketleri artık Türkiye’yi sadece bir tedarikçi olarak değil, “teknoloji paylaşımı yapılacak stratejik ortak” olarak değerlendiriyor.

Bu değişimin en somut örneği olarak Baykar ile İtalyan Leonardo şirketi arasında kurulan ortaklık gösterildi. Bu tür iş birlikleri, Avrupa’nın dışa bağımlılığı azaltma çabasının “pragmatik bir yansıması” olarak yorumlandı.