Trablus sokaklarında 1951 Anayasası ve meşruiyet sesleri

HABERLER DÜNYA

Trablus sokaklarında 1951 Anayasası ve meşruiyet sesleri Veliaht Prens El-Senussi'nin çağrısı sonrası Trablus'ta toplanan Libyalı gençler, anayasal monarşinin tesisi ve ulusal birlik için yürüdü. Kısıtlamalara rağmen yapılan eylemde, ülkenin kurtuluş reçetesi olarak 1951 Anayasası gösterildi. Trablus sokaklarında 1951 Anayasası ve meşruiyet sesleri

GİRİŞ 06.01.2026 16:07 GÜNCELLEME 06.01.2026 16:07

İlk Yorum Yapan Sen Ol

NSosyal'de Paylaş Facebook'ta Paylaş X'te Paylaş

Veliaht Prens Muhammed El-Senussi’nin ulusa sesleniş konuşmasının ardından, Libyalı gençler 3 Ocak’ta Trablus’ta ulusal birlik, anayasal meşruiyet ve anayasal monarşinin yeniden tesisine odaklanan koordineli bir mobilizasyon düzenledi. Organizasyon yetkilileri, yürüyüşün Veliaht Prens’in hukuka uygun, barışçıl ve yapıcı sivil katılım çağrısına doğrudan bir yanıt niteliği taşıdığını ifade etti.

BAĞIMSIZLIK GÜNÜ DETAYI

Söz konusu konuşma, Libya’nın bağımsızlığının yetmiş dördüncü yıldönümünden birkaç gün sonra, 29 Aralık’ta gerçekleştirildi. Veliaht Prens konuşmasında birlik, anayasal meşruiyet ve kapsayıcı sivil katılımı Libya’nın geleceğinin temel taşları olarak yeniden vurguladı; ulusal uzlaşıdan yoksun geçici veya parçalı siyasi düzenlemelere karşı uyarıda bulundu. Ülkenin mevcut sorunlarının, kısa vadeli çözümler yerine hukuka ve ortak ulusal iradeye dayalı yaklaşımlar gerektirdiğini belirtti.

Bağımsızlık Günü’nün geleneksel olarak 24 Aralık’ta kutlanmasına rağmen, konuşmanın bu tarihten sonra yapılmasının nedeni, Türkiye’de askerî lider Muhammed Ali Ahmed el-Haddad’ın vefatı üzerine ilan edilen ulusal yas oldu. Veliaht Prens, Libya’nın kuruluş sürecini hatırlatarak, zorlu koşullar altında elde edilen bağımsızlığın, hukuka dayalı işleyen bir devlet ve ulusal kurumlar yaratmayı başardığını dile getirdi.

KALICI İSTİKRAR VURGUSU

Konuşmanın merkezinde gençlerin rolü yer aldı. Veliaht Prens, genç Libyalıları devletin yeniden inşasında barışçıl, örgütlü ve sorumlu sivil eylem yoluyla vazgeçilmez ortaklar olarak tanımladı. Genç kuşakların kamusal hayata anlamlı biçimde katılımının sağlanmadığı bir ortamda kalıcı istikrarın mümkün olmayacağını vurguladı.

Trablus’ta gerçekleştirilen gençlik mobilizasyonu, yetkililer tarafından getirilen kısıtlamalar altında yapıldı. Organizatörler bu durumu kabul etmekle birlikte, katılım isteğinin fiilen yürüyüşe katılabilenlerin çok ötesinde olduğunu belirtti. Barışçıl siyasi destek ifadelerinin bastırılmasının ya da dar alanlara hapsedilmesinin, Libya’nın diyalog, kapsayıcılık ve ulusal uzlaşı yönündeki resmî taahhütleriyle çeliştiğini ifade ettiler.

Yürüyüşe katılanlar, ulusal birlik, 1951 Bağımsızlık Anayasası ve bu anayasanın tesis ettiği anayasal monarşiye atıfta bulunan mesajlar taşıdı. Organizatörler, etkinliği bir çatışma değil; anayasal yolların ve hukuka dayalı yapıcı sivil katılımın görünür bir teyidi olarak tanımladı.

Ocak ayındaki bu mobilizasyon, son haftalarda düzenlenen bir dizi önemli sivil toplantının devamı niteliğindeydi. 15 Kasım’da yaklaşık bin Libyalı, anayasal meşruiyet ve ulusal bütünlüğe odaklanan Ulusal Birlik ve Barış Toplantısı’na katıldı. Bu toplantıyı 22 Kasım’da ulusal kadınlar konferansı ve 4 Aralık’ta gençlik konferansı izledi. Bu etkinliklerde yönetişim, kimlik ve devletin geleceği tartışıldı; 1951 Anayasası ile anayasal monarşi birleştirici ulusal bir çerçeve olarak desteklendi.

Organizatörlere göre bu gelişmeler, kendiliğinden bir protestodan ziyade sürekliliği olan ve örgütlü bir sivil sürece işaret ediyor. Bağımsızlık Günü mobilizasyonunun, özellikle uzun yıllar süren istikrarsızlık, ekonomik zorluklar ve kurumsal aşınma ortamında yetişmiş gençler başta olmak üzere, sivil toplumda şekillenmekte olan bir uzlaşıyı görünür kılmayı amaçladığı ifade edildi.

Veliaht Prens konuşmasında ayrıca Libya’nın kurucu anayasal düzenine değinerek, 1951 Anayasası’nın Birleşmiş Milletler gözetiminde hazırlandığını ve anayasal monarklı bir parlamenter demokrasi tesis ettiğini hatırlattı. Bu anayasanın sivil ve siyasi hakları güvence altına aldığını; İsviçre dâhil bazı Avrupa ülkelerinden daha erken bir tarihte kadınlara siyasi haklar tanıdığını ve dinî ile etnik azınlıklara yönelik korumalar sağladığını belirtti.

Amerika Birleşik Devletleri’nde danışılan anayasa uzmanları dâhil olmak üzere hukukçular, 1951 Anayasası’nın hukuka uygun bir ulusal süreçle hiçbir zaman resmen yürürlükten kaldırılmadığına dikkat çekiyor. 1969 darbesinin ardından askıya alınmış olmasına rağmen, meşru hukuki mekanizmalarla kabul edilmiş yeni bir anayasa ile değiştirilmediği için, birçok kişi tarafından Libya’nın geçerli tek anayasal referansı olarak görülüyor.

Gençlik organizatörleri adına konuşan Ahmed Bayoud, birçok genç Libyalı için bu tartışmanın bir zamanlar düzen ve yön sağlayan anayasal bir çerçevenin yeniden tesis edilmesi anlamına geldiğini belirterek, işleyen kurumlara, saygı duyulan yasalara ve vatandaşlarına hizmet eden bir devlete duyulan ihtiyacı vurguladı. Bir diğer organizatör Ahmed Nbia ise anayasal monarşinin kişilerle değil, kurumsal yapı ve dengeyle ilgili olduğunu; rekabet ve hizipçiliğin üzerinde işleyen kurumlar için bir çerçeve sunduğunu ifade etti.

Gelişmeler bölgesel gözlemciler tarafından yakından takip ediliyor. Türkiye ve diğer bölgesel ortaklar, Libya’nın bölgesel güvenlik ve iş birliğindeki merkezi rolünü göz önünde bulundurarak istikrar, birlik ve meşru yönetişimin önemini sürekli olarak vurguluyor. Gözlemciler, barışçıl sivil ifadelerin sınırlandırılmasının desteği ortadan kaldırmadığını; aksine diyalog ve katılım için hukuka uygun alanların genişletilmesi ihtiyacını ortaya koyduğunu belirtiyor.

Nüfusunun yarısından fazlası 30 yaşın altında olan Libya’da, gençlerin katılımı ülkenin sivil yaşamının belirleyici unsurlarından biri hâline gelmiş durumda. İşsizlik, gerileyen kamu hizmetleri ve geleceğe dair belirsizlikler, kısa vadeli siyasi düzenlemeler yerine uzun vadeli kurumsal çözümlere yönelik talepleri güçlendiriyor.

Organizatörler, mobilizasyonun bir çatışma amacı taşımadığını; aksine sorumlu bir sivil katılım ifadesi olduğunu yineledi. Kalıcı uzlaşının yalnızca ilkesel diyalogla değil, özellikle gençlerin anayasal yolları barışçıl ve açık biçimde destekleyebilmeleri için pratik imkânların sağlanmasıyla mümkün olacağını vurguladılar. Ulusal diyalog çerçevesinde gençlik ve sivil toplumun katılımını sürdüreceği yeni girişimlerin önümüzdeki haftalarda devam etmesi bekleniyor.

KAYNAK: INDEPENDENT

Fatih Yoncalık Haber7.com - Dış Haberler Editörü

Editör Hakkında İstanbul Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olan Fatih Yoncalık, yüksek lisansını İstanbul Medeniyet Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde yaptı. Trakya Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde doktora programına devam eden Fatih Yoncalık, öğrenim hayatı boyunca muhtelif gazete ve dergilerde bilhassa dünya gündemi ve Orta Doğu üzerine çeşitli yayınlar yaptı. Meslek hayatına AKŞAM Gazetesi’nde başlayan Yoncalık, Eylül 2024’ten bu yana Haber7.com’da “Dış Haberler Editörü” olarak görev yapmaktadır.

YORUMLAR İLK YORUM YAPAN SEN OL

GÖNDER