Tarihten günümüze güneş tutulması efsaneleri

Astrolojide güneş tutulmaları başlangıçlarla ilgilidir; kaderin belirlediği başlangıçlar, ani fırsatlar, karmik olay örgüsü sürprizleri, kimlikte, amaçta veya yolda meydana gelen değişimler gibi… Bununla birlikte eski kültür ve inanışlarda güneş tutulmalarının farklı birçok anlamı var. Örneğin birçok kültürde, güneş tutulmalarıyla ilgili efsaneler, mitolojik figürlerin güneşi yediği veya çaldığı olaylarını içerir. Bazıları ise bu olayı kızgın veya kavga eden tanrıların bir işareti olarak yorumlamıştır. Vietnam'da insanlar güneş tutulmasının dev bir kurbağanın güneşi yemesinden kaynaklandığına inanırken, İskandinav kültürleri ise güneşi yiyen kurtları suçluyordu. İşte farklı kültür ve inançlarda güneş tutulması…

Antik Çin’de güneş tutulması

Antik Çin'de, güneş tutulmalarının göksel bir ejderhanın güneşe saldırıp onu yutması sonucu meydana geldiğine yaygın olarak inanılırdı. Çin’de yer alan kayıtlar dünyanın en eski kayıtları arasındadır ve 4000 yıldan daha eskiye dayanmaktadır. Güneş tutulması ile ilgili kayıtlarda ise"Güneş yendi" ifadesi yer almaktadır. Tutulmanın Çince karşılığı olan " çih" veya "şih" kelimesi "yemek" anlamına gelir. Bu olay karşısında halk, ejderhayı korkutup güneşi kurtarmak için tutulma sırasında davul çalar ve yüksek sesler çıkarırlardı. İlginç bir şekilde, antik Çinlilerin ay tutulmalarından pek rahatsız olmadıkları ve MÖ 90 civarına ait bir metinde bunların "sıradan bir olay" olarak geçiştirildiği görülmektedir.

REKLAM

Hindu mitolojisinde güneş tutulması

Hindu mitolojisinde güneş tutulmaları için oldukça ürkütücü bir inanış vardır. Efsaneye göre, Rahu adında bir iblis, tanrılara özel ölümsüzlük iksirinden tadabilmek için kadın kılığına girip ziyafete sızar ancak Vişnu tarafından fark edilir. Ceza olarak iblisin başı kesilmiştir ve tutulma sırasında gökyüzünde uçan başı, güneşi karartır. Bazı versiyonlarda Rahu'nun aslında ölümsüzlük iksirinden bir yudum çalabildiği ancak iksirin vücudunun geri kalanına ulaşmadan önce başının kesildiği söylenir. Ölümsüz başı, sürekli olarak güneşi kovalarken bazen onu yakalar ve yutar ancak Rahu'nun boğazı olmadığı için güneş hızla yeniden ortaya çıkar.

İnka Uygarlığı'nda güneş tutulması

Güney Amerika'nın kadim halkı İnkalar için Güneş, yaşam veren ulu Tanrı Inti'ydi. Inti genel olarak merhametli kabul edilse de gökyüzünün aniden kararması, tanrının halkına duyduğu derin öfkenin ve hoşnutsuzluğun açık bir işareti sayılırdı. Bir tutulma yaşandığında din insanları toplanır, Inti'yi neyin kızdırdığını anlamak ve öfkesini yatıştıracak adakları belirlemek için kehanetlere başvururdu. Normal şartlarda insan kurban etmeye pek yanaşmayan İnkalar, tutulmanın yarattığı dehşeti çözmek için nadiren de olsa bu yola başvurmak zorunda kalırlardı. Bu kriz dönemlerinde toplum genel bir oruç sürecine girer, imparator ise tanrının gazabı dinene kadar tüm kamu görevlerinden çekilip sarayında inzivaya kapanırdı.

REKLAM

Batı Afrika inanışlarında güneş tutulması

Batammaliba halkı, Togo ve Benin'in kuzeyinde yaşayan kadim bir halktır. Efsanelerine göre, insan öfkesi ve kavgaları Güneş ve Ay'a sıçramış, bu da birbirleriyle savaşmalarına ve bir güneş tutulmasına neden olmuştur. Bu karanlık anlarda sahneye efsanevi ilk anneler Puka Puka ve Kuiyecoke çıkar. Anneler, insanlara gökyüzündeki bu savaşı dindirmenin tek yolunun yeryüzünde barışı sağlamak olduğunu hatırlatır. Batammaliba insanları tutulma başladığında bir araya gelir, eski kırgınlıkları bir kenara bırakır ve husumetlerini sonlandırır. Onlara göre, insanların yeryüzünde sergilediği bu birleşme ve bağışlama, Güneş ile Ay’a da örnek olur ve gökyüzüne yeniden barışı getirir.

Amerikan yerli halkında güneş tutulması

Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeybatısında yaşayan yerli bir halk olan Pomolar, Güneş ile kavga eden ve onu ısıran bir ayının hikayesini anlatırlar. Aslında, Pomo dilinde güneş tutulmasına verilen isim "Güneşi bir ayı ısırdı" dır. Anlatılana göre, Güneş'ten bir ısırık aldıktan ve aralarındaki anlaşmazlığı çözdükten sonra, ayı Ay ile karşılaşmış ve Ay'dan da bir ısırık alarak Ay tutulmasına neden olmuştur. Bu hikaye, Güneş tutulmasının Ay tutulmasından yaklaşık 2 hafta önce veya sonra neden gerçekleştiğini açıklama biçimleri olabilir.

REKLAM

Eski Mısır’da güneş tutulması

Şaşırtıcı bir şekilde, eski Mısırlılar güneş tutulmalarını ayrıntılı olarak anlatan herhangi bir kayıt bırakmamışlardır. Gökyüzünü bir takvim gibi kullanan Eski Mısır’ın, baş tacı ettiği Güneş Tanrısı Ra’nın kararmasını hiç kaydetmemiş görünmesi geçmişten bugüne kafa karıştırsa da bu durum bir gözden kaçırma değil, derin bir çekincenin sonucu olabilir. Nitekim Mısır dünyasında bir olayı yazıya ya da taşa geçirmek, ona büyüsel bir ömür vermekle eşdeğerdi. Günel tutulması anlarını belgelemek uğursuzluğu sürekli hale getirmemek için bilinçli bir sessizlik tercih edilmiş olabilir. Tabii bu, yaşananların tamamen izssiz kaldığı anlamına gelmiyor. Kimi uzmanlar, eski metinlerde karşımıza çıkan "tanrıların geçici körlüğü" ya da göğün aniden örtülmesi gibi üstü kapalı ifadelerin, tam da o dönemdeki tutulma tarihlerine denk geldiğine dikkat çekiyor.

REKLAM

Şamanizm’de güneş tutulması

Şamanist inancına göre ay ve güneş kötü ruhlarla mücadele içerisine girer. Bazen yakalanıp, karanlık dünyaya çekilirler bu durumda Güneş ve Ay’ın tutulma hadisesi olur. Böyle bir durum olduğu zaman şamanlar büyük bir afetin olacağına inanırlardı. Güneş ve Ay tutulması gerçekleştiği esnada bu tanrıların kötü ruhlara yenildiği varsayıldığı için Altay Türkleri bağırmanın yanında davul çalarak bu kötü ruhları kaçırmayı denerlerdi.

Antik Yunan’da güneş tutulması

Antik Yunanlılar, güneş tutulmasının öfkeli tanrıların bir işareti olduğuna ve felaketlerin ve yıkımın başlangıcı olduğuna inanıyorlardı.

Günümüzde güneş tutulmalarına karşı batıl inançlar

Güneş tutulmalarına karşı duyulan korku günümüzde de hâlâ devam ediyor. Dünyanın birçok yerinde insanlar tutulmaları hâlâ ölüm, yıkım ve felaket getiren kötü alametler olarak görüyor. Yaygın bir yanılgı, güneş tutulmalarının hamile kadınlar ve doğmamış çocukları için tehlikeli olabileceğidir. Birçok kültürde, küçük çocuklardan ve hamile kadınlardan güneş tutulması sırasında evde kalmaları istenir. Hindistan'ın birçok bölgesinde, güneş tutulması sırasında pişirilen herhangi bir yemeğin zehirli ve kirli olacağına inanıldığı için insanlar güneş tutulması sırasında oruç tutarlar. Bununla birlikte güneş tutulmalarıyla ilgili tüm batıl inançlar felaketle ilgili değildir. Örneğin İtalya'da, güneş tutulması sırasında ekilen çiçeklerin yılın diğer zamanlarında ekilen çiçeklerden daha parlak ve daha renkli olduğuna inanılır.

Referanslar

Aparna Kher. “Myths and Superstitions Around Solar Eclipses”. Şuradan alındı: https://www.timeanddate.com/eclipse/solar-eclipse-myths.html

Melissa Petruzzello. “The Sun Was Eaten: 6 Ways Cultures Have Explained Eclipses”. Şuradan alındı: https://www.britannica.com/list/the-sun-was-eaten-6-ways-cultures-have-explained-eclipses

Monisha Holmes. “Your Complete Guide to Solar Eclipses, According to an Astrologer”. Şuradan alındı: https://www.cosmopolitan.com/lifestyle/a73356970/solar-eclipse-guide/ (05.08.2026).

İlker Türkmen, Yasin Mehmet Saylam. “Şamanizm’de doğaya yüklenen anlam”. Şuradan alındı: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3169570

GÜNCEL HABERLER

Aslan’da Güneş Tutulması

REKLAM