Trump’tan Irak’a rest: Maliki varsa biz yokuz

KASIM 2025 seçimlerinden bu yana hükümetin kurulamadığı Irak’ta parlamento, Kürt partiler arasında cumhurbaşkanı adayı üzerinde uzlaşı sağlanamaması nedeniyle dün yapılması planlanan oylamayı erteledi. Seçimin, başbakanlık görevi için öne çıkan Şii lider Nuri el Maliki’ye yönelik itirazlarının yoğunlaştığı bir dönemde ertelenmesi, Bağdat’ın ABD-İran geriliminin ortasında kaldığına işaret ediyor.

SUDANİ ÇEKİLMİŞTİ

Irak’ta 11 Kasım 2025’te yapılan seçimlerde, mevcut Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin liderliğindeki koalisyon parlamentoda en fazla sandalyeyi kazanan blok olmuştu. Buna rağmen Sudani, çoğunluk sağlanamaması ve Şii blok içindeki uzlaşmazlıklar nedeniyle ocak ayında başbakan adaylığından çekildiğini açıklamış ve desteğini Maliki’ye vermişti. Parlamentoda ağırlığı bulunan Şii partilerden oluşan Koordinasyon Çerçevesi de Maliki üzerinde uzlaşmış durumda. Maliki ise ülkedeki siyasi denklemin en tartışmalı isimlerinden biri olarak öne çıkıyor. 2006–2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapan Maliki, mezhepçi politikalar, güvenlikçi yönetim anlayışı ve İran’a yakınlığı nedeniyle eleştirilmişti. Maliki ayrıca, terör örgütü DEAŞ’ın ülkede zemin kazanmasına yol açan siyasi iklimin mimarlarından biri olmakla suçlanmıştı. 75 yaşındaki siyasetçi, 2014’te Washington’un yoğun baskısı sonrası görevden ayrılmıştı.

EN ÜST PERDEDEN İTİRAZ

Washington cephesinden gelen mesajlar bu nedenle sertleşiyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Sudani ile önceki gün yaptığı telefon görüşmesinde, İran’ın kontrolünde bir hükümetin Irak’ın çıkarlarını önceleyemeyeceği ve ülkeyi bölgesel çatışmalardan uzak tutamayacağı uyarısında bulunurken,  ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da Irak’taki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Başkanı Mesud Barzani ile yaptığı telefon görüşmesinde benzer bir uyarıyı yineledi. Ancak en sert açıklama ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump dün Truth Social’dan yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Irak’ın Nuri el-Maliki’yi yeniden Başbakan yaparak çok kötü bir tercih yapabileceğine dair duyumlar alıyorum. Maliki’nin iktidarda olduğu son seferde ülke yoksulluğa ve tam bir kaosa sürüklendi. Bunun bir daha yaşanmasına izin verilmemeli. Çılgınca politikaları ve ideolojisi nedeniyle, eğer Maliki seçilirse Amerika Birleşik Devletleri artık Irak’a yardım etmeyecektir ve biz yardım etmek için orada olmazsak Irak’ın Başarı, Refah veya Özgürlük şansı sıfırdır.  Irak’ı yeniden büyük yapalım!”

YAPTIRIM TEHDİDİ

Siyasi baskıya ek olarak ABD’nin güvenlik ve ekonomik baskısı da artıyor. New York Times’ın aktardığına göre ABD’li yetkililer, İran destekli Şii milislerin Amerikan üslerine saldırması halinde ABD’nin doğrudan karşılık vereceği mesajını Iraklı yetkililere iletti. Irak’taki İran yanlısı silahlı grupların olası ABD-İran çatışmasında Tahran’ı destekleyeceği yönündeki sert açıklamaları süreci daha da kırılgan hale getiriyor. Reuters haber ajansı da Washington’un Bağdat’a, kurulacak hükümette İran tarafından desteklenen silahlı grupların yer alması halinde Irak’ın petrol gelirleri dahil yaptırımlara uğrayabileceği tehdidinde bulunduğunu yazdı.

Teamül gereği Kürtlere verilen cumhurbaşkanlığı makamı, yeni başbakanın konuştu. Atanmasının önünü açması nedeniyle kritik önem taşıyor. Cumhurbaşkanının seçilmesinin ardından 15 gün içinde başbakan adayını görevlendirmesi gerekiyor.