Türkiye, Arap Birliği, İİT ve 18 ülkeden Batı Şeria açıklaması

Türkiye, Brezilya, Danimarka, Endonezya, Fransa, Filistin, Finlandiya, İspanya, İsveç, İrlanda, İzlanda, Katar, Lüksemburg, Mısır, Norveç, Portekiz, Slovenya, Suudi Arabistan, Ürdün Dışişleri Bakanları ile Arap Birliği ve İİT Genel Sekreterleri, İsrail'in Batı Şeria'ya ilişkin hukuka aykırı kararları hakkında ortak yazılı açıklama yaptı.

Açıklamada, "İsrail'in ahiren aldığı, Batı Şeria üzerindeki hukuka aykırı kontrolünü kapsamlı biçimde genişleten bir dizi kararı en güçlü şekilde kınıyoruz. Bu değişiklikler geniş kapsamlı olup, Filistin topraklarını İsrail'in sözde 'devlet arazisi' olarak yeniden sınıflandırmakta, yasa dışı yerleşim faaliyetlerini hızlandırmakta ve İsrail idaresini daha da derinleştirmektedir." ifadesi yer aldı.

İsrail'in yasa dışı yerleşimleri ve bunları ilerletmeyi amaçlayan kararlarının, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) önceki kararları ve Uluslararası Adalet Divanının (UAD) 2024 tarihli İstişari Görüşü de dahil olmak üzere uluslararası hukukun bariz bir ihlali olduğunun vurgulandığı açıklamada, "Bu son kararlar, sahadaki gerçekliği değiştirmeyi ve kabul edilemez fiili ilhakı ilerletmeyi amaçlayan açık bir gidişatın parçasıdır." denildi.

Açıklamada, kararların, ABD'nin Gazze için önerdiği 20 maddelik plan da dahil olmak üzere bölgede barış ve istikrara yönelik devam eden çabaları zayıflattığı ve anlamlı bir bölgesel entegrasyon umudunu tehdit ettiğine dikkat çekilerek, İsrail hükümetine bu kararları derhal geri alması, uluslararası yükümlülüklerine riayet etmesi ve işgal altındaki Filistin topraklarının hukuki ve idari statüsünde kalıcı değişikliklere yol açacak adımlardan kaçınması çağrısında bulunuldu.

Söz konusu kararlar, E1 projesinin onaylanması ve ihalesinin yayımlanmasıyla İsrail'in yerleşim politikasında benzeri görülmemiş hızlanmanın ardından alındığına işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu tür eylemler, Filistin Devleti'nin yaşayabilirliğine ve iki devletli çözümün hayata geçirilmesine yönelik kasıtlı ve doğrudan bir saldırıdır. Bu bağlamda, 1967'den bu yana işgal altında bulunan Filistin Toprakları’nın, Doğu Kudüs de dahil olmak üzere, demografik yapısını, karakterini ve statüsünü değiştirmeye yönelik tüm tedbirleri reddettiğimizi yineliyoruz. Her türlü ilhaka karşıyız."

Açıklamada, Batı Şeria'daki endişe verici tırmanış karşısında İsrail'e, Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetine son vermesi ve sorumluları hesap verebilir kılması çağrısında bulunularak, "Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerin genişlemesine, zorla yerinden etme politikalarına ve ilhak tehditlerine karşı uluslararası hukuka uygun olarak somut adımlar atma konusundaki kararlılığımızı bir kez daha teyit ediyoruz." ifadesi kullanıldı.

Tarihe dayanan Haşimi himayesinin özel rolünün tanındığı ve mübarek ramazan ayında, Kudüs ile Kudüs'teki kutsal mekanlardaki tarihi ve hukuki statükonun korunmasının önemine değinilen açıklamada, bölgesel istikrar için bir tehdit oluşturan, Kudüs'teki statükoya yönelik tekrarlanan ihlallerin kınandığı belirtildi.

Açıklamada, "Bakanlar, İsrail'in Filistin Yönetimi'ne ait alıkonulan vergi gelirlerini derhal serbest bırakması çağrısında bulunmaktadırlar." ifadesine yer verilerek, Paris Protokolü uyarınca Filistin Yönetimi'ne aktarılması gereken bu gelirlerin, Gazze ve Batı Şeria'daki Filistin halkına temel hizmetlerin sağlanması açısından hayati öneme sahip olduğu vurgulandı.

4 Haziran 1967 sınırları temelinde, Arap Barış Girişimi ve ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararları doğrultusunda, Orta Doğu'da iki devletli çözüme dayalı adil, kapsamlı ve kalıcı bir barışa ulaşma konusundaki sarsılmaz bağlılığın yinelendiği açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:

"New York Bildirisi'nde de ifade edildiği üzere, İsrail-Filistin ihtilafının sona erdirilmesi bölgesel barış, istikrar ve entegrasyon için şarttır. Bölge halkları ve devletleri arasında bir arada yaşama ancak ve ancak bağımsız, egemen ve demokratik bir Filistin Devleti’nin hayata geçirilmesiyle mümkün olacaktır."