Turizm geliriyle cari açık sorunu çözülemez Sözcü Gazetesi

Ağustos ödemeler dengesi verileri açıklanırken, cari fazla verilmesi ekonomi yönetimini sevindirdi. Turizm gelirleri aylık cari açığı düzeltti ama yapısal değişiklik olmadığı takdirde, ekonomi büyüdükçe cari açık sorununun devam etmesi kaçınılmaz.

Temmuzda 1.7 milyar dolar olan cari dengedeki fazla, ağustosta 5 milyar 455 milyon dolara çıktı. Bu aylarda ekonominin yeniden yavaşlamaya başlaması, normal büyüme dönemlerinde açığın devam edeceğini gösteriyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ağustostaki cari fazla rakamını, “dış finansman ihtiyacını azaltması” açısından değerlendirdi. Sosyal medya hesabından açıklama yapan Şimşek, “Ağustosta 5.5 milyar dolar ile tarihimizin en yüksek aylık cari fazlasını verdik” derken, yıllık cari açığın da bu rakamla birlikte 18.3 milyar dolara gerilediğini söyledi.

“2023 yılı Mayıs ayına göre iyileşme 37.6 milyar dolar oldu” diyen Bakan Şimşek, göreve geldiğinden bu yana cari açığın düştüğüne dikkat çekti. Cari açıktaki bu iyileşmenin dış finansman ihtiyacını azalttığını, 2023 yılı Haziran ayında milli gelire oranla yüzde 23 olan brüt dış finansman ihtiyacının, 2025’te yaklaşık yüzde 17’ye gerilemesinin öngörüldüğünü kaydetti.

Şimşek, azalan döviz ihtiyacı, artan dış finansmana erişim ve yüksek rezervlerle makro finansal dayanıklılığın güçlendirildiğine dikkat çekti.

Bakan Şimşek belli ki; başarısını vurgulamak için bu dönemleri baz alıyor. Şimşek göreve geldikten sonra dayanıklılığın arttığı gerçek. Kendisi açıkça söyleyemese de göreve geldiğinde gerçekten bir enkaz vardı. Son dönemde yine kendisine ağır eleştiriler yönelten, AKP’deki eski ekibin ekonomiyi ne hale getirdiğini açıkça söyleyemediği için, bu tür kıyaslamaları yapmak zorunda kalıyor.  

Şimşek bir ölçüde makro dengeleri düzeltmiş olsa da biliyoruz ki; eski alışkanlıkların engellediği gerekli köklü tedbirleri alamadığı için, planladığı süre ve dozda yol alamıyor. Kendisi mecburen sustuğu için, “ekonomide enflasyon başta olmak üzere, söz verilen iyileşmelerin olmaması, faturanın Bakan Şimşek’e kalmasına” neden oluyor.

NET HATA NOKSANA DİKKAT  

Bakan Şimşek de aslında kalıcı bir cari açık iyileştirilmesi yaşanmadığını biliyordur. Çünkü sürdürülebilir büyüme oranları azaldı ve yüksek faizler gibi büyümeyi daraltan tedbirlerin artık sonuna geliniyor. Yani büyüme oranları yükselmeye başladığında cari açık yine sorun olacak. Yüksek rezerve rağmen, dış kaynak ihtiyacının yeniden arttığını göreceğiz.

Çünkü hiçbir yapısal tedbir alınmadı; ihracat için hâlâ yüksek ithalat ihtiyacı devam ediyor, yüksek faiz ve servet etkisi nedeniyle, lüks ithalat sürüyor. Altın ithalatı güçlü yatırım tercihi olmaya devam ettiği için yüksek seyrediyor.

Bu arada kaynağı belirsiz döviz çıkışının yani net hata noksan kaleminin büyümeye devam ettiğini görmek gerek. Ağustostaki 1.5 milyar dolarlık net hata noksan çıkışı, yılbaşından bu yana 10 milyar doları aştı. Belki de kısıtlanan altın ithalatının kaçak yollarla yapılması bu kalemi büyüttü.

Enflasyonu tek haneye indirmek, hukuksal güvencelerle birlikte insanların önlerini görebilmelerinin sağlanması gerek. Bunlar olmazsa üretim yapısını değiştirecek büyük teknolojik yatırımlar yapılamaz, birkaç ay fazla verse bile, cari açık sorunu devam eder.