Teleskoplar o noktaya kilitlendi! Uzaydaki Dev Nota işaretinin sırrı nihayet çözüldü

Uzayın derinliklerinde ortaya çıkan bir görüntü, şekliyle görenleri şaşırttı. Radyo dalgalarında belirlenen ve dev bir sol anahtarını andıran yapı, ilk bakışta kozmik bir nota işaretini hatırlatıyor. NASA'nın Chandra X-ışını Gözlemevi ve diğer teleskoplardan elde edilen verilerle incelenen oluşumun arkasındaki süreç de ortaya çıkarıldı.

Bilim insanlarının "Treble Clef" adını verdiği yapı, Dünya'dan yaklaşık 1,55 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Yaklaşık 6 milyon ışık yılı genişliğindeki bu kozmik oluşum, aslında bir nota işareti değil, radyo dalgalarında görülen sıra dışı bir yapı.

NASA'nın yayımladığı araştırmaya göre oluşum, bir galaksi kümesinin merkezindeki süper kütleli kara delikten kaynaklanan güçlü bir patlamanın ardından şekillenmiş olabilir. Kara deliğin çevreye yüksek hızlarda yüklü parçacıklar ve manyetik alanlar yayması, yapının ilk aşamasını oluşturdu.

Araştırmacılar, oluşumun bugünkü görünümünü kazanmasında ikinci bir kozmik olayın da rol oynadığını değerlendiriyor. Birbirine yaklaşarak çarpışan iki galaksi kümesi, daha önce yayılan parçacık bulutunu sıkıştırmış veya yeniden enerji kazanmasını sağlamış olabilir. Böylece radyo dalgalarındaki yapı yeniden belirginleşmiş olabilir.

NASA'nın Chandra ve Almanya'nın eROSITA X-ışını teleskoplarından elde edilen veriler, bölgede milyonlarca derece sıcaklığa ulaşan gaz bulunduğunu da ortaya koydu. Radyo gözlemleriyle birleştirilen bu veriler, bilim insanlarının hem galaksi kümelerinin çarpışmasını hem de sıra dışı yapının oluşum sürecini incelemesine yardımcı oldu.

Uzay görüntülerinde tanıdık şekiller görme eğilimi, bilim dünyasında "pareidolia" olarak adlandırılıyor. İnsan zihninin rastgele veya karmaşık görüntülerde bilinen nesneleri seçmesiyle ortaya çıkan bu durum, söz konusu yapının neden sol anahtarını andırdığını açıklıyor.

Bilim insanlarının araştırması ise yalnızca görüntünün dikkat çekici biçimiyle sınırlı değil. Çalışma, bir kara deliğin etkinliğinin ve galaksi kümeleri arasındaki büyük ölçekli çarpışmaların, evrendeki radyo dalgalarının yapısını nasıl değiştirebildiğini anlamaya da katkı sağlıyor.

*Kaynak: NASA/CXC/INAF-IRA/A. Botteon ve ark.