TBMM’den ‘IBAN mağdurları’ için önemli adım: 3 kritik adım! Şimdi neler olacak?

Son dönemde sosyal medyada “IBAN mağdurları” ve “IBANzedeler” olarak anılan olaylar gündemdeki yerini korurken, banka hesaplarının dolandırıcılık ve yasa dışı para transferlerinde kullanılmasını önlemeye yönelik yeni bir yasal düzenleme hazırlanıyor.
Bu yöntemlerde suç gelirleri, kaynağını gizlemek amacıyla farklı banka hesapları arasında aktarılıyor. Bazı kişiler hesaplarını bilerek veya maddi kazanç karşılığında kullandırırken, bazı vatandaşlar ise akraba ya da tanıdıklarının isteğiyle yaptıkları para transferleri nedeniyle farkında olmadan bu sürecin parçası olabiliyor.

BU TÜR EYLEMLERE İLİŞKİN YAPTIRIMLARIN KAPSAMI GENİŞLETİLECEK
Bu tartışmaların gölgesinde, TBMM Adalet Komisyonu’nda kamuoyunda ‘12. Yargı Paketi’ olarak bilinen ‘Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ kabul edildi.
Komisyonda AK Parti ve MHP’nin önergesiyle teklife eklenen yeni maddeyle, haksız menfaat sağlamak amacıyla banka hesap bilgilerini başkalarıyla paylaşan kişilere yönelik düzenleme getirildi. Buna göre, Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158. maddesine yeni bir fıkra eklenerek, bu tür eylemlere ilişkin yaptırımların kapsamı genişletilecek.
Peki, bu düzenleme teknik olarak bir ‘ceza indirimi’ mi getiriyor? Mevcut Türk Ceza Kanunu sistemi içinde bu değişikliğin yeri nedir? Avukat İbrahim Aslan ile mercek altına aldık.

‘YASA KOYUCU BURADA ÇOK PRAGMATİK BİR YOL TERCİH ETTİ’

Genel olarak yeni süreci yorulmayan İbrahim Aslan, “Yasa koyucu burada çok pragmatik bir yol tercih etti. Mevcut Türk Ceza Kanunu (TCK) sisteminde, dolandırıcılığın ‘bilişim sistemleri veya banka araçları kullanılarak’ işlenmesi (TCK 158/1-f) nitelikli hallerden biridir ve cezası çok ağırdır. Yeni düzenleme, sıfırdan yeni bir suç tipi yaratmak yerine TCK 158. maddeye özel bir fıkra ekleyerek spesifik bir ceza indirimi (yarı oranında) getiriyor” dedi ve ekledi:
“Ancak bu indirim sıradan bir takdiri indirim değil; kanun koyucu zımni olarak, ‘Sen asıl dolandırıcı değilsin, sadece hesabı temin ederek suça yardım ettin’ diyerek iştirak boyutunda fiili bir ayrıştırma yapıyor. Mevcut sistemde en alt düzeydeki yardım eden ile asıl failin aynı torbaya atılmasının önüne geçilmiş oluyor.”

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

‘BUGÜNE KADAR ÇOK TRAJİK DOSYALARLA KARŞILAŞTIK, YENİ DÜZENLEME BÜYÜK BİR PROBLEMİ ÇÖZMÜŞ OLACAK’

Yeni düzenlemenin büyük bir problem çözücü olacağının altını çizen İbrahim Aslan, “Bugüne kadar çok trajik dosyalarla karşılaştık. 18-19 yaşlarında bir üniversite öğrencisi, internette gördüğü ‘Hesabını kirala, haftalık 1.000 TL kazan’ ilanına kanıyor. Hesabından milyonlarca lira dolandırıcılık parası geçiyor ama gencin bundan haberi yok. Eski uygulamada bu genç, profesyonel dolandırıcılık şebekesi yöneticisiyle aynı maddeden yargılanıyor, 4 yıldan 10 yıla kadar hapis ve astronomik adli para cezaları alıyordu. Hayatları kararıyordu. Bu düzenleme, ‘cezaların eylemle orantılı olması’ ilkesini (ölçülülük) yeniden tesis ederek bu kanayan yarayı durdurmayı hedefliyor” ifadelerini kullandı.

‘TOPLUMDA IBAN KİRALAYANLAR TAMAMEN CEZASIZ KALSIN GİBİ YANLIŞ BİR ALGI VAR’

Toplumda ‘IBAN kiralayanlar tamamen cezasız kalsın’ gibi yanlış bir algı ya da istek olduğunu söyleyen İbrahim Aslan, “Yasa bunu söylemiyor. IBAN kullandırmak, suça alet olmak hâlâ ağır bir suç ve cezalandırılmalı, aksi takdirde siber suçların önü alınamaz. Ancak cezalandırma mantığı; intikamcı veya ibretlik olmak adına hatalı olan bir gencin en verimli yıllarını zindanda çürütmek olmamalı” dedi ve ekledi:
“Bu düzenleme özetle diyor ki; suçlusun, cezanı alacaksın, mağdurun parasını iade edeceksin ama seni asıl örgüt liderleriyle aynı kefeye koymayacağım. Dolayısıyla caydırıcılıktan taviz verilmeden, ceza adaletine daha uygun, vicdanları kanatmayan bir çizgiye gelinmiş oluyor.”
MAHKEMELER 3 KRİTİK NOKTAYA BAKACAK

Bir kişinin yalnızca hesabını kullandıran kişi mi yoksa dolandırıcılık organizasyonunun parçası mı olduğuna mahkemeler hangi kriterlerle karar verecek?
“Mahkemeler burada kişinin ‘kastına’ ve ‘organizasyon içindeki rolüne’ bakacak” diyen İbrahim Aslan, kriterlere dair önemli bilgiler paylaştı:

1- İletişim layıtları (HTS): Kişi mağdurla doğrudan iletişime geçmiş mi? Müşteriyi ikna eden kişi o mu?
2- Finansal iz (MASAK Raporları): Hesaba yatan paranın ne kadarı bu kişide kalmış? Paranın aslan payı hızla başka kripto hesaplarına veya şebeke üyelerine mi aktarılmış?
3- Süreklilik: Bu eylem bir defaya mahsus bir ‘gaflet’ mi, yoksa kişi onlarca farklı dolandırıcılık eyleminde profesyonel bir hesap sağlayıcı (aracı) olarak mı faaliyet göstermiş? Mahkeme bu delilleri inceleyerek kişinin gerçekten sadece ‘hesabını kullandıran’ bir piyon mu, yoksa şebekenin asli bir unsuru mu olduğunu belirleyecek.

DÜZENLEMENİN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ HALİNDE İSTİNAF, TEMYİZ VE İNFAZ AŞAMASINDAKİ DOSYALAR NASIL ETKİLENECEK?

Ceza hukukunun en temel prensibi olan ‘lehe kanunun geriye yürümesi’ ilkesinin devreye gireceğinin altını çizen İbrahim Aslan, “Yasa yürürlüğe girdiği an; İstinaf (BAM) ve Yargıtay’daki dosyalar, büyük ihtimalle esasa girilmeden, ‘yeni yasal düzenleme ışığında lehe yasa değerlendirmesi yapılması’ gerekçesiyle yerel mahkemelere bozulup gönderilecek” dedi.
İnfaz aşamasında (cezaevinde) olanlara da değinen Aslan, “Avukatların talebiyle mahkemelerden ‘infazın durdurulması’ kararları verilecek ve uyarlama yargılamaları başlayacak. Kısa vadede adliyelerde ve Yargıtay’da ciddi bir iş yükü artışı ve ‘dosya patlaması’ yaşanacak. Ancak adaletin tecellisi için bu meşakkatli süreç göğüslenmek de zorunda” ifadelerini kullandı.

‘CEZASINI TAMAMLAYANLARIN SABIKA KAYITLARINI DÜZELTMEK İÇİN YENİDEN MAHKEMEYE BAŞVURMA HAKKI DOĞACAK’

Bu değişiklik, geçmişte verilmiş ve cezası çekilmiş bazı mâhkumiyet kararlarının hukuki değerlendirmesinin yeniden yapılmasına yol açabilir mi?
Bu soruma “Kesinlikle yol açacak. Buna hukukta ‘uyarlama yargılaması’ diyoruz” cevabını veren İbrahim Aslan, “Kararı kesinleşmiş ve hatta cezasını çekip çıkmış kişilerin bile adli sicil (sabıka) kayıtlarının düzeltilmesi için yeniden mahkemeye başvurma hakları doğacak. Yargıtay Ceza Daireleri de içtihatlarını tamamen güncellemek zorunda kalacak. Eskiden ‘hesabını kendi isteğiyle şifreleriyle devrettiyse doğrudan asli faildir’ şeklindeki katı Yargıtay yaklaşımı yerini, ‘Failin şebeke ile hiyerarşik bağı var mı, dolandırıcılık kastını taşıyor mu?’ şeklindeki daha ince ve detaylı bir incelemeye bırakacaktır” dedi.