Trump tan geri adım sinyali: Ukrayna planında son teklif henüz yapılmadı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin gelecek perşembe gününe kadar plana olumlu yanıt vermemesi halinde "bütün kalbiyle mücadeleye devam edebileceğini" söyleyen Trump, “Barışa ulaşmak istiyoruz. Çoktan barış olmalıydı... Savaşı bitirmeye çalışıyoruz ve öyle ya da böyle bitirmeliyiz” dedi.

Avrupa liderleri tarafından reddedilen planın Rusya ile savaşı sona erdirme yönündeki nihai girişimi olup olmadığı sorulduğunda ise Trump, “Hayır, bu son teklifim değil” yanıtını verdi.

AVRUPA ÜLKELERİ ENDİŞELİ

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, cumartesi günü planın çeşitli maddelerini eleştirerek anlaşmanın Ukrayna’yı zorla toprak vermeye iteceğini ve ülkeyi yeni saldırılara daha açık hale getireceğini kaydetti.

Güney Afrika’daki G20 zirvesinde konuşan Starmer, anlaşmada yer alan Ukrayna ordusuna askeri sınırlama getirilmesi fikrinin kendisinde “endişe yarattığını” belirterek, "ateşkes olması durumunda Ukrayna'nın kendini savunabilmesinin kritik önemde olduğunu” savundu. Barışın mümkün olan en kısa sürede sağlanması gerektiğini savunan Starmer, sağlanacak anlaşmanın adil ve kalıcı olmasının önemini vurguladı.

'TÜM AVRUPA KITASI TEHLİKEDE'

Trump’ın ekibi tarafından bilgilendirilen Rus elçisi Kirill Dmitriev, planın önceki ateşkes girişimlerinden daha umut verici olduğunu belirterek, planda Rusya'nın isteklerinin gerçekten dikkate alındığını ifade etti.

Trump’ın Ukrayna yerine Rusya ile istişare ederek plan hazırlaması, bazı Avrupa liderlerinin tepkisine yol açtı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Trump ile görüşmesinde “tüm Avrupa kıtasının” tehlikede olduğunu söylediğini aktardı.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Rusya’nın “Ukrayna ve Avrupa’ya şartlarını dayatamayacağını” dile getirdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise planın “yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini” belirterek Avrupa ve NATO egemenliğini zedeleyebileceğini savundu.

Starmer de cumartesi akşamı Trump ile görüştüğünü ve "G20 zirvesine katılan Gönüllüler Koalisyonu üyeleri arasında devam eden görüşmelere ilişkin bilgi verdiğini" kaydetti. İkilinin pazar günü tekrar bir araya gelmesi bekleniyor.

İngiltere Başbakanı Starmer (solda), Fransa Cumhurbaşkanı Macron (ortada) ve Almanya Şansölyesi Merz, G20 toplantısında bir araya geldi.

UKRAYNA PLANININ DETAYLARI

ABD’nin sunduğu plan; Ukrayna ordusuna 600 bin kişilik bir personel sınırı getirilmesini, Kırım dahil üç bölgenin Rusya’ya devredilmesini ve Moskova’nın G7’ye dahil edilmesiyle G8 statüsünün yeniden oluşturulmasını içeriyor. Teklif kapsamında Ukrayna'nın NATO birliklerine ev sahipliği yapmasına izin verilmeyecek ve yabancı savaş uçakları yalnızca Polonya’da konuşlandırılabilecek.

İngiliz hükümeti, Ukrayna’nın silahlı kuvvetlerinin bir bölümünden vazgeçmek zorunda kalmasının, Rusya’nın kış aylarında gerçekleştirebileceği olası bir saldırıya karşı ülkede güvenlik açığı oluşturabileceğini öne sürdü. Yetkililer, Rusya’nın mayıs ayında üç günlük ateşkes sırasında yüzlerce insansız hava aracı ve füze saldırısı düzenlediğini hatırlatarak, Moskova’nın benzer ihlallerde bulunabileceğini dile getirdi.

Ukrayna’da 800 bin ile 850 bin arasında seyreden askeri personel sayısının azaltılmasının, Rusya’nın kış aylarında enerji altyapısını hedef almasını kolaylaştıracağı ifade edildi. Bu yöntemin, 2022 ve 2023 yıllarında Donbas bölgesini ele geçirmek amacıyla başlatılan ancak başarısız olan saldırılarda uygulanan bir strateji olduğu belirtildi.

"PLAN, HEM RUSYA HEM UKRAYNA'NIN İSTEKLERİNE DAYANIYOR"

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, cumartesi akşamı yaptığı değerlendirmede barış planının Washington tarafından hazırlandığını ve eleştirilere rağmen hem Rus hem de Ukrayna tarafının katkılarına dayandığını dile getirdi.

Rubio, X üzerinden yaptığı paylaşımda, “Planla, devam eden müzakereler için güçlü bir çerçeve sunuluyor. Plan, Rus tarafının isteklerine dayanıyor ancak aynı zamanda Ukrayna'nın isteklerine de dayanıyor” değerlendirmesinde bulundu.

The Telegraph'ın haberinde, Trump’ın son açıklamaları daha önce Zelenski’nin “barış anlaşmasını beğenmesi gerektiği” yönündeki tutumundan bir geri adım olarak yorumlandı. ABD'li yetkililer, talepler karşılanmazsa Ukrayna’ya silah sevkiyatı ve istihbarat paylaşımının durdurulabileceğini bildirmişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio

PUTİN'DEN UKRAYNA'YA 'SAVAŞMAYA DEVAM EDEBİLİRİZ' MESAJI

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, cuma günü güvenlik kabinesi toplantısında “esneklik göstermeye” hazır olduğunu ancak savaşmaya devam edebileceklerini dile getirdi. Putin, “Ukrayna ve Avrupalı müttefiklerinin” hâlâ Rusya’yı savaş alanında yenmeyi “hayal ettiğini” söyledi ve anlaşmaya varılamaması halinde yeni bölgelerin güç kullanılarak ele geçirileceğini ifade etti.

Putin, “Eğer Kiev, Trump'ın önerilerini görüşmek istemiyor ve bunu reddediyorsa, o zaman hem kendisi hem de Avrupalı savaş kışkırtıcıları, Kupiansk'ta yaşanan olayların cephenin diğer kilit sektörlerinde kaçınılmaz olarak tekrarlanacağını anlamalıdır” dedi.

Rusya, 21 Kasım'da Ukrayna ordusunu Kupiansk'ta mağlup ederek şehrin kontrolünü ele geçirdi.

CEPHEDEKİ DURUM RUSYA LEHİNE

Uzmanlara göre Zelenski, cephedeki gelişmeler nedeniyle müzakerelere zayıf bir pozisyonda giriyor. Kara ve demir yolu bağlantıları bulunan Pokrovsk’un düşme ihtimali, Donbas’ın önemli savunma merkezleri olan Kramatorsk ve Sloviansk’ın risk altında olduğunu gösteriyor.

Starmer'in ulusal güvenlik danışmanı Jonathan Powell'ın pazar günü Cenevre’de ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Beyaz Saray temsilcisi Steve Witkoff ile görüşerek planın geleceğini ele alması bekleniyor. Powell'ın, ateşkesin ihlal edilmesi halinde Batılı ülkelerin Ukrayna’nın karşılık verme yeteneğine destek vermesini onaylayacağı bildirildi.

Bu tutumun, birçok Batılı müttefik tarafından paylaşıldığı ve Rusya’nın anlaşma sonrası taahhütlerini yerine getireceğine dair güven eksikliğini ortaya koyduğu ifade edildi.

UKRAYNA'YA NATO ÜYELİĞİ TARTIŞMASI

Axios'un haberine göre, Batılı savunma yetkilileri ABD planındaki bazı maddeleri olumlu karşıladı. Özellikle Ukrayna’ya NATO tarzı güvenlik garantileri verilmesi ve Rusya’nın herhangi bir saldırısının “transatlantik topluluğuna” yöneltilmiş bir saldırı sayılacağı güvencesi anlaşmanın Avrupa açısından en kritik maddesi olarak görülüyor.

Avrupalı yetkililerin Rubio’ya, ABD’nin NATO destekli güvenlik garantileri konusunda ittifakın geri kalanına danışmadan adım atamayacağı yönünde mesaj verilmesi bekleniyor. Trump’ın planı, savaş sonrası Kiev'in ittifaka üyeliğini savunan devletler bulunmasına karşın Ukrayna’nın NATO’ya katılmasını yasaklıyor.

ABD kaynakları, yaptıkları değerlendirmede anlaşmanın ABD, Ukrayna ve Rusya arasında bir "iş birliği" olduğunu ve şartların değişebileceğini ifade etti.

ZELENSKİ'DEN PEŞ PEŞE DİPLOMATİK TEMASLAR

Zelenski ise ülkesinin "onurunu kaybetmek ile ABD’deki önemli bir müttefiki kaybetmek arasında bir seçimle karşı karşıya kaldığını" söyledi. Ukrayna lideri, cumartesi gecesi Starmer ile iki kez görüştüğünü, Kanada Başbakanı Mark Carney’in de görüşmelere katıldığını belirtti.

"Uzun bir görüşme yaptıklarını ve barış sürecinin planlanmasında diplomatik çalışmaların birçok nüansını ele aldıklarını" aktaran Zelenski, "Koordinasyonumuz devam edecek. İngiliz toplumuna desteklerinden dolayı minnettarım" dedi.

Ukrayna lideri, güvenlik garantileri verilmemesi halinde "üçüncü bir işgal" ve "Ukrayna’ya bir darbe daha vurulması" riskinin bulunduğunu iddia ederek, endişelerini dile getirdi.