Telefona giriyor, silmek de işe yaramıyor: 500 bin liralık kredi denemesi, 26 bin liralık kayıp! İşte adım adım yaşananlar

Çocukluk arkadaşımın annesi P.A., Instagram’da karşısına çıkan ve bir devlet kurumunun logosunu taşıyan bir yatırım ilanına tıkladı. İlan öylesine profesyonel hazırlanmıştı ki devlet sitelerini andıran linkler, resmî logolar ve güven veren açıklamalarla doluydu. Mesaj netti: “10.000 TL yatırın, 100.000 TL kazanın.”

İlk bakışta “hiç emek vermeden para kazanmak” vaadi çoğu kişi için şüphe uyandırır; ama o an insanın aklı gidiyor ya da aldanıyor. “Ben kanmam” demek yerine temkinli olmak, iki kere düşünmek gerekiyor. Çünkü dolandırıcılar yaş gruplarına göre inandırıcı senaryolar kurguluyor.
BORSA YATIRIMI GİBİ GÖSTERİLEN OLTA YÖNTEMİ

İlana tıklayan P.A. kişisel bilgilerini girdi, ardından süreç WhatsApp üzerinden devam etti. Numaranın başındaki +44 (İngiltere) kodu aslında her şeyi anlatıyordu ama bu detay o anda gözden kaçtı. Yurt dışı kaynaklı telefon numaralarının 'büyük bölümü' dolandırıcılık amaçlı kullanılıyor. Ben de sık sık Asya ülkelerine ait alan kodları taşıyan WhatsApp numaralarından arama ya da mesaj alıyorum. Genelde yatırım fırsatı, kargo bildirimi ya da anket bahanesiyle başlayan bu mesajların ortak noktası ise aynı: Kişisel bilgileri ele geçirmek!

İşte tam da bu noktada, dolandırıcılar “Kazancınızı takip edin” diyerek P.A.’nın telefonuna bir uygulama yükletti. Uygulama, yatırılan paranın her gün nasıl katlandığını gösteriyor gibiydi. Grafikler, rakamlar, kâr oranları... Her şey inandırıcıydı. Oysa uygulama tamamen hayalet bir yazılımdı yani görünürde yatırım uygulaması, gerçekte ise banka erişim aracı!
Arkadaşım olayı öğrenince hemen durumu fark etti, annesini “Sen dolandırılmışsın” diyerek uyardı. Uygulama silindi ama kısa süre sonra cihaza aynı uygulamanın kendiliğinden yeniden yüklendiği fark edildi. Ve asıl vurgun hareketleri o anda başladı.

Dolandırıcılar, ele geçirdikleri bilgileri kullanarak bankaya giriş yaptı. Önce 500.000 TL’lik kredi başvurusu yapıldı, reddedildi. Sonra daha düşük tutarlarda denediler, yine sonuç alamadılar. Bu seçenek olumsuz olunca esnek hesap üzerinden 20.000 TL nakit limiti oluşturuldu. Üstüne hanımefendinin hesabındaki 6.000 TL de eklendi ve toplam 26.000 TL, S.K. isimli bir kişinin IBAN’ına gönderildi.

Bu tür olaylarda o IBAN’ın da genellikle başka bir mağdura ait olduğu tahmin ediliyor. Yani para, zincirleme şekilde başka hesaplara aktarılıyor. Özetle bir sarmalın içindesiniz ve farkında bile değilsiniz!

Olay ortaya çıkar çıkmaz arkadaşım ve annesi, bankaya gidip tüm hesapları dondurdu. Dekontlar ve işlem dökümleri alındı. Siber dolandırıcılıkla ilgili haberler yaptığım için bana ne yapmaları gerektiğini sordular. Tüm ayrıntılarıyla birlikte bir dilekçe hazırladık ve hep birlikte gidip Cumhuriyet Savcılığı’na başvurduk.

Savcılıkta, bu tür olayların her gün onlarcasının yaşandığını gördüm. Şu sıralar özellikle TOKİ’yle alakalı görünen sahte ilanlarla dolandırıcılık teşebbüsleri olduğunu öğrendim. Bu konuda çok dikkatli olmak gerekiyor. 

Başvuru işlemleri sırasında yaklaşık 1,5 saat bekledik; sırada aynı şekilde dolandırıldığını anlatan çok sayıda kişi vardı. Atılan olta farklıydı ama gidilen yol aynı... Birkaç tanesiyle konuştum, 1.000.000 TL’ye yakın para kaptıran da var, bu olaylardan dolayı eşi ve çocuklarıyla arası açılan da…

Yetkililerle konuştuğumda, son iki yılda bu tür siber dolandırıcılıkların katlanarak arttığını söylediler. Hatta görüştüğümüz savcı, daha biz söze başlamadan, “Bu şekilde mi dolandırıldınız?” diye sordu. O kadar çok benzer vaka ile karşılaşmış ki artık refleks haline gelmiş. Savcı, “Bu tuzağa bir kez düşen, genelde iki hatta üç kez de düşüyor” diyerek de çarpıcı bir uyarıda bulundu.
HEDEFTE GENELLİKLE TEKNOLOJİYLE ARASI İYİ OLMAYAN KUŞAK VAR

Savcılıktaki yetkililer, bu tür vakaların büyük bölümünün 50 yaş üzeri vatandaşlar arasında görüldüğünü belirtiyor. Teknolojiye alışmakta zorlanan bu kuşak, dijital güvenlik konularında daha savunmasız. Bir kez tuzağa düşenlerin telefon numaraları ise dolandırıcılar arasında dolaşan bir havuz listesine giriyor. Yani bir kez hedef olduysanız, başka biri tarafından yeniden aranmamanız neredeyse imkânsız.

Nitekim dolandırıcılar, arkadaşımın annesinin peşini vurgun sonrasında bile bırakmadı. Telefonla aramaya devam ettiler, yanıt alamayınca ısrarla mesaj gönderdiler. Arkadaşım, “Siz dolandırıcısınız, işlemler savcılığa taşındı” diye yazdığında bile, küfürler ederek “Yanlış mesaj atmıştım kusura bakmayın diyecektim, bu mesajından sonra bunu yazdım” gibi inandırıcı olmaya çalışan cevaplar verdiler. Belli ki durumu anlasalar bile oyunu sürdürmeyi bırakmıyorlar; ısrar ve manipülasyon onlar için bir strateji.

DİKKAT! ‘AMAÇ BAZEN SADECE PARA DEĞİL, UZUN VADELİ İSTİSMAR YARATMAK DA SÖZ KONUSU’

Bu olayda hedef alınan uygulamalar genellikle bankaların mobil uygulamalarıydı ve amaç doğrudan para transferiyle sınırlıydı. Peki, dolandırıcıların farklı yöntemlerle mağduru çok daha zor bir duruma düşürebileceği senaryolar neler olabilir?

Konuyu Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık’a danıştığımda “Bu tür dolandırıcılıklarda amaç bazen sadece para değildir; kimlik bilgilerini ele geçirip uzun vadeli istismar yaratmak da söz konusudur” dedi ve şu bilgilerin altını çizdi:

-- Örneğin, dolandırıcılar kişinin T.C. kimlik numarası, adresi ve doğum tarihiyle sahte kredi başvuruları yapabiliyor. Hatta bazen mağdurun adına telefon hattı ya da banka hesabı açılarak kara para aklama işlemleri gerçekleştiriliyor. Bu tür durumlarda mağdur sadece maddi değil, hukuki açıdan da zor durumda kalabiliyor. Kimlik hırsızlığına maruz kalan birçok kişi, kendisinin haberi olmadan yapılan işlemler yüzünden yıllarca uğraşmak zorunda kalıyor.

-- Bir başka tehlikeli yöntem ise “uzaktan erişim” bahanesiyle cihaz kontrolünü ele geçirmek. Dolandırıcı, “sistemde hata var, ben düzelteyim” diyerek kullanıcıya bir bağlantı gönderiyor. Bu bağlantı tıklanırsa telefonun ekranına, rehberine ve dosyalarına erişim sağlanabiliyor. Böylece hem banka hesapları boşaltılıyor hem de özel bilgiler çalınıyor. Bu yüzden, hiçbir şekilde ekran paylaşımı yapılmamalı ve kimseye uzaktan erişim izni verilmemeli.

Bu tür vakaların artık bireysel olaylar olmaktan çıktığını ve kitlesel bir dijital güvenlik problemi haline geldiğini söyleyen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Her gün farklı bir mağdurdan benzer hikâyeler duyuyoruz. İnsanların ortak noktası, dolandırıcıların inanılmaz ikna kabiliyeti ve ellerindeki kişisel bilgilerin fazlalığı. Fakat bazı durumlarda hızlı refleks gösteren kişiler paralarının bir kısmını geri alabiliyor” dedi.

Kırık durumu bir örnekle açıkladı:

-- Bir mağdurumuz parayı gönderdikten birkaç dakika sonra bankayı arayıp hesabı bloke ettirdi ve bu sayede paranın önemli bir kısmı kurtarıldı. Burada kritik unsur, zamanla yarışmak. Mağdurların bu süreçte doğru adımlar atması şart. Öncelikle paranın gönderildiği hesap bilgileri hemen savcılığa ve siber suçlar birimine iletilmeli.

-- Aynı anda bankayla iletişime geçilerek bloke talebi yapılmalı. Ayrıca, WhatsApp yazışmaları ve ekran görüntüleri silinmeden saklanmalı; bunlar mahkeme sürecinde delil olarak çok değerli. Yani olaydan sonra “silip unutmak” yerine, her şeyi belgelemek gerekiyor. Hızlı hareket eden, delilleri sağlam toplayan ve doğru kurumlara başvuran mağdurların süreçten olumlu sonuç alma ihtimali oldukça yüksek.

Asıl merak edilen soru ise şu: Bu tür vakalarda, suçun yurt dışı kaynaklı olabileceği düşünüldüğünde soruşturma ve kovuşturma süreçleri nasıl işliyor?

Bunu Bilişim Hukukçusu Av. Sefa Karcıoğlu’na sorduğumda, “Yurt dışı kaynaklı dijital dolandırıcılıklarda süreç, klasik adli soruşturmalara göre çok daha karmaşık ilerliyor” dedi. Karcıoğlu, şöyle devam etti:

-- Çünkü suçun işlendiği IP adresleri, banka hesapları veya dijital izler farklı ülkelerde yer alabiliyor. Bu durumda Türkiye’deki soruşturmayı yürüten savcılık, genellikle Interpol veya Europol gibi uluslararası adli iş birliği kanallarını devreye sokuyor. Ancak bu süreç hem uzun hem de teknik olarak karmaşık. Dolayısıyla mağdurların hızlı hareket edip ilk etapta en yakın karakola ve bankalarına başvurarak olayı kayda aldırmaları ve şikayetçi olmaları çok önemli. Olayın yurt dışı bağlantılı olması, suçun tespitini zorlaştırsa da izlerin tamamen kaybolduğu anlamına gelmiyor.

-- Delil toplama aşaması ise soruşturmanın seyrini doğrudan etkileyen kritik bir süreç. Mağdurların mutlaka WhatsApp, e-posta, SMS veya sosyal medya üzerinden yapılan yazışmaların hiçbiri silinmemeli ve ekran görüntüsüyle birlikte saklaması gerekiyor. Para transferlerinin dekontları, sahte makbuzlar ve telefon numaraları da delil kapsamında değerlendiriliyor. Bu veriler dijital adli analizde kullanılarak dolandırıcının kimlik zincirine ulaşılabiliyor. En büyük hata, “zaten iş işten geçti” düşüncesiyle bu delilleri silmek. Oysa doğru belgelenmiş her veri, sürecin ilerlemesini kolaylaştırır ve mağdurun hukuki pozisyonunu güçlendirir.

Artık dijital okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması gerekiyor. Emeklilere, ev hanımlarına ve orta yaşlı kullanıcılara yönelik kısa, pratik eğitimlerle sahte bağlantılar, sahte mesajlar ve uygulama izinleri anlatılmalı. Ayrıca kamu kurumları, SMS veya e-posta üzerinden düzenli bilgilendirmeler yapmalı; “biz şu kanallardan aramayız, şuradan işlem yapılmaz” gibi net uyarılarla farkındalık oluşturmalı. İnsanlara korku değil, bilinç kazandırmak gerekiyor. Çünkü bilgi, dijital dolandırıcılığa karşı en güçlü savunma…