Trump ın gözü neden Grönland da? Arktik te paylaşım savaşı: İşte stratejik ve ekonomik dayanakları Dünya Haberleri

Arktik bölgesindeki stratejik konumu ve eriyen buzulların altından çıkan zengin yeraltı kaynaklarıyla küresel güçlerin radarına giren Grönland, ABD ve Danimarka arasında tansiyonu yükseltti. Donald Trump’ın adayı satın alma arzusunu yinelemesi üzerine Danimarka "tehditleri durdurun" çağrısı yaptı. Peki, Washington'ın bu ısrarının arkasında hangi stratejik ve ekonomik sebepler yatıyor? İşte detaylar.

Arktik bölgesindeki "paylaşım" savaşında kilit rol oynayan Grönland, zengin doğal kaynakları ve jeopolitik konumuyla ABD’nin yakın markajına girdi. Danimarka Başbakanı Frederiksen’in "tehditleri durdurun" restiyle boyut kazanan krizde, Washington yönetiminin adaya yönelik ısrarlı talebi, bölgenin balistik füze uyarı sistemi için taşıdığı hayati öneme ve buzulların altındaki zengin mineral rezervlerine dayanıyor.

BUZLAR ERİYOR KAVGA BÜYÜYOR

Buzulların erimesiyle açığa çıkacak doğal kaynaklar açısından zengin Grönland'ın kıta sahanlığı; petrol, doğal gaz ve nadir toprak elementleri açısından zengin Arktik deniz tabanını da içeriyor. Kanada, Danimarka, Norveç, Rusya ve ABD Arktik bölgesinde münhasır haklara sahipken, Washington yönetiminin gözü özellikle Grönland üzerinde.

ABD’NİN GRÖNLAND’A YÖNELİK TARTIŞMALI TALEBİ NEYE DAYANIYOR?

ABD’nin adaya olan ilgisi sadece ekonomik değil, aynı zamanda askeri ve jeopolitik temellere oturuyor. İşte ABD'nin talebini dayandırdığı 5 kritik madde:

ABD, soğuk savaş döneminde askeri üs kurdu.

ABD, Thule Hava Üssü aracılığıyla bölgede askeri varlığını sürdürüyor.

Üssün stratejik konumu ABD’nin Kuzey Kutbu’ndaki ve Atlantik’teki faaliyetleri izlemesine olanak tanıyor.

Grönland’da uranyum başta olmak üzere altın ve değerli taşların yanı sıra petrol ve gaz rezervleri yer alıyor.

ABD, Rusya ve Çin ile artan rekabet bağlamında “stratejik avantaj” olarak görüyor.

Bölge ayrıca ABD’nin balistik füze uyarı sistemi için hayati önemde görülüyor. Ada'nın yer altı envanterinde ise Çinko, Grafit, Bakır, Nikel ve NTE (Nadir Toprak Elementleri) gibi kritik mineral kaynakları bulunuyor.

DANİMARKA BAŞBAKANI FREDERIKSEN'DEN ABD’YE "TEHDİTLERİ DURDURUN" ÇAĞRISI

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ülkesinin krallığı çatısı altında bulunan iki özerk bölgeden biri olan Grönland'ın satılık olmadığını vurgulayarak, ABD'ye 'tehditleri durdurun' çağrısında bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ı satın alma arzusunu yeniden gündeme getirmesinin ardından ülkesinin devlet televizyonu TV2'ye özel açıklamalarda bulunan Frederiksen, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"ABD'nin Grönland'ı devralmasının gerekliliğini tartışmak kesinlikle hiçbir anlam ifade etmiyor ve tehditlerini durdurmalılar. Çünkü ABD'nin, Danimarka Krallığı Birliği'ni (Rigsfallesskabet) oluşturan iki özerk bölgeden herhangi birini ilhak etme hakkı ve yetkisi yoktur."

Başbakan ayrıca Grönland'ın bir NATO toprağı olduğunun altını çizerek, adanın ittifakın kolektif güvenlik garantisi kapsamında bulunduğunu vurguladı.

TRUMP: "MUTLAK ZORUNLULUK"

Trump'ın Grönland ile ilgili açıklamaları ise tartışmanın fitilini ateşleyen ana unsur olmuştu.

ABD Başkanı Trump, seçildikten ve göreve geldikten sonra Grönland'ın ülkesinin kontrolünde bulunması gerektiğine ilişkin söylemini pek çok kez yineleyerek, Ada'nın mülkiyeti ve kontrolüne sahip bulunmanın "mutlak zorunluluk" olduğunu savunmuştu.

Trump, Amerika'nın Grönland'a sahip olmasının "özgür dünyayı savunmak" için gerekli olduğunu ileri sürmüş, ABD Başkanı'nın bu sözleri, Grönlandlı yetkililer başta olmak üzere birçok kesimin tepkisini çekmişti.

GRÖNLAND: "BİZ SATILIK DEĞİLİZ"

Danimarka Krallığı çatısı altında bulunan Faroe Adaları ile iki özerk bölgeden biri olan Grönland, bağlı bulunduğu Danimarka'ya 2 bin 900 kilometre uzaklıkta yer alıyor. Tartışmaların odağındaki Grönland'ın o dönemki Başbakanı Mute Bourup Egede, tavrını net bir şekilde ortaya koyarak şu ifadeleri kullanmıştı:

"Grönland, Grönland halkına aittir. Biz satılık değiliz ve asla satılık olmayacağız. Uzun süredir devam eden özgürlük mücadelemizi kaybetmeyeceğiz."