Tarımda kritik gece

GEÇEN yıl 36 ilde etkili olan zirai don, tarım üretiminde ciddi kayıplara yol açarak hem üreticiyi hem de tüketiciyi zor durumda bırakmıştı. Henüz bu kayıpların etkisi tam olarak atlatılamadı. Tarım uzmanlarına göre Türkiye, içinde bulunduğu mevsim itibarıyla 2026 gıda piyasasını yakından ilgilendiren kritik günlerden geçiyor. Gerek Tarım ve Orman Bakanlığı gerekse uzmanlar bu günlerde yaşanabilecek zirai dona karşı hazırlıklı olmak gerektiği uyarısında bulundular.

7-11 NİSAN KRİTİK HAFTA

Tarım ve Orman Bakanlığı 7-11 Nisan tarihleri arasında bazı bölgelerde etkili olması beklenen olumsuz hava koşullarının tarımsal faaliyetler açısından risk yarattığını açıkladı. Açıklamada, üretimin sürekliliğinin korunması ve olası kayıpların en aza indirilmesi için çiftçilerin zirai don riskine karşı gerekli önlemleri almalarının büyük önem taşıdığı vurgulandı.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar da yaptığı açıklamada üreticilere “Zirai don riskine karşı dikkatli olmalıyız” çağrısında bulundu. Geçen yıl tarımı etkisi altına alan zirai don en çok meyve üretimini etkilemişti. Şubat, mart ve nisanda yaşanan don nedeniyle başta narenciye, üzüm, kayısı, fındık, fıstık, kiraz, elma, şeftali olmak üzere önemli ihracat kalemlerinde rekolte kayıpları yaşanmıştı. Benzer bir riskin bu yıl da gündeme gelmesi, tarım sektöründe endişeleri artırırken gözler, alınacak önlemler ve olası etkilerin boyutlarına çevrildi.

‘HAFİF DON BEKLENİYOR’

Hürriyet’e konuşan uzmanlar kritik haftanın sonuna gelinirken beklendiği kadar sert bir zirai don yaşanmadığına dikkat çektiler. Peki tehlike geçti mi? Soruyu CNN TÜRK Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen’e yönelttik. Şen önümüzdeki geceye ve sabahına dikkat çekti. Marmara’nın güneydoğusu, iç Ege, İç Anadolu’nun kuzeyi, Batı Karadeniz’in iç kesimlerini işaret ederek, yarın sabaha kadar bu bölgelerde hafif zirai don beklenildiğini söyledi. Daha sonraki günlerde hava sıcaklıklarının gece saatlerinde 0 derecenin üzerine çıkacağı bilgisini veren Şen, zirai don açısından geçen yıl kadar şiddetli bir bahar yaşanmayacağı müjdesini verdi.

Ziraat uzmanları ise belli rakımlarda riskin devam ettiği görüşünde. TZOB Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Kozoğlu, özellikle 800 rakımın üzerindeki bölgelerde zirai don riskinin yüksek olduğuna işaret etti. Malatya’da kayısı, Karadeniz’de fındık başta olmak üzere erik gibi sert çekirdekli meyvelerin risk altında olduğunu belirten Kozoğlu, çiftçinin alması gereken önlemleri şöyle anlattı:

“Rüzgârın estiği yöne doğru çalı-çırpı yakılıp üzerine toprak atılarak oluşturulan duman, bahçeye yayıldığında donun etkisini azaltabilir. Ayrıca donun etkisini zayıflatacak zirai karışımlar da uygulanabilir; ancak yağışlar bu uygulamaların etkinliğini azaltabilir.” Kozoğlu, “Geçen yıl yanan ürünler bu yıl da zarar görürse, çiftçi çok daha zor durumda kalır” değerlendirmesinde bulundu.

‘ÇİFTÇİ EL ELE VERMELİ’

Türkiye Ziraatçılar Derneği (TZD) Genel Başkanı Hidayet Muslu’ya göre iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri artık kalıcı hale geldi. Muslu, kalıcı çözümler için meteorolojik verilerin yakından takip edilmesi gerektiğini ifade etti. TZOB Manisa Salihli Ziraat Odası Başkanı Cem Yalvaç ise alınacak önlemlerin bölgedeki tüm çiftçiler tarafından uygulanmasının donun zararının en aza indirilmesi için önemli olduğunu vurgulayarak,  çiftçilere şu tavsiyelerde bulundu: “İlk olarak mutlaka TARSİM sigortaları yapılmalı. Ayrıca damlama ve salma sulama yöntemleri uygulanarak, sıcaklığın artırılması sağlanabilir. Donun etkisini azaltmak için arazi üzerine serilebilecek örtüler de önemli ancak maliyetli bir yöntem.”

ÇİFTÇİ NE YAPMALI

- İlk olarak TARSİM sigortası yaptırmalı.

- Arazinin etrafında yangına tehlike oluşturmayacak şekilde lastik ve saman yakılarak duman bulutu oluşturmak donu engelleyebiliyor.

- Damlama, salma, yağmurlama gibi sulama yöntemleri ile donun zararları azaltılabilir.

- Arazi üzerine örtü serilerek mahsuller korunabilir.

- Çeşitli zirai karışımlar kullanılabilir.