Trump Grönland ı niye istiyor? Avrupa ne yapacak? Dış Haberler

ABD Başkanı Donald Trump, ikinci Başkanlık dönemini başlatan 20 Ocak 2025'ten sonra tüm dünyayı şoke eden üç toprak talebinde bulundu: Panama Kanalı, Kanada ve Grönland.

Trump, Panama Kanalı'nı, "O kanalı biz yaptık ve Panama'ya hediye ettik. Ancak bizim gemilerimizin geçişinden para kazanıyorlar ve Çin gemileri de Panama Kanalı'ndan avantaj elde ediyor. Bunu kabul edemeyiz" diyerek ABD'ye istiyor.

Kanada ile olan gerginlik daha çok ideolojik boyutta. Trump, Kanada'nın ABD'nin 51. eyaleti olması yönündeki taleplerini sıklıkla tekrar ediyor. ABD ve Kanada arasındaki ikili ticaret hacminde ABD'nin çok zararda olduğunu ve bunu değiştirmek istediğini belirtiyor.

En kritik noktalardan biri ise Grönland. Donald Trump'ın Grönland'ı ABD'ye katma arzusu Başkan olduğu günden bugüne hiç azalmayarak devam etmiş durumda.

Grönland, Kuzey Kutbu'nda bulunan bir buz adası. Aynı zamanda Danimarka'ya bağlı bir eyalet. Nüfus, adanın güneyinde yoğunlaşmış durumda.

Uzun bir süre Norveç'e bağlı olan bir sömürge olan Grönland, 19.yy'da Danimarka'ya geçti. 1953 yılına kadar sömürge olmaya devam etti. 1953 yılında Danimarka anayasasında eyalet olarak tanımlansa da kültürel olarak baskılanmaya ve ekonomik olarak Kopenhag'a bağlı kalmaya devam etti.

1979 yılında Danimarka hükümetiyle anlaşarak haklarını genişleten Grönland, 2009 yılında geniş özerk yetkilere kavuştu. Kendi parlamentosu ve kendi hükümeti, bir başbakanı var.

Çok uzun yıllardır Danimarka'dan bağımsızlığı kazanmak Grönland'ın en önde gelen gündemi. Ancak bu kararın önündeki engel, Danimarka hükümetinin her yıl Grönland bütçesini sübvanse etmesi.

ABD yönetiminin Grönland'a ilgisinin ise iki sebebi var: Adanın sahip olduğu madenler ve buzulların erimesi nedeniyle açılan deniz yollarının stratejik önemi.

Grönland, nadir toprak elementleri, demir, alüminyum, petrol, doğalgaz, altın ve uranyum gibi stratejik önemi çok yüksek kaynaklara sahip. Trump, bu kaynakların ABD tarafından kullanılmasını istiyor. Buzullar eridikçe bu madenler de daha çok açığa çıkıyor. Bu da Trump'ın ilgisini artırıyor.

Buzullar eridikçe Grönland hinterlandı daha kritik bir deniz ulaşım ağına sahip oluyor. Trump'a göre bu yol Çin ve Rusya gemileri tarafından parsellenmiş. Bu, Trump için bir ulusal tehdit. ABD, Çin ve Rusya'nın maden erişimini engellemek için Grönland'ı almak istiyor.

Grönlandlıların cevabı ise bağımsızlık yanlısı partiyi 20 puan artırarak yüzde 29'la birinci parti yapmak oldu. Adada ABD'ye bağlanmak isteyen kişi sayısı yok denecek kadar az. Trump resmi olarak güzellikle ya da zorla, ne kadar davet ederse etsin Grönland böyle bir seçeneği düşünmüyor bile.

Trump'ın talebinin yarattığı bir diğer zorluk ise Grönland'ın bağlı olduğu ülke Danimarka'nın ANTO üyesi oluşu. Avrupa Birliği ve NATO üyesi olan Danimarka, müttefiki ABD'ye karşı askeri hazırlık yapıyor. Trump ise bu hazırlıklarla kameralar önünde dalga geçiyor. Danimarka hükümeti Trump'ın Grönland tehdidinin ardından Trump'ın açıklamalarını izlemek için "gece nöbeti" bile kurdu.

Bir NATO üyesinin başka bir NATO üyesine saldırması NATO'nun çökmesi anlamına geliyor. Ayrıca bu saldırıyla Avrupa Birliği de yara almış oluyor. Bu nedenle Avrupalı ülkelerin çoğu ortak bir açıklama yayımlayarak Grönland'ı savunacaklarını Birleşmiş Milletler'in toprak bütünlüğüne saygı gösteren kurallarına uyacaklarını duyurdu.

Trump ise Venezuela hamlesinden sonra "Olmaz" denileni yapabilecek biri olduğunu gösterdi.

Trump'ın Venezuela operasyonuyla egemen bir devletin liderini gözaltına alarak ülkesinden kaçırmasını 'takip etmekle' yetinen Avrupa ülkeleri, Grönland konusunda o kadar rahat bir konumda değil.

Avrupa Birliği ve NATO ülkesi olan Danimarka'nın ABD gibi bir müttefiki tarafından egemenliğinin ihlal edilmesi olasılığı Avrupa'yı daha fazla silahlanmaya ve geleneksel müttefiki ABD'den uzaklaşmaya sürüklüyor. Hızlı silahlanma bütçe üzerinde yükün, enflasyonun ve Avrupa Birliği'nin temel yapısına dair tehdidin en büyük kaynağı. Avrupalılar, bu tehdit hayata geçmeden engellemek için tüm diplomatik çabayı sergiliyor. Ancak Trump'ın AB ile ilişkisi her geçen gün daha büyük kopuşlara sahne oluyor.