Tayvan ın Çin e İadesini Anma Günü kutlandı Dış Haberler

Çin, Tayvan'da İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Japon işgalinin sona erdiği 25 Ekim'i, ilk kez resmi anma günü olarak kutladı.

Tayvan'ın Çin'e iadesinin 80. yılı dolayısıyla başkent Pekin'de parti ve hükümet yetkililerinin katılımıyla toplantı düzenlendi.

Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı Ulusal Komitesi Başkanı Vang Hunning, burada yaptığı konuşmada, 25 Ekim'in anma günü olarak belirlenmesinin, Çin hükümetinin ve halkının, Tayvan ile yeniden birleşmeye, ulusal egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumaya verdiği önemi gösterdiğini belirtti.

Kararın, "tek Çin" ilkesine ilişkin uluslararası mutabakatı güçlendireceğini vurgulayan Vang, "Tayvan Boğazı'nın her iki yakasındaki vatanseverleri, ulusal birleşmeyi ilerletmek üzere birlikte çalışmaya, Tayvan'ın bağımsızlığına yönelik ayrılıkçı faaliyetlere yer bırakmamaya çağırıyoruz." ifadesini kullandı.

Çin'in yasama organı işlevini gören Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi, dün aldığı kararla 25 Ekim'i "Tayvan'ın Çin'e İadesini Anma Günü" ilan etmişti.

Tayvan, 1895'teki Birinci Çin-Japon Savaşı'nın ardından Japon İmparatorluğu'nun kontrolüne geçmiş, Tokyo'nun Ada'daki sömürge yönetimi, İkinci Dünya Savaşı sonunda teslim olduğu 1945'e kadar 50 yıl sürmüştü. Tayvan'daki Japon güçleri 25 Ekim 1945'te Ada'yı Müttefik Devletler'e teslim etmişti.

Çin-Tayvan anlaşmazlığı

Çin'de İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Çan Kay-şek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Koumintang) güçleri ile Mao Zıdong önderliğindeki Çin Komünist Partisi güçleri arasında yaşanan iç savaşta galip gelen komünistler, 1 Ekim 1949'da Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilan etmişti.

İç savaşı kaybeden Koumintang üyeleri ise Tayvan'a yerleşip 1912'de kurulan "Çin Cumhuriyeti" iktidarının Ada'da devam ettiğini ileri sürerek, burada geçici hükümet kurmuştu.

Bu girişim, Çin tarafından kabul edilmese de Tayvan temsilcileri, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan Birleşmiş Milletler'de (BM) Çin'i temsil etmişti. 1950'ler ve 1960'larda çok sayıda ülkenin diplomatik ilişki tercihini Çin Cumhuriyeti'nden Çin Halk Cumhuriyeti'ne çevirmesinin ardından 1971'de BM Genel Kurulu'nda yapılan oylamada Pekin hükümeti, Çin'in tek meşru temsilcisi kabul edilmişti.

Çin'in topraklarının parçası olduğunu savunduğu Tayvan, 1949'dan bu yana fiili bağımsızlığa sahip bulunuyor. Çin ana karası ile Tayvan arasında iç savaşın ardından ortaya çıkan ayrılık ve egemenlik ihtilafı sürüyor.

Pekin yönetimi, "tek Çin" ilkesini vurgulayarak, Tayvan'ın diplomatik ilişkiler kurmasına, BM ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor, kendisini tanıyan ülkelerin Tayvan ile diplomatik ilişkilerini kesmesini şart koşuyor.

Son yıllarda Tayvan üzerindeki askeri baskıyı artıran Pekin yönetimi, Ada'nın ana kara ile yeniden birleşmesi için gerekirse güç kullanımını dışlamayacağını vurguluyor.

*Fotoğraf: EPA-EFE/MARK R. CRISTINO, temsilidiri