Türkiye nin 81 ilinin eski isimleri ortaya çıktı: Sadece bir şehrin ismi tarih boyunca hiç değişmedi Sözcü Gazetesi

Anadolu, binlerce yıl boyunca farklı uygarlıklara ev sahipliği yaptı. Hititlerden Perslere, Roma’dan Bizans’a, Selçuklulardan Osmanlı’ya kadar birçok medeniyet, kurdukları ya da hâkim oldukları yerleşimlere kendi kültürlerini yansıtan isimler verdi. Bu nedenle Türkiye’deki 81 ilin büyük bölümü tarih içinde birden fazla adla anıldı. Arşiv kayıtları ve tarihsel kaynaklara göre yalnızca bir ilin adı, kuruluşundan bugüne kadar hiç değişmedi.

İllerin isimleri kimi zaman kurucularından, kimi zaman coğrafi özelliklerden, kimi zaman da inanç ve yönetim anlayışından etkilendi. İşte Türkiye’deki 81 ilin tarih boyunca bilinen eski isimleri:

1. ADANA – BATANA:
Hitit ve Asur kaynaklarında bölge Batana adıyla anıldı.

2. ADIYAMAN – HISN-I MANSUR:
Arap hâkimiyeti döneminde “Mansur’un Kalesi” anlamında bu isim kullanıldı.

3. AFYONKARAHİSAR – KARAHİSAR-I SAHİP:
Selçuklu döneminde şehri fetheden Sahib Ata’dan dolayı bu ad verildi.

4. AĞRI – KARAKÖSE:
Osmanlı döneminde şehir merkezi Karaköse olarak biliniyordu.

5. AKSARAY – ARCHELAIS:
Roma ve Bizans dönemlerinde kullanılan antik isimdir.

6. AMASYA – AMASEIA:
Antik Yunan kaynaklarında bu adla anıldı.

7. ANKARA – ANKYRA:
Galatlar döneminde “çapa” anlamına gelen Ankyra ismi kullanıldı.

8. ANTALYA – ATTALEIA:
Bergama Kralı II. Attalos tarafından kurulduğu için bu adı aldı.

9. ARDAHAN – ARTAN / ARTANI:
Antik çağlarda bölge bu isimlerle kayıtlara geçti.

10. ARTVİN – ÇORUK:
Bölgeden geçen Çoruh Nehri’nden adını aldı.

11. AYDIN – TRALLEIS:
İyonya’nın önemli kentlerinden biri olarak Tralleis adıyla biliniyordu.

12. BALIKESİR – KARESİ:
Karesi Beyliği döneminde şehrin adı buydu.

13. BARTIN – PARTHENIOS:
Antik çağda Bartın Çayı’nın adı şehirle birlikte kullanıldı.

14. BATMAN – İLİSU / HASANKEYF:
Bölge uzun süre Hasankeyf merkezli anıldı.

15. BAYBURT – BAİBERD:
Roma ve Bizans kayıtlarında bu isim geçiyor.

16. BİLECİK – BELEKOMA:
Bizans döneminde kale adı olarak kullanıldı.

17. BİNGÖL – ÇAPAKÇUR:
Osmanlı dönemindeki resmi adıydı.

18. BİTLİS – BAGESH:
Pers kaynaklarında bu adla anıldı.

19. BOLU – CLAUDIOPOLIS:
Roma İmparatoru Claudius’un adını taşıyordu.

20. BURDUR – POLYDORION:
Antik Yunan döneminde kullanılan isimlerden biri.

21. BURSA – PRUSA:
Bitinya Kralı I. Prusias tarafından kuruldu.

22. ÇANAKKALE – DARDANOS / ABYDOS:
Boğaz çevresindeki antik yerleşim adlarıydı.

23. ÇANKIRI – GANGRA:
Paphlagonia bölgesinin önemli merkezlerinden biriydi.

24. ÇORUM – NERIK:
Hitit döneminde kutsal kent olarak biliniyordu.

25. DENİZLİ – LAODIKEIA / LADİK:
Antik ve Türk dönemlerinde farklı isimler kullanıldı.

26. DİYARBAKIR – AMİD:
Roma ve Bizans kaynaklarında Amid adı geçiyor.

27. DÜZCE – DUSIA:
Antik dönemde küçük bir yerleşim olarak biliniyordu.

28. EDİRNE – HADRIANOPOLIS:
Roma İmparatoru Hadrianus tarafından kuruldu.

29. ELAZIĞ – HARPUT / MAMURETÜLAZİZ:
Osmanlı döneminde resmi adı Mamuretülaziz’di.

30. ERZİNCAN – EREZ / EGIN:
Antik ve Orta Çağ kaynaklarında bu isimler kullanıldı.

31. ERZURUM – THEODOSIOPOLIS:
Bizans İmparatoru II. Theodosius’un adını taşıyordu.

32. ESKİŞEHİR – DORYLAION:
Frigya döneminin önemli şehirlerinden biriydi.

33. GAZİANTEP – AYINTAP:
Osmanlı kayıtlarında bu adla geçiyor.

34. GİRESUN – KERASUS:
Yunanca “kiraz” anlamına gelen isimdi.

35. GÜMÜŞHANE – ARGYROPOLIS:
“Gümüş şehir” anlamına geliyor.

36. HAKKÂRİ – ÇÖLEMERİK:
Osmanlı dönemindeki adıydı.

37. HATAY – ANTIOCH:
Seleukoslar döneminde kurulan şehir.

38. IĞDIR – IĞDIR BEĞ:
Oğuz boylarından Iğdır Bey’in adıyla anıldı.

39. ISPARTA – BARIS:
Antik çağlarda kullanılan isimdir.

40. İSTANBUL – BYZANTION / KONSTANTINOPOLIS:
Roma ve Bizans dönemlerinde bu adlar kullanıldı.

41. İZMİR – SMYRNA:
Antik Yunan dönemindeki ismidir.

42. KAHRAMANMARAŞ – GERMENICIA:
Roma döneminde bu adla biliniyordu.

43. KARABÜK – ZEFRE:
Bölgedeki eski yerleşimin adıydı.

44. KARAMAN – LARANDA:
Antik Lykaonia kentlerinden biriydi.

45. KARS – KARSAK:
Türk boylarının adıyla ilişkilendiriliyor.

46. KASTAMONU – TIMONION:
Bizans kaynaklarında bu ad geçiyor.

47. KAYSERİ – MAZAKA / CAESAREA:
Roma döneminde Caesarea adını aldı.

48. KIRIKKALE – YAHŞIHAN:
Osmanlı döneminde köy adıydı.

49. KIRKLARELİ – KIRK KİLİSE:
Osmanlı dönemindeki adıydı.

50. KIRŞEHİR – MACISSUS / JUSTINIANOPOLIS:
Bizans İmparatoru Justinianus’un adı verildi.

51. KİLİS – KİLİS:
Tarih boyunca adı hiç değişmeyen tek il.

52. KOCAELİ – NICOMEDIA:
Bitinya Krallığı’nın başkentiydi.

53. KONYA – ICONIUM:
Roma ve Bizans dönemlerinde kullanıldı.

54. KÜTAHYA – COTIAEUM:
Frigya bölgesinin önemli kentlerinden biriydi.

55. MALATYA – MELITENE:
Roma’nın doğu sınır şehirlerinden biriydi.

56. MANİSA – MAGNESIA:
Antik İyon şehirlerinden biri.

57. MARDİN – MARIDA:
Süryanice ve Aramice kökenli isim.

58. MERSİN – ZEPHYRIUM:
Antik dönemde kullanılan ad.

59. MUĞLA – MOBOLLA:
Karya bölgesindeki antik yerleşimin adı.

60. MUŞ – TARON:
Erken dönem Ermeni ve Bizans kaynaklarında geçiyor.

61. NEVŞEHİR – MUŞKARA:
Osmanlı dönemindeki köy adıydı.

62. NİĞDE – NAHITA:
Hitit ve Frig kaynaklarında yer alıyor.

63. ORDU – COTYORA:
Antik Yunan kolonisiydi.

64. OSMANİYE – CEBELİBEREKET:
Osmanlı dönemindeki sancak adı.

65. RİZE – RHIZUS:
Antik Yunan dönemindeki isim.

66. SAKARYA – ADAPAZARI:
Nehir kenarındaki pazar yerinden adını aldı.

67. SAMSUN – AMISOS:
Antik Yunan kolonisi olarak kuruldu.

68. SİİRT – SAIRD:
Süryani kaynaklarında bu adla geçiyor.

69. SİNOP – SINOPE:
Amazon Kraliçesi Sinope’nin adıyla anıldı.

70. SİVAS – SEBASTEIA:
Roma döneminde imparator adına verildi.

71. ŞANLIURFA – EDESSA:
Antik Mezopotamya’nın önemli merkezlerinden biri.

72. ŞIRNAK – ŞEHR-İ NUH:
İslami rivayetlerde Nuh’un şehri olarak geçiyor.

73. TEKİRDAĞ – RHAEDESTUS:
Antik Trakya kentlerinden biri.

74. TOKAT – COMANA PONTICA:
Pontus Krallığı’nın kutsal şehriydi.

75. TRABZON – TRAPEZUS:
Yunan kolonisi olarak kuruldu.

76. TUNCELİ – MAMIKI / KALAN:
Tarihi kayıtlarda bu adlarla geçiyor.

77. UŞAK – TEMENOTHYRAEA:
Antik Frigya kentlerinden biri.

78. VAN – TUSPA:
Urartu Krallığı’nın başkentiydi.

79. YALOVA – YALAKABAD:
Bizans ve Osmanlı dönemlerinde kullanıldı.

80. YOZGAT – BOZOK:
Osmanlı döneminde Bozok Sancağı olarak anıldı.

81. ZONGULDAK – SANDRAKE:
Antik dönemde Karadeniz kıyısındaki yerleşimin adıydı.