Terörsüz Türkiye yasası kabul edildi, kritik süreç başladı! Yasanın ardından işleyecek takvim belli oldu

Kamuoyunda "Terörsüz Türkiye" süreci olarak bilinen adımların yasal zeminini oluşturan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen uzun görüşmelerin ardından kabul edilerek yasalaştı.

12 SAATLİK MESAİ 

Adalet Komisyonu aşamasının ardından Genel Kurul gündemine gelen çerçeve yasa teklifi, yaklaşık on iki saat süren yoğun meclis mesaisinin ardından oylamaya sunuldu. Yapılan oylamada tasarı; 467 "kabul", 87 "ret" ve 7 "çekimser" oyu alarak meclisten geçti. Oylama sırasında iki oy ise mükerrer sayılarak kayıtlara geçti. Bu sonuçla birlikte Türkiye'nin terörle mücadele ve toplumsal bütünleşme stratejisinde yeni bir hukuki dönem resmen başlamış oldu.

YASANIN ÖN ŞARTI VAR

Yasalaşan düzenlemenin hayata geçebilmesi için çok net ön şartlar belirlendi. Uygulamanın başlayabilmesi için öncelikle terör örgütünün varlığına son verdiğinin ve tüm silahlarını teslim ettiğinin güvenlik kurumları tarafından kesin olarak tespit ve teyit edilmesi gerekiyor. Bu teyidin ardından Milli Güvenlik Kurulu'nun örgütün feshine dair alacağı kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla süreç fiilen işlerlik kazanacak. 

KURULACAK YENİ MEKANİZMALAR

Sürecin sağlıklı yürütülmesi adına iki kritik kurul oluşturulacak. Bunlardan ilki, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın başkanlığında toplanacak ve silah bırakma ile fesih aşamalarını yakından takip edecek. Bu üst düzey kurulda Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MGK Genel Sekreteri ve MİT Başkanı da görev alacak. İkinci mekanizma ise Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında "İzleme ve İrtibat Kurulu" adıyla faaliyete geçecek ve siyasi parti temsilcilerinden oluşacak.

6 AYLIK BAŞVURU SÜRESİ

Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte, yasadan faydalanmak isteyenlere altı aylık bir başvuru süresi tanınacak. Düzenleme genel hatlarıyla örgüt kurma, yönetme, üye olma, yardım yataklık ve propaganda gibi faaliyetleri kapsıyor. Hukuki süreçte, 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar için 10 yıl, 15 yıl ve altındaki cezalar için ise 5 yıllık bir erteleme mekanizması işletilecek. Bu erteleme süresi boyunca mevcut soruşturmalar durdurulacak, davalar askıya alınacak ve cezaevinde bulunan kişiler tahliye edilecek. Ancak bu tahliye süresi zarfında yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı derhal kaldırılarak ceza infazına devam edilecek. Ayrıca, düzenlemeden yararlanarak tahliye olan veya ceza ertelemesi alan kişilere iki ile üç yıl arasında değişen sürelerde siyaset yasağı uygulanacak.

SONRAKİ ADIMLAR

Yasanın sınırları çizilirken bazı hassas istisnalar da kurallara bağlandı. Örgüt faaliyetleri kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 haziran 2005 tarihinden önce işlenmiş, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlar bu düzenlemenin tamamen dışında tutuldu. Bu madde uyarınca, terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan'ın yasanın getirdiği imkanlardan faydalanmasının önü kesin olarak kapatıldı. Öte yandan, yasanın uygulanması aşamasında görev alacak tüm kamu personeli hukuki güvence altına alınarak cezai sorumluluktan muaf tutuldu. Sürecin planlandığı gibi başarıya ulaşması ve terör tehdidinin kalıcı olarak ortadan kalkması durumunda yeni bir aşamaya geçilmesi planlanıyor. Görevli kurulların hazırlayacağı gözlem raporları doğrultusunda, ilerleyen dönemde Ceza İnfaz Yasası, Terörle Mücadele Yasası, Türk Ceza Yasası ve Siyasi Partiler Yasası gibi temel kanunlarda yeni uyum adımlarının atılması gündeme gelecek.

5 ADIMDA SONRAKİ SÜREÇ 

Genel Kurul'dan geçerek yasalaşan düzenleme kapsamında, başvuru yapan kişileri beş aşamalı kapsamlı bir hukuki prosedür bekliyor. Silah bırakma ve hukuki entegrasyonu kapsayan bu sürecin adımları, yasa metninde tüm detaylarıyla şekillendi.

BAŞVURU, KAYIT VE TEDBİRLERİN KALDIRILMASI

Sürecin ilk aşamasını başvuru ve kayıt işlemleri oluşturuyor. Bu adımda, kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri veya beyan ettikleri her türlü silah, mühimmat, araç, gereç ve patlayıcı maddeler kayıt altına alınarak devlet birimlerine teslim edilecek. Düzenlemeden faydalanmak isteyen hak sahibi kişilerin, Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yazılı başvuru sürecini tamamlamaları gerekecek.

Başvuru aşamasının tamamlanmasıyla birlikte koruma tedbirlerinin kaldırılması ve dosya incelemesi adımı başlayacak. Erteleme kapsamına giren suçlardan dolayı geçmişte verilmiş olan tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirleri, davanın bulunduğu aşamaya göre yetkili hâkimlik, mahkeme veya Yargıtay ilgili dairesi tarafından değerlendirilerek iptal edilecek. İstinaf veya temyiz incelemesi devam eden dosyalar hakkında ise doğrudan bozma kararı verilecek.

ERTELEME KARARLARI VE ÖZEL SİSTEM KAYDI

Üçüncü aşamada, yargısal sürecin en kritik noktası olan erteleme kararı ve özel kayıt işlemleri devreye girecek. Kişinin davası veya mahkûmiyet hükmü, işlediği suçun ağırlığına göre ertelenecek. Üst sınırı on beş yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlarda erteleme süresi beş yıl olarak belirlenirken; on beş yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet cezalarında bu süre on yıl olarak uygulanacak. Verilen bu erteleme kararları, sadece bu amaca mahsus olarak kurulan özel bir sisteme kaydedilecek ve erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek.

DENETİM SÜRECİ VE HAK YOKSUNLUKLARININ BİTMESİ

Hukuki prosedürün dördüncü adımı denetim sürecini kapsıyor. Erteleme süresi boyunca kişinin yeni bir terör suçu işlememesi kesin bir şart olarak aranacak. Eğer bu süre zarfında yeni bir terör suçu işlenirse erteleme kararı derhal kaldırılarak yargılamaya veya infaza kalındığı yerden devam edilecek. Ancak süreç hiçbir suça karışmadan tamamlanırsa, soruşturma aşamasındakiler için kovuşturmaya yer olmadığı yönünde düşme kararı verilecek; hükümlülerin ise cezası tamamen infaz edilmiş sayılacak.

Beşinci ve son aşamada ise kişilerin sivil hayata tam entegrasyonunu sağlayacak olan hak yoksunluklarının kaldırılması gündeme gelecek. Erteleme kararının verilmesinin ardından, beş yıllık ertelemelerde en az iki yıl, on yıllık ertelemelerde ise en az üç yıl geçtikten sonra ilgili Kurul devreye girecek. Kurul tarafından yetkili sulh ceza veya infaz hâkimliğinden talepte bulunularak, kişinin soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyeti nedeniyle doğan tüm hak yoksunlukları hukuki sonuçlarıyla birlikte tamamen ortadan kaldırılacak.