Türkiye nin tekstil krizi The Economist in gündeminde! Daralmıyor, çöküyor!

Bir zamanlar Osmanlı döneminin ipek başkenti olarak bilinen Bursa, yüzyıllar boyunca dünya tekstilinin merkeziydi. Ancak The Economist dergisine göre, Türkiye’nin efsanevi tekstil endüstrisi artık ciddi bir krizle karşı karşıya. Ülke hâlâ dünyanın önde gelen tedarikçileri arasında bulunsa da, küresel pazar payı son otuz yılın en düşük seviyesine inerek yüzde 3’ün altına geriledi.

The Economist’in analizine göre, 2025’in ilk yarısında Bangladeş ve Vietnam ihracatlarını çift haneli oranlarda artırırken, Türkiye’nin tekstil ihracatı yüzde 6,9 oranında geriledi. 2022’de 22 milyar dolar olan tekstil ihracatının bu yıl 17 milyar dolara düşmesi bekleniyor. Bu da üç yılda yaklaşık yüzde 23’lük bir kayıp anlamına geliyor.

Kriz yalnızca ihracat rakamlarını değil, istihdamı da vurdu. Yaklaşık 310 bin kişinin işini kaybettiği, 6 bin işletmenin kapandığı ve yüzlerce fabrikanın üretimini Mısır’a taşıdığı bildiriliyor.

Dergi, çöküşün temel nedenlerinden birinin yüksek faiz oranları ve aşırı değerli Türk lirası olduğunu belirtiyor. Enflasyonun yüzde 33 seviyesinde seyrettiği Türkiye’de, 2022’den bu yana asgari ücret dolar bazında yüzde 60’tan fazla artarak 383 dolardan 620 dolara çıktı.

Tekstilin patronu Kiğılı 'büyük felaketi' açıkladı: "Devlet hazır giyim ve tekstili gözden çıkardı"

Bu durum ihracatçıların rekabet gücünü önemli ölçüde zayıflattı. Türk İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, “Avrupalı alıcılar geçmişte Çin’den yüzde 15-20 pahalı olsak da bizi tercih ederdi, ancak fark yüzde 50’ye çıkınca artık tercih etmiyorlar,” diyerek tabloyu özetledi.

Avrupa pazarında Çin yeniden öne geçti. 2025’in ilk yarısında Avrupa Birliği’ne yapılan Çin tekstil ihracatı yüzde 20 arttı. ABD’nin ticaret politikalarında yaptığı değişiklikler de siparişlerin yeniden Çin’e yönelmesine neden oldu.

Son on yılda Türkiye’deki tekstil atölyelerinde 250 ila 400 bin Suriyeli mülteci çalışıyordu. Ancak iç savaşın sona ermesi ve Esad rejiminin 2024 sonunda çökmesinin ardından bu işçilerin yaklaşık yüzde 20’si ülkelerine geri döndü.

Bu gelişme, sektörde iş gücü açığına yol açtı. Giyimkent Başkanı Muzaffer Cevizli, “Gençler artık masa başı işleri tercih ediyor. Rekabetçi ücret versek bile işçi bulamıyoruz,” diyerek durumu değerlendirdi.

The Economist, Türkiye’nin tekstil sektöründeki düşüşün geçici bir dalgalanma değil, kalıcı bir dönüşüm süreci olduğunu vurguluyor. Ucuz iş gücü avantajını kaybeden Türkiye’nin, artık markalaşma, tasarım, hızlı teslimat ve niş üretim gibi alanlara yönelmesi gerektiği belirtiliyor.

Bazı dev firmalar –örneğin Eroğlu ve LC Waikiki– üretimlerinin bir kısmını Mısır’a taşımaya başladı. Dergi, Türkiye’nin yeniden yükselişe geçebilmesi için “Avrupa’nın Çin’i olma” hedefinden vazgeçip kendi kimliğini yeniden inşa etmesi gerektiğine dikkat çekiyor.