Türkiye nin yıkıldığı 6 Şubat ın üçüncü yılı: 53 binden fazla insan öldü, geride hâlâ bulunamayan cenazeler, konteynerler ve adalet arayışı kaldı!

6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçti. Toplam 11 ilde milyonlarca kişiyi etkileyen deprem on binlerce kişinin ölümüne neden oldu. Kahramanmaraş merkezli 7,8 ve 7,5 büyüklüğündeki 6 Şubat depremlerinnde 53 bin 725 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi yaralandı. Depremde yakınlarını kaybeden aileler ise adalet arayışlarını sürdürüyor. Üç yılda deprem davalarında birçok sanığa “iyi hal indirimi” uygulandı ve bazı sanıklar beraat etti.

T24 deprem bölgesinde -

Kaç konteyner kent kuruldu?

İçişleri Bakanlığı, Nisan 2023'te yaptığı açıklamada 345 noktada çadır kent ve 305 noktada da konteyner kent kurulduğunu açıkladı.

Bu çadırlarda barınan kişi sayısının 2 milyon 626 bin 212 olduğu belirtildi. Açıklamada konteynerde barınan kişi sayısının 78 bin 718 olduğu kaydedildi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise 3 Şubat 2024'te yaptığı açıklamada, "Deprem bölgesine 1 milyon çadır gönderilmiş, 215 binin üzerinde konteyner kurulmuş, 349 bin haneye kira yardımı yapılmış, taşınma ve destek ödemelerinde bulunulmuştur" dedi.

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Göç Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin Durum Değerlendirme Raporu’na göre depremden etkilenen illerde kayıtlı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısı 14 milyon 13 bin 196, bu da oransal olarak Türkiye nüfusunun yüzde 16,43’üne tekabül ediyor.

Üniversitenin raporuna göre depremden sonraki 21'inci günde bölgeden tahliye edilen insan sayısı 528 bini buldu. 1 Mart tarihinde ise bu sayı 811 bini geçti. Depremin ilk haftasında 2,2 milyon kişinin bölgeden ayrıldığını aktaran rapor, 1 Mart tarihinde bu sayının 3,3 milyon olarak güncellendiğini bildirdi.

Fotoğraf: Kazım Kızıl Üç yıl sonra acı tablo: 360 bin kişi hâlâ konteynerlerde yaşıyor

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın yayımladığı 2026 raporu, deprem bölgesinde üç yıl geçmesine rağmen işsizlik, düşük gelir ve barınma sorunlarının sürdüğünü ortaya koydu. Rapora göre 360 binden fazla yurttaş hâlâ konteynerlerde yaşarken, işsizlik oranları Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor.

Cumuriyet'ten Mustafa Çakır'ın göre, Bölgenin fert başına milli gelir seviyesi 2024 yılında bir önceki yıla göre yükseliş göstermekle birlikte Türkiye ortalamasının altında kalmaya devam etti. Depremlerden etkilenen 11 ilin ortalama kişi başı GSYH’sı 2023 yılı itibarıyla 7 bin 51 dolar iken 2024 yılında 9 bin 303 dolar olarak hesaplandı.

Raporda “aktif kullanılan konteyner sayısı” başlıklı tabloda veriler paylaşıldı. Buna göre, 26 Ocak 2026 tarihi itibariyle toplam 360 bin 455 kişi konteynerlerde barınıyor. Kentlerde 223 bin 72, kırsalda ise 137 bin 383 kişi konteynerlerde yaşıyor. Kentlerde 70 bin 182, kırsalda da 56 bin 401 konteyner bulunuyor. Konteyner kent sayısı da 242.

Konteynerlerde yaşayanların en fazla olduğu yer 156 bin 973 kişi ile Hatay. Malatya’da 67 bin 664, Kahramanmaraş’ta 55 bin 264 kişi konteynerlerde barınıyor. Adana’da 609, Adıyaman’da 42 bin 456, Diyarbakır’da bin 305, Elazığ’da 6 bin 23, Gaziantep’te 21 bin 985, Kilis’te bin 889, Osmaniye’de 3 bin 223, Şanlıurfa’da da 3 bin 84 kişi konteynerlerde yaşıyor.

Depremlerde kaç bina yıkıldı?

ANKA verilerine göre, Cumhurbaşkanlığı raporuna göre depremden etkilenen 11 ilde toplamda 2 milyon 618 bin 697 bina vardı.

Raporda, 6 Mart 2023 tarihi itibarıyla 1 milyon 712 bin 182 binada yapılan hasar tespit çalışmaları sonucunda 35 bin 355 binanın yıkıldığı, 17 bin 491 binanın da acil olarak yıkılması gerektiği ve 179 bin 786 binanın ağır, 40 bin 228 binanın orta ve 431 bin 421 binanın az hasarlı olduğu tespit edildiği ifade ediliyor.

Yıkılan veya büyük hasar gören binaların arasında mesken olarak kullanılanların dışında tarihi ve kültürel yapılar, okullar, idari binalar, hastaneler, oteller de yer alıyor.

Ağır hasarlı binaların yıkımıyla birlikte bölgedeki yeniden yapılaşma da sürüyor.

Ancak orta hasarlı binalarla ilgili süreç devam ediyor.

BBC Türkçe’nin konuştuğu Şehir Plancıları Odası Hatay İl Temsilciliğine göre hala bu orta hasarlı yapılarda oturan insanlar var.

Fotoğraf: Cengiz Anıl Bölükbaş

İmar barışı kapsamında yasal statü kazanan binaların kaçı yıkıldı?

6 Şubat depremlerinde yıkılan binalardan kaçının imar affı kapsamında yasal statü kazandığına ilişkin herhangi bir veri açıklanmadı.

Hatay Akademik Meslek Odaları Sözcüsü Serkan Koç, defalarca talep etmelerine rağmen bu konuyla ilgili verilerin de kendileriyle paylaşılmadığını söylrfi.

İmar affı çıktığında Hatay’da 30 bine yakın binanın başvurduğunu ve 200 bine yakın bağımsız bölümün de bu aftan faydalandığını bildiklerini dile getiren Koç’a göre imar affı ve depremde yıkılan yapılar tartışmasında, kanunda yer alan “sorumluluğun yapı sahibinde” olması ile ilgili madde çok önemli.

Koç, Devlet, kendi sorumluluğunu vatandaşın üzerine atma konusunda çaba içerisinde yer aldı. 3 katlı bir bina yapılmış. Vatandaş izin ve mühendislik hizmeti almadan iki kat çıkıyor. Ve bina daha sonra affediliyor. Depremde de yıkılıyor. Sorumlusu kim? Bunu denetlemeyen mi, buna izni veren mi, imar barışından faydalandıran mı, yoksa bunu yapan mı? Kimin sorumluluğu nerede başlıyor, nerede bitiyor?” dedi.

Fotoğraf: Cengiz Anıl Bölükbaş