TÜİK kadın istatistiklerini açıkladı: Türkiye deki kadınlar en çok en yakınlarının şiddetine maruz kalıyor Sözcü Gazetesi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), "İstatistiklerle Kadın, 2025" çalışmasının sonuçlarını açıkladı.

Türkiye’de kadınlar hayatlarının bir döneminde çeşitli şiddet türleriyle karşı karşıya kalıyor. TÜİK’in Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması’na göre, kadınların %28,2’si psikolojik, %18,3’ü ekonomik, %12,8’i fiziksel, %10,9’u ısrarlı takip, %8,3’ü dijital ve %5,4’ü cinsel şiddete uğruyor. Şiddet türleri ile eğitim seviyesi arasında da ilginç bir ilişki gözlemleniyor: Ekonomik şiddet eğitim düzeyi yükseldikçe azalırken, ısrarlı takip ve dijital şiddet daha yüksek eğitimli kadınlarda artış gösteriyor.

EŞ, ESKİ EŞ YA DA PARTNER ŞİDDETİ

Eş veya eski eş/partner kaynaklı şiddet en yaygın olanı. Fiziksel şiddet gören kadınların %56’sı, psikolojik şiddete maruz kalanların %42’si, cinsel şiddete uğrayanların ise %38,3’ü partnerleri tarafından zarar görüyor. Ekonomik şiddette ise en yüksek oran (%66,5) aile üyelerinden kaynaklanıyor. Israrlı takip ve dijital şiddette ise şiddeti uygulayanların çoğunluğu (%39,6 ve %62,3) yabancı kişiler olarak öne çıkıyor.

TÜRKİYE'DE KADIN NÜFUSU 43 MİLYONU GEÇTİ

TÜİK verilerine göre Türkiye nüfusunun yarıya yakını kadınlardan oluşuyor. 2024 verilerine göre kadın nüfusu 43 milyon 32 bin 734, erkek nüfusu ise 43 milyon 59 bin 434 kişi. Kadınların yaşam süresi erkeklere göre ortalama 5,2 yıl daha uzun; doğuşta beklenen yaşam süresi kadınlarda 80,7 yıl, erkeklerde 75,5 yıl olarak hesaplandı.

Sağlıklı yaşam süresi açısından ise erkekler kadınlardan önde: 0 yaşındaki bir bireyin sağlık sorunları olmadan yaşayabileceği yıl sayısı kadınlarda 56,3, erkeklerde 58,9 yıl.

EĞİTİM SEVİYESİNDE KADINLAR HIZLA İLERLİYOR

25 yaş ve üzeri nüfusun eğitim seviyesi son yıllarda yükseldi. 2024’te en az bir eğitim düzeyini tamamlayan kadınların oranı %88,3’e, erkeklerin oranı ise %97’ye ulaştı. Yükseköğretim mezunu kadınların oranı %23,6 olarak kaydedildi. Annesi yükseköğretim mezunu olan kadınların %84,4’ü de yükseköğretim diploması aldı.

Ortalama eğitim süresi 25 yaş üstü kadınlar için 8,8 yıl, erkeklerde 10,2 yıl olarak belirlendi. Eğitim düzeyi yükseldikçe kadınların işgücüne katılımı da artıyor; yükseköğretim mezunu kadınların işgücüne katılma oranı %68,7’ye ulaştı.

KADINLAR İŞGÜCÜ VE İSTİHDAMDA HALA ERKEKLERİN GERİSİNDE

2024 Hanehalkı İşgücü Araştırması’na göre, Türkiye genelinde 15 yaş ve üzeri nüfusun işgücüne katılım oranı %54,2. Bu oran kadınlarda %36,8, erkeklerde %72. Kadınların istihdam oranı ise %32,5; erkekler ise %66,9 ile istihdamda hâlâ baskın durumda.

Kadınların yarı zamanlı çalışma oranı %18,3. Hanesinde 3 yaşından küçük çocuk bulunan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranı ise %26,9 olarak ölçüldü.

SİYASET, DİPLOMASİ VE AKADEMİDE KADIN TEMSİLİ ARTIYOR

Kadın büyükelçi oranı 2025’te %28,4, kadın milletvekili oranı ise 2025 sonu itibarıyla %19,9 oldu. Yükseköğretimde görevli profesörler arasında kadın oranı %34,9, doçentlerde %43,3. Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarında kadınların oranı %21,5’e yükseldi. Borsa İstanbul’daki BİST 50 şirketlerinde kadın yönetim kurulu üyeleri oranı ise %18,3 oldu.

KADIN 1R-GE PERSONELİ ORANI YÜZDE 34,2

2024 yılında Ar-Ge personeli içinde kadınların payı %34,2 olarak kaydedildi. Sektör bazında ise yükseköğretimde %47,9, genel devlet kurumlarında %30,6, şirketlerde %28,2 oranında kadın Ar-Ge personeli bulunuyor.

KADINLARDA İLK EVLENME YAŞI 26

2025 verilerine göre kadınların ortalama ilk evlenme yaşı 26, erkeklerde 28,5. En yüksek ilk evlenme yaşı kadınlarda Tunceli’de 29,6, en düşük Kilis’te 23,7 olarak ölçüldü.