Türkiye sınırında insanlığın en eski buluşması yaşandı

2026 yılının başında yayımlanan yeni bir araştırma, Homo sapienler ile Neandertaller arasındaki ilk karşılaşmaların coğrafyasını netleştirdi. İran, Irak ve Türkiye sınırlarının kesiştiği Zagros Dağları, bu buluşmanın yaşandığı en olası konum seçildi. İnsan genomuna kazınmış genetik izler de gerçeği doğruluyor.

Bin 500 kilometre boyunca uzanan Zagros Dağları, Buz Devri'nin sonlarında kritik bir işlev üstlendi. Kuzey'in ılıman bölgeleriyle güneyin sıcak coğrafyaları arasında biyoiklimsel bir koridor görevi gören bu sıradağlar, göç eden insan topluluklarının doğal buluşma noktasına dönüştü.

Neandertaller, Avrupa ve Batı Asya'dan güneydoğuya inerken, Afrika'dan kuzeye yürüyen Homo sapien grupları da aynı bölgeye ulaşıyordu. Zagros'taki tarih öncesi kazı alanları her iki türe ait kalıntılar barındırıyor. Genetik analizlere göre Neandertaller ve Homo sapienler birlikte üreme gerçekleştirecek kadar uzun süre yan yana yaşadı.

2010'da Neandertal genomunun tamamı dizilendi. O tarihten bu yana biriken veriler Afrika kökenli olmayan tüm modern insanların, DNA'larının yüzde 1 ila 4'ünü Neandertallerden geldiğini gösterdi.

Burun yapısı, ağrı eşiği, bağışıklık sistemi, stres tepkisi ve Covid-19 ile depresyon gibi bazı hastalıklara yatkınlık gibi biyolojimizi doğrudan etkileyen unsurları Neandertallerden aktarılan genlerimize borçluyuz.

İnsan ve Neandertal genlerinin birleşmesi dünyanın bir çok yerinde dönem dönem görülse de Zagros Dağları, bu sürecin merkezi odak noktası olarak öne çıkıyor.

Bu çalışmayla artık Homo sapiens ve Neandertallerin birbirinden kopuk, paralel evrim çizgileri izlediği görüşü savunulamaz hale geliyor. İnsan tarihi türlerin karşılaştığı, gen alışverişi yaptığı ve birbirini dönüştürdüğü karmaşık bir yapıdan oluşuyor.