Türkiye nin örnek aldığı model çöktü! 28 Nisan gecesi her şey bitti Sözcü Gazetesi

Dünyanın en büyük ekonomilerinden hiçbiri, İspanya ve Portekiz'in 2024'e kadar ulaştığı yenilenebilir enerji entegrasyonu seviyesine yaklaşamamıştı, ancak bu büyük başarı, şebekenin kaldıramayacağı bir yük yarattı.

Rüzgar ve güneş enerjisinin en büyük zayıflığı "aralıklı" (sadece rüzgar estiğinde veya güneş açtığında) enerji üretmesidir. 28 Nisan 2025'te İspanya'da yaşanan büyük elektrik kesintisi, ülkenin yüzüne çok rahatsız edici bir gerçeği çarptı. Şebekeye aniden yüklenen devasa yenilenebilir enerjiyi depolayacak hiçbir altyapıları yoktu.

Depolama olmadığı için güneşin en yoğun olduğu saatlerde üretilen fazla enerji ya tamamen israf ediliyor ya da komşu Fransa'ya ihraç edilmek zorunda kalınıyordu. Enerji egemenliği tehlikedeydi.

İspanya'nın bu kesintilerden kurtulmak ve enerjiyi tamamen kontrol altına almak için başvurduğu teknoloji BESS oldu. Peki, devasa cep telefonu bataryalarına benzeyen bu sistemler ne işe yarıyor? 

Bu sistemler nakliye konteyneri büyüklüğündedir. İçlerinde elektrokimyasal hücreler, gücü evlerin kullanabileceği hale getiren invertörler ve yapay zeka destekli bir kontrol beyni bulunur. Şebekede bir arıza veya dalgalanma olduğunda, milisaniyeler içinde devreye girerek kesintileri önlerler.

Enerjinin bol ve ucuz olduğu öğle saatlerinde dolarlar; güneşin battığı ve enerjinin pahalandığı akşam saatlerinde ise bu enerjiyi şebekeye geri verirler. Bu da doğrudan elektrik faturalarını düşürür.

2025'teki kesinti işin psikolojik tetikleyicisiydi, ancak bu devasa yatırımı asıl mümkün kılan şey lityum-iyon batarya fiyatlarındaki tarihi çöküş oldu.

Batarya maliyetleri 2014'ten 2024'e kadar %73 oranında düşerek megawatt saat başına 78 dolara kadar geriledi. Bu ucuzlama, yatırımcılar için bir altın hücumu başlattı.

EY raporuna göre, İspanya 2030 yılına kadar 16.000 MW (16 GW) depolama kapasitesi inşa etmeyi planlıyor. Sadece bu rakam bile, öngörülen küresel depolama kapasitesinin %29'unu temsil ediyor. Hedef ise bunu 22.500 MW'a çıkarmak.

Bu devrim için Ekolojik Geçiş Bakanlığı'ndan 750 milyon Euro ve Avrupa fonlarından 699 milyon Euro taahhüt edildi bile.

Şu anki tek pürüz, bu devasa projelerin büyük kısmının hala "çizim aşamasında" olması. Şirketler, bu nakliye konteyneri büyüklüğündeki bataryaları fiziksel olarak şebekeye bağlamadan önce hükümetten net bir güvence bekliyor: "Bu işten nasıl para kazanacağız?"

Yatırımcıların şalteri indirmesi için, İspanyol hükümetinin bu altyapıların şebekeye sağladığı güvenlik hizmetlerini nasıl finanse edeceğini belirleyen sağlam bir yasal ve ekonomik düzenleyici çerçeve açıklaması şart.