Trump tarifeleri ve yapay zeka dalgası: Küresel piyasalarda yön arayışı Sözcü Gazetesi

Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın gümrük tarifelerinde agresif tutum sergilemesi ve yapay zekaya dair endişelerin gölgesinde karışık bir seyir izlerken, Asya tarafında tatillerin sona ermesiyle işleme açılan borsalarda risk iştahının yüksek olduğu görüldü.

ABD'deki tarife gündemi piyasalar üzerinde baskı unsuru olmaya devam ederken, Trump'ın, Yüksek Mahkemenin ilave gümrük vergileriyle ilgili kararıyla "oyun oynamak" isteyen ülkelerin çok daha yüksek bir gümrük vergisi oranıyla karşılaşabileceğini söylemesi mevcut risk algısını artırdı.

Trump'ın, tarife konusunda geri adım atmaması, ticaret politikalarına ilişkin öngörülebilirliği azaltmayı sürdürürken, bu konunun Trump yönetimi ile Yüksek Mahkeme arasında bir çekişme boyutuna gelmesinden endişe ediliyor.

Jeopolitik tarafta İran ile ABD arasında Umman'da yapılan dolaylı görüşmeler sona erdi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ülkesinin nükleer silah peşinde olmadığını ve bu yönde bir niyetinin de bulunmadığını söyledi.

Söz konusu açıklama, ABD-İran hattında olası bir askeri müdahale riskine ilişkin kaygıları azaltsa da, petrol arzına yönelik endişeler devam ediyor.

Analistler, endüstrinin temel girdilerinden petrol fiyatlarındaki olası yükselişin enflasyonist baskıları artırabileceğini, bunun da merkez bankalarının politika alanını daraltarak faiz indirimi beklentilerinde oynaklığa neden olabileceğini kaydetti.

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkilileri, sözle yönlendirmelerinde iş gücü piyasasının seyrine ilişkin daha fazla veri görmek istediklerini ima etti. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, ocak ayında iş gücü piyasasında iyileşmeye işaret eden verilerin şubatta da devam etmesi durumunda, uygun para politikası konusundaki görüşünün, gelecek toplantıda faiz indirimlerinde duraklamaya doğru kayabileceğini belirtti.

Piyasalarda, Fed'in gelecek ay politika faizini sabit bırakmasına kesin gözüyle bakılırken, yılın ilk faiz indirimi için temmuz ayı daha güçlü bir olasılık olarak öne çıkıyor.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de fabrika siparişlerinin tutarı geçen yıl aralıkta yüzde 0,7 azaldı.

DOLAR GÜCÜNÜ KORUMAYA DEVAM ETTİ

Dün, jeopolitik risklerin sınırlı olsa da varlığını sürdürmesiyle tahvil piyasasında alış ağırlıklı bir seyir öne çıktı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,03'e indi. ABD 10 yıllık tahvil faizi yeni işlem gününde yüzde 4,05'te dengelendi.

Fed yetkililerinin faiz indirimi için daha fazla veri görmek istedikleri mesajı ve ABD-İran hattına ilişkin belirsizliklerin tamamen ortadan kalkmamasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 97,9 seviyesinde bulunuyor.

Altının ons fiyatı ise dolardaki değerlenme ve İran tarafından gelen "nükleer silah peşinde değiliz." açıklamasıyla, yeni işlem gününde yüzde 1,2 düşüşle 5 bin 172 dolardan alıcı buluyor.

Söz konusu jeopolitik risklerin petrolde oluşturduğu arz endişeleri devam ediyor. Brent petrolün varil fiyatı yeni günde yüzde 0,5 artışla 71,6 dolarda işlem görüyor.

Kurumsal tarafta yapay zeka şirketi Anthropic'in "Claude Code" ürünü için yeni programlama yeteneklerini açıklaması sonrasında yazılım ve siber güvenlikle ilişkili şirketlerin hisselerindeki düşüş dikkati çekti.

Siber güvenlik çözümleri sağlayan CrowdStrike'ın hisseleri yüzde 10'a yakın, Zscaler'in hisseleri yüzde 10'un üzerinde, Okta'nın hisseleri yüzde 6,4 ve Fortinet'in hisseleri yüzde 5,5 geriledi. IBM'in hisseleri de günü yüzde 13'ün üzerinde değer kaybıyla tamamladı.

Analistler, Nvidia'nın yarınki bilançosundan çıkacak mesajların piyasalarda yön belirleyebileceğini kaydetti.

Bu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,04, Nasdaq endeksi yüzde 1,13 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,66 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne ise pozitif başladı.

AVRUPA BORSALARI DALGALI SEYRETTİ

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir öne çıkarken, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması yakından takip edildi. Lagarde, Euro Bölgesi enflasyonunun iyi durumda olduğunu söyleyerek, bankanın faiz politikasının yerinde olduğunu belirtti.

Avrupa'nın henüz tam olarak ortaya çıkmamış güçlü yönleri bulunduğunu belirten Lagarde, "Avrupa, ileri düzey yapay zeka modelleri geliştirme konusunda öncü değil. Ancak tarih bize bir şey öğretiyorsa, daha büyük ekonomik kazanç bu araçları üretmekte değil, daha geniş ekonomiye uygulamakta yatıyor olabilir." dedi.

Lagarde, pazar günü yaptığı açıklamada da ABD'nin yeni gümrük tarifesi planının "iyice düşünülmüş" olmasını ve Anayasaya uygun olmasını umduğunu belirtmişti.

Öte yandan bölgede bugün İngiltere Merkez Bankasının (BoE) Başkanı Andrew Bailey'in ve ECB Başkanı Lagarde'ın, konuşma yapması bekleniyor.

Analistler, son dönemde Avrupa'da liderlerinin tarifelere karşı güçlü duruş sergilediğini aktararak, bu göz önüne alındığında tarifelerde gerginliğin tırmanma riskinin bir yıl öncesine göre daha yüksek olabileceğini söyledi.

Öte yandan, Avrupa Parlamentosu (AP), ABD'de tarifeler konusunda yaşanan belirsizlik nedeniyle Avrupa Birliği (AB)-ABD ticaret anlaşmasına ilişkin çalışmaları ve yapılması planlanan oylamayı askıya aldı.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,09 ve Fransa'da CAC 40 endeksi ise yüzde 0,22 düştü. İngiltere'de FTSE 100 endeksi yatay seyrederken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,49 yükseldi. Avrupa'da, endeks vadeli kontratları güne karışık başladı.

Analistler, petrol fiyatlarındaki yükselişten dolayı bölgede petrol ve doğal gaz şirketlerinin hisselerinde yükselişler görüldüğünü vurguladı.

ÇİN FAİZİ SABİT TUTTU

Asya tarafında tatillerin sona ermesiyle borsalar işleme açılırken, ABD'deki satış baskısının yeni günde tam olarak bölgeye taşınmadığı görüldü.

Bölge ülkelerinin daha düşük gümrük vergisiyle muhatap olabileceği ve yapay zeka ile yarı iletken şirketlerinin "yüksek değerleme" endişelerinden görece uzak kalması risk iştahını destekledi.

Analistler, Nvidia'nın yarınki bilançosundan alınacak sinyallerin piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini anımsattı.

Öte yandan, Çin'de gösterge faizi işlevi gören 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında (LPR) değişikliğe gidilmedi. Ulusal Bankalar Arası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu.

Çin'deki 18 bankanın, Çin Merkez Bankasının (PBoC) borçlanma faizi üzerine koyduğu kar payı bildirimlerine göre belirlenen LPR, 2019'dan bu yana ülkenin gösterge faizi işlevini görüyor. 1 yıl vadeli kredi faiz oranı kurumsal krediler, 5 yıllık faiz oranı ise emlak kredileri için referans kabul ediliyor.

Kredi faiz oranlarında en son Mayıs 2025'te 10'ar baz puanlık indirim yapılmış, 1 yıllık kredi faiz oranı yüzde 3,1'den yüzde 3'e, 5 yıllık kredi faiz oranı ise yüzde 3,6'dan yüzde 3,5'e çekilmişti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,2 artarken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2 geriledi.

BORSA DÜNÜ YÜKSELİŞLE TAMAMLADI

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,92 artışla 14.061,71 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,11 düşüşle 15.748,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dünü 43,8360'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 43,8550'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde hanehalkı beklenti anketi, sektörel enflasyon beklentileri ve finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerinin, yurt dışında ise ABD'de konut fiyat endeksi, BoE Başkanı Bailey ile ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.300 puanın direnç, 13.900 ve 13.800 puanın ise destek konumunda olduğunu ifade etti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, şubat ayı hanehalkı beklenti anketi,

10.00 Türkiye, şubat ayı sektörel enflasyon beklentileri

14.30 Türkiye, aralık ayı finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri

17.00 ABD, aralık ayı konut fiyat endeksi

17.15 İngiltere, BoE Başkanı Bailey'in konuşması

18.00 ABD, şubat ayı Richmond Fed imalat sanayi endeksi

18.00 ABD, şubat ayı Conference Board tüketici güven endeksi

18.00 ABD, aralık ayı toptan eşya stokları

20.45 Euro Bölgesi, ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması