Trump’ın ‘Barış Kurulu’ BM alternatifi mi

ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimi Gazze Şeridi’nin savaş sonrası yeniden inşa ve yönetim sürecini denetlemek amacıyla oluşturulan Barış Kurulu ile Gazze’den ötesini hedeflediği iddia ediliyor. İsrailli Haaretz, İngiliz Financial Times (FT) ve Reuters’ta yer alan haberlere göre Beyaz Saray, Barış Kurulu’nun yetkilerini Gazze’nin ötesine taşıyarak uluslararası sorunlara çözüm üretecek bir yapı kurmayı amaçlıyor. Uzmanlar, bu girişimin Kurul’u Birleşmiş Milletler’e (BM) rakip bir organizasyon haline getirebileceğine dikkati çekiyor. Trump, kısa süre önce “ABD’nin ulusal çıkarlarına, güvenliğine, ekonomik refahına ya da egemenliğine aykırı” davrandıklarını öne sürdüğü 31 BM kuruluşundan ülkesini çekmişti.

TANIMI GAZZE’NİN ÖTESİNDE

Gazze Şeridi’nin ismen anılmadığı tüzük metni, “daha çevik ve etkili bir uluslararası barış inşa kurumuna” duyulan ihtiyacı vurgulayarak başlıyor. Barış Kurulu ise, ”çatışmalardan etkilenen ya da çatışma tehdidi altındaki bölgelerde istikrarı teşvik etmeyi, güvenilir ve hukuka dayalı yönetişimi yeniden tesis etmeyi ve kalıcı barışı güvence altına almayı amaçlayan uluslararası bir örgüt” olarak tanımlanıyor. “Kalıcı barış; pragmatik muhakeme, sağduyulu çözümler ve çok sık başarısız olmuş yaklaşımlar ile kurumlardan ayrılma cesareti gerektirir” denilen tüzük metni, Trump yönetiminin BM’yi devre dışı bırakmanın yollarını aradığı yönündeki diplomat endişeleri arttırdı. FT’ye konuşan ABD’li yetkililer girişimi “dünyayı etkileyen kararlar alacak, seçilmiş ülkelerden oluşan yeni tür bir BM’ye çok yakın bir yapı” olarak ifade ederken, Reuters’a konuşan bir diplomat ise Kurul’un bu haliyle, “BM Şartı’nın temel ilkelerini görmezden gelen bir Trump Birleşmiş Milletler’i” olduğunu söyledi.

TRUMP’A GENİŞ YETKİ

Beyaz Saray yetkililerine göre Kurul’un en üst kademesi Trump’ın liderliğinde “yalnızca” devlet başkanlarından oluşacak. Tüzük, Barış Kurulu başkanı sıfatıyla Trump’a da geniş yetkiler tanıyor. Buna göre Trump, üye devletleri atayabilecek ya da görevden alabilecek; bu kararlar ancak üyelerin üçte iki çoğunluğuyla geri çevrilebilecek. Metin, Trump’a kurul kararları üzerinde fiili bir veto yetkisi de tanıyor. Ayrıca Trump’a Barış Kurulu’nun misyonunu yerine getirmek için gerekli veya uygun görülen alt birimleri “oluşturma, değiştirme ya da feshetme konusunda münhasır yetki” veriliyor.

‘KAPSAMI DEĞİŞEBİLİR’

Organizasyon yapısı Gazze özelinde Barış Kurulu, onun altında uygulama ve koordinasyonda görev alacak ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da yer alacağı Gazze Yürütme Kurulu ve Gazze’nin teknik ve günlük yönetiminden sorumlu Teknokratlar Komitesi kademeleriyle şekillenmişti. Reuters’a konuşan bir ABD’li yetkili, bu yapının “Barış Kurulu’nun gelecekte Gazze’den daha fazlasını kapsayabilecek olması” nedeniyle düşünüldüğünü aktardı. Yetkili, Trump’ın daha önce hayata geçirdiği diğer barış anlaşmalarının da ilave icra kurullarının oluşturulması yoluyla Barış Kurulu’nun yetki alanına dâhil edilebileceğini ifade etti.

Gazze Barış Kurulu, geçen kasım ayında BM Güvenlik Konseyi tarafından Gazze’nin savaş sonrası geçiş sürecini denetlemekle resmen yetkilendirilmişti.

ERDOĞAN DA DAVETLİ

Gazze barış anlaşmasının garantörlerinden olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte Mısır ve Katar’ın yanı sıra Arjantin, Fransa, Almanya, Suudi Arabistan, Avustralya, Kanada liderlerine davet gönderildiği belirtiliyor. Avrupa Birliğini temsilen Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in de Kurul’a davet edildiği aktarıldı. Daha önce ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, eski İngiltere Başbakanı Tony Blair ve Trump’ın damadı Jared Kushner’in de Kurul’da yer alacağı duyurulmuştu.